Luke 12

1 IñugaaÄ¡ruich kativiiñaqhutiÅ tatruutivaitḷutiÅ tutiliqatautiniqsut. Jesus-Åum nipliutiqqaaÄ¡niÄ¡ai maliÄ¡uaqtini, “Qaunagititchi qaqqiam puvlaksrautaatniñ Pharisee-Åuruat, ami ukpiÅÅuaÄ¡utaatniñ. 2 Qanutchipayaaq matukkauruaq matuiÄ¡isiruq, suli iluqani iriqsimaruaq iḷitchuÄ¡ipkakkaugisiruq. 3 Taatnamik qanutchipayaamik nipliaguvich taaqtuami tusaÄ¡naÄ¡isiruq qaumaruami, suli qanutchipayaamik isivrukkuvich inaurami nipitusiḷuni uqautaugisiruq nunaaqqiñi. 4 “Uqautigipsi, iḷauramaaÅ, iqsiginagich tamatkua tuqqutchiraÄ¡aqtuat timimik aasiiñ taavruma aquagun savaaqalguiḷutiÅ pigiitḷuktuamik. 5 UrriqsuutiniaÄ¡ipsi taluÄ¡iraksramik, SivuuÄ¡agisiuÅ Agaayyun tuqupkaiÅanikami aÅalatchiÅÌ£iqaqtuaq anasiñÅuqsaÄ¡viÅmuktitchitḷapluni. UkpiÄ¡isitÅa, ilaa taluÄ¡iraksraÄ¡igiksi. 6 Tallimat tiÅmiurat tunitḷaiññiqpat malÄ¡uÅnun maniuraaÅnun? Naagasuli Agaayyutim atausiqunniiñ tiÅmiuraq piiguumaÅitchaa. 7 Taatnatuntuuq ilipsitñi, nuyaÄ¡ikkasiunniiñ niaqupsitñi kisisimaaqtut. Taatnamik iqsiñasi, akisutluktusi iñugiaktuaniñ tiÅmiuraniñ. 8 “Nipliutigipsi, Kiña nalupqinaiÄ¡uni uqaqpan sivuÄ¡aatni iñuich piginiḷuni uvamnun, IġñiÅan Iñuum nalupqinaiġḷugu uqaÄ¡igisipmigaa sivuÄ¡aatni isaÄ¡uligikkaÅiñ Agaayyutim. 9 Aglaan kia ayakpaÅa sivuÄ¡aatni iñuich IġñiÅan Iñuum ayakkisipmigaa sivuÄ¡aatni isaÄ¡uligikkaÅiñ Agaayyutim. 10 Agaayyutim natqigutiyumaaÄ¡aa iñuk uqaÄ¡niqÅuktaqtuaq IġñiÅanik Iñuum. Aglaan Agaayyutim natqigutiyumiñaitchaa iñuk uqaÄ¡niqÅuutiqaqtuaq Ipqitchuamik Irrutchimik. 11 Iñuich uqaqsittaaÄ¡viÅmuutikpasi sivuÄ¡aatnun atanÄ¡ich suli aÅalatit, isumaaluÅniaqasi qanuq naagaqaa sumik uqaÄ¡niaqtilaapsitñik. 12 Atakkii tavraÄ¡uqpan Ipqitchuam Irrutchim iḷisautrigisigaasi uqaksrapsitñik." 13 Iñuk iñugaaÄ¡ruÅniñ nipliġñiqsuq Jesus-mun, “Iḷisautrii, uqauttuuÅ aniqatiga aviqulugich paisannaktaaksravuk aapamnuk unisaÄ¡ikkaÅi." 14 Jesus-Åum kiuniÄ¡aa, “AÅuun, atanniqsuqtauyumiñaitchuÅa avguitḷasiḷuÅa suuraksrapsitñik ilipnunlu aniqatipnunlu!" 15 Nipliġñiqsuq iluqaÅitñun, “MunaÄ¡ititchi siqñaktuaÅiÄ¡miñ! Atakkii suuraÄ¡aiksigaluaÄ¡umi iñuk piññautigiyumiñaitchaa iñuuÅiÄ¡mik." 16 Tavrali Jesus-Åum uqautiniÄ¡ai atrikusautmik, “Iḷaatniguuq iñuqaÄ¡niqsuq umialguruamik. NunaÅa nauqpauraqhuni kipraksranik. 17 Isumaaqsiñiqsuq, ‘Iniksraigutigitka iluqaisa nauriatka. QanuÄ¡isivik? 18 ItnaÄ¡isiruÅaliqaa,’ uqaÄ¡niqsuq iÅmiñun, ‘siqumitkisigitka tugvaÄ¡vitka aasiiñ nappaiḷuÅa aÅitluktuanik. TavruÅa tugvaÄ¡isigitka nauriaÄ¡ikkatka suli atlat suuratka. 19 Taatnaanikkuma nipliÄ¡isiruÅa uvamnun, Iñuuk, anaktaitchutin. Piññaktutin suurapayaanik inuÄ¡ikkaqnik iñugiaktuani ukiuni atugaksranik. Ki aasiiñ iñuuniaÄ¡iñ qaÄ¡alutin niÄ¡iḷutin imiÄ¡utinlu. Quviasugiñ!’ 20 Aglaan Agaayyutim nipliutiniÄ¡aa, ‘Kinnauniqsutin! Marrumani unnuami tuqugisirutin. Kia pigigisivagich suurannaktapayaatin tugvakkatin ilipnun?’" 21 Jesus niplipsaaÄ¡niqsuq, “Taatna ittuq tugvairuani umialgutiksranik iÅmiknuÅhiñaq aasriiñ suksraitḷutiÅ AgaayyutitÅaqtauruamik." 22 Jesus-Åum nipliutitqiÅñiÄ¡ai maliÄ¡uaqtini, “Uqautigipsi isumaaluquÅitḷusi iñuuÅiÄ¡mik, sumik niÄ¡iñiaqtilaaksrapsitñik naagaunniiñ sumik atnuÄ¡aaÄ¡niaqtilaapsitñik. 23 IñuuÅiq pitḷuktuaÅuniqsuq niqimiñ, suli timi pitḷuktuaÅuruq atnuÄ¡aaniñ. 24 Tautullaksigichata tulukkat, Nautchiitḷaitchut naagaqaa katitchitḷaitchut, suli siġḷuaqaÅitchut tugvaÄ¡viksramiknik. Naagatai Agaayyutim niÄ¡ipkaÄ¡aÄ¡igai! Akisutluktusi tamatkunakÅa tiÅmiÅÌ£uÅniñ! 25 Iḷapsi iñuuÅÅi takÅiḷaalguitchaa isumaaluutigilugu. 26 AÅalataÄ¡ilguiññiÄ¡upsiuÅ sua-samna mikiruaq, suvaata isumaaluutiqaqpisi atlanik sunik? 27 Tautullaksigich nauriat atnuÄ¡arritḷaitchuat iÅmiknik. Aglaan uqautigipsi, AtanÄ¡um Solomon atnuÄ¡aallautat pigigaluaqÅugich atriÅitchai tamatkua piññaqnaqtuat nauriat. 28 Agaayyutim atnuÄ¡aaqatlakpagich nauriatâivgich illakhutiÅ uvlupak aasiiñ ikipkaqÅugich uvlaakunâatnuÄ¡aatlukkumiñaiññiqpasi? Aatai, ukpiqsriÅÌ£ikiññiaqpat! 29 Isumaalukasi niÄ¡iÅÌ£iksrapsitñik imiÅiksrapsitñiglu. 30 Atakkii ukpiÅaitchuat marrumani nunami isumaaluutiqaÄ¡aqtut tamatkuniÅa. Aapagikkapsi iḷisimagaa inuÄ¡ikkaqsi. 31 Taatnaqhusi pakaaqqaaÄ¡ilugu Agaayyun aÅalatchiruaq nalaunÅaruaÅupluni umialiktun. TaatnaÄ¡upsi qaitchigisigipsi inuÄ¡ikkapayaapsitñik. 32 “Iqsiñasi iñugiakitchuasii, atakkii aapagikkapsi qiḷaÅmiittuam aatchuÄ¡ukkaasi ilaan pigikkaÅanik qaunagilusriḷu. 33 Tunisigik sulliñaurasi qaiḷḷuguasiiñ akuqtuaq nagliÅnaqtuanun. TaatnaÄ¡upsi inniaqtuq maniqaÄ¡viqaqmatun piunÄ¡iÄ¡umiñaitchuamik. TugvaqsiuÅ umialgutiksraqsi pakmuÅa piyaqquÄ¡umiñaitchuamun, atakkii tigliÅniaqtim tiglikkumiñaitchai suli qupilÄ¡ut piyaqquÄ¡umiñaitḷugich. 34 Nani umialgutitin itpata tavrani uummatin itkisipmiuq. 35 “ItqanaiyaÄ¡umausi savautriÅÌ£ipsitñun suli nannisi ikumalugich, 36 atriḷugich savaktit utaqqiruat aÅaayuqaÄ¡miknik utiqsaÄ¡umaruamik katchuutiruat niÄ¡iqpagviatniñ. Tikiḷḷuni katchaktuqpan aÅmautinayaÄ¡aat utaqqipkasuÅatnagu. 37 Qanutun quviasuktigivat savaktit aÅaayuqaÄ¡miÅ paqitpatiÅ itqumalutiÅ suli itqanaiḷḷutiÅ utiqpan. NaalaÄ¡nisitchi, AÅaayuqaq saalisaÄ¡isiruq aquvitillugich aasiiñ payuglugich. 38 Qanutun quvianaqtigivat AtaniÄ¡miÅ paqitpatiÅ piÅÌ£hiñaaÄ¡uÄ¡utiÅ aggiqsiÄ¡niqpan unnuam qitqani unniiñ aquagun. 39 NalupqigiÅitchiksi taamna, tupqum iñuan iḷisimagumiuÅ tigliÅniaqtim tikiumaÅiksraÅa isiqtinnayaitchaa tupiÄ¡ikkaÄ¡miñun. 40 Ilipsipsuuq, taatnatun piÅÌ£hiñaaÅuyumausi, atakkii IġñiÅa Iñuum aggiÄ¡isiruq sassaÄ¡niÄ¡mi niÄ¡iugiÅisapsigun." 41 Peter nipliġñiqsuq, “Ataniiq, uqautrivich taavrumiÅa atrikusautmik uvaptiknun naagaqaa iñupayaanun?" 42 AtanÄ¡uruam kiuniÄ¡aa, “UqallaglaÅa tuniqsimapluni suli puqikhuni savaktimik. Taamnauruq aÅaayuqaÅata iglauÅiÄ¡miñi qaukÅiḷiutikkaÅa atlat, savaktit niqiksritquplugich piñaqsikpan. 43 Quvianamiuruq taamna savakti aÅaayuqaÅan paqitpani savaguni utiqpan. 44 Iḷumun uqautigipsi, AtanÄ¡um taamna savakti munaqsriḷiutiniaÄ¡aa iluqaitñun suuraÄ¡miñun. 45 Aglaan taamna savakti qaukÅiḷiutikkaÅa isummiġñiÄ¡umi, ‘AÅaayuqaÄ¡a muluruq,’ tavrakÅaaglaan ipiÄ¡aqtuaqsiḷugich atlat savaktit aÅutit aÄ¡natlu, suli niÄ¡iaqsiḷuni imiliÄ¡uniḷu, 46 tavrauvaali aÅaayuqaÅa utiÄ¡isiruq niÄ¡iugiÅisillugu kilikkaluaqnagulu. Uuma atanÄ¡um piiÄ¡isigaa savagvianiñ piqasiutipkaÄ¡lugu tuniqsimaitchuanun. 47 Taamna savakti qaukÅiḷiutikkaÅa iḷisimagaluaqtuq aÅaayuqaÄ¡mi pisuÅhanik. Aglaan tupiksriÅitḷuni anasiñÅuqsausiaqallapiaÄ¡niaqtuq. 48 Aglaan savakti naluruaq ataniÄ¡mi pisuÅhanik nalaunÅaiḷiqiruaÄ¡lu anasiñÅuqsakkaugisiruq atqunaunÄ¡iḷaamik. Iñuk aatchuusiaqaqtuaq atqunaq iñuich niÄ¡iugvigigisigaat atqunaq. Aasiiñ iñuk aatchuusiaqatluktuaq iñuich niÄ¡iugvigitlukkisigaat. 49 “AggiqsuÅa nunamun isummitqigiaqÅugich iñuich. AggiÅÌ£iÄ¡a ittuq ikniqsuÄ¡matun nunamun, aa, uvvatuq iknaktinÅaniksimali. 50 AkuqtuigisiruÅa paptaaÄ¡utiksramik; qanutun iÅuiḷḷiuqtigivik atuumaniaÅhanunaglaan! 51 Isumavisi aggiutriñipḷuÅa tutqiutmik nunamun? QaÅaa, aggiutriruÅa aviktuiÅÌ£iÄ¡mik. 52 Pakmaniñaglaan aÅayuqaaÄ¡iich tallimauyumiÅ avikkisirut, piÅasut akiḷḷiḷiÄ¡lugich malÄ¡uk suli malÄ¡uk akiḷḷiḷiÄ¡lugich piÅasut. 53 Aapa akiḷḷiḷiutiniaqtuq iġñiÄ¡miñun suli iġñiq aapamiñun; aaka akiḷḷiḷiutiniaqtuq paniÅmiñun suli panik aakamiñun; aakaruam akiḷḷiḷiÄ¡isigaa ukuani suli ukuaÅuruaq aakaruani." 54 Jesus-Åum nipliutilgiññiÄ¡ai iñuich, “TautukapsiuÅ nuviya kanaknamiñ nipliÄ¡aqtusi sialuguÄ¡niaÄ¡nipḷugu, aasii sialuguÄ¡aqtuq. 55 IkpigikapsiuÅ anuÄ¡i uÅallamiñ nipliÄ¡aqtusi uunaqsiñiaÄ¡nipḷugu, aasii uunaÄ¡uÄ¡aqtuq. 56 UkpiÅÅuaqtausii! Iḷisimagaluaqtusi siḷaksramik qiññaÅagun nunam qiḷaumlu. Suvaatami naluvisiuÅ qanuutauÅha atuumaruam pakmapak? 57 “Suvaata isivÄ¡iutlaitpisi ilipsitñik sum nalaunÅatilaaÅanik piraksrapsi? 58 Kia iñuum pasikpatin maliÄ¡utaksratigun aasii uqaqsittaaÄ¡viÅmuutilutin, pisuqtilaapni inillaksaÄ¡umagiñ agvisigikkan tikitkaluaqnagu uqaqsittaaÄ¡vik. TaatnaÅitchuvich tikiutigisigaatin atanniqsuqtimun, aasiiñ atanniqsuqtim qaitkisigaatin aikÅÌ£iqsuqtinun, aasii aikÅÌ£iqsuqtit iḷigisigaatin isiqtauviÅmun. 59 Uqautigikpiñ, aniyumiñaitchutin isiqtauviÅmiñ akiḷiÄ¡aluaÄ¡nagich akiḷiaksrapayaatin."