Luke 11

1 IḷaÅatni uvlut Jesus agaayulgiññiqsuq kisiÅÅuqhuni. AgaayuÅÅaiqman iḷaÅata maliÄ¡uaqtaiñ nipliutigaa, “Ataniiq, iḷisauttutigut qanuq agaayuÅiksraptiknik John iḷisautripmatun maliÄ¡uaqtimiñik." 2 Jesus nipliutiniÄ¡ai, “Agaayugupsi itnaÄ¡usi, ‘Aapapta: Iñupayaaq nunami kamaksriḷi ilipnik ipqiqsitlugu taavrumuuna atqiñ. AullaÄ¡niiḷi aÅalatchiÅÌ£hiñ iñupayaanik. 3 Aatchuqtigut uvluÄ¡aÄ¡ikpan niqimik inuÄ¡ikkaptiknik. 4 Natqigutiluta killuqsautiptiknik natqigutrisimaaqmatun savamaqÅuutriruanik uvaptiknun. Sivulliutiniaqasigut uuktuaqsiuÅiÄ¡mun.’" 5 Jesus nipliutigai maliÄ¡uaqtini, “Iḷapsisamma utlakkayaÄ¡aa iḷauraani tupqanun unnuami nipliutilugu, ‘IḷauraaÅ, simmiḷiaksraÄ¡uktuÅa piÅasunik qaqqianik. 6 IḷauraaÄ¡a iglauruaq tikiumaruq tupimnun. NiqaitchuÅa niÄ¡ipkautiksraÅanik.’ 7 IḷauraaÅan kiunayaÄ¡aa tupqum iḷuaniñ, ‘IḷaksianaÅa! Talu kiluusaaniktuq. QitunÄ¡atkalu uvaÅalu nallaaniktugut. MakitchuÅitchuÅa aatchuÄ¡iaÄ¡utin.’ 8 Uqautigipsi, una makitchuÅitkaluaÄ¡uni aatchuÄ¡iaÄ¡lugu qaqqumik iḷauraaÄ¡iÅhagun, makitchumiñaqtuq aatchuÄ¡iaÄ¡lugu inuÄ¡ikkaÅanik atakkii taamna iÅiqsruqtuiñaqhuni. 9 Taatnamik nipliutigipsi, IÅiÄ¡upsi qaisaugisiruq ilipsitñun; pakaaqaÄ¡upsi paqitkisigiksi; katchaktuÄ¡upsi talu aÅmakkauniaqtuq ilipsitñun. 10 Atakkii kisupayaaq apiqsruqtuaq akuqtuigisiruq, suli pakaaqaqtuaq paqitchigisiruq, suli talu aÅmakkaugisiruq kisupayaamun katchaktuqtuamun. 11 Uvva kisupayaam aapauruam aatchuÄ¡ayaqpauÅ iġñi nimiÄ¡iamik iÅiqsruqpani iqaluktuÄ¡ukhuni? 12 Naagaqaa aatchuÄ¡ayaqpauÅ putyuutiliÅmik iÅiqsruqpani manniksuÄ¡ukhuni? 13 Pigiitchaluaqhusi iḷisimaraÄ¡igiksi qanuq aatchuÅiksraqsi nakuuruanik qitunÄ¡apsitñun. Maatnaasu Aapa pakmaniittuaq aatchuiñiapiaqtuq Ipqitchuamik Irrutchimik tamatkunuÅa iÅiqsruqtuanun iÅmiñun." 14 Jesus anitchiñiqsuq irrusiqÅÌ£uÅmik uqalguitchuamik. Aasiiñ irrusiqÅÌ£uk anipman taamna iñuk uqaaqsiñiqsuq. Iñuich quviÄ¡utchaÅniqsut 15 aglaan iḷaÅich nipliqhutiÅ, “Beelzebul-Åum, aÅalataata irrusiqÅÌ£uich, qaitchiñiÄ¡aa saÅÅimik anitqataitḷasipḷugu." 16 Atlat uuktuaÄ¡ukÅugu Jesus apiqsruÄ¡niÄ¡aat savaaqaquplugu quviqnaqtuamik iḷitchuqqutaulugu Agaayyutmun tuyuÄ¡itilaaÅanik qiḷaÅmiñ. 17 Aglaan Jesus-Åum iḷisimaniÄ¡ai qanuq isummatiqaÅhat. NipliutiniÄ¡ai, “Iñuich nunaaqqikpaÅmi akikÅautikpata avatmun makitayumiñaitchuq akuni. AtanÄ¡uviich aviksimagumiÅ suksraunÄ¡iġñiaqtut. 18 Taatnatuntuuq tuunÄ¡aum irrusiqÅÌ£uÅi avgumagumiÅ akikÅaqtuutilutiÅ avatmun aÅaayuqautaa isukÅiññiaqtuq. Nipliqsusi anitchiraÄ¡aÄ¡nipḷuÅa irrusiqÅÌ£uÅnik atakkii Beelzebul qaitchipḷuÅaguuq saÅÅimik savaaqatlasipḷuÅa taatnatchimik. 19 AnitchiraÄ¡aÄ¡uma irrusiqÅÌ£uÅnik Beelzebul-kun kisukun maliÄ¡uaqtigikkasi anitchiraqmiraÄ¡ivat? Tarra iliÅich atanniqsuqtiginiaÄ¡isi iḷisimanaqsiḷugu killukuapiaÄ¡ataqtilaaqsi. 20 Aglaan anitchiraÄ¡aqtuÅa irrusiqÅÌ£uÅnik Agaayyutim irrusiḷḷautaÅagun, taavrumuuna nalupqinaitchuq Agaayyutmun aullaÄ¡niiÅaniktilaaÅa aÅaayuqautaa akunnapsitñi." 21 “SaÅÅiruam iñuum paqnasimaaqmagich satkupayaani qaunaksripḷuni tupiÄ¡miñik, suurai tiglikkautlaitchut. 22 Aglaan saÅitḷuktuam aÅuyakÅugu akiiḷikamiuÅ aullautiraÄ¡igai satkui tunÅavigikkaÅi, avguqÅugich tiglikkani piqatmiñun. 23 Iñuk piqatauÅitchuaq uvamni akikÅautiruq uvamnun, suli iñuk katitchiqatauÅitchuaq siamitchiÅÌ£hiñaqtuq. 24 “IrrusiqÅÌ£uk anikami iñuÅmiñ iglauraqtuq paliumaruakun nunakun pakakhuni minÄ¡uiqsiallagviksraÄ¡miñik. PaqiÅitñamiuÅ nipliqsuq, ‘UtiÄ¡niaqtuÅa tupiÄ¡mun unisaÄ¡ikkamnun.’ 25 Utiqami paqinniÄ¡aa ini salumaplugu suli iÅuaqsaqsimapluni. 26 Aasiiñ anipḷuni aggiutigai tallimat malÄ¡uich irrusiqÅÌ£uich pigiitḷuktuat iÅmiñiñ. IsiqhutiÅ iñuuniaÄ¡niqsut tavrani. Taamnaasiiñ iñuk pigiiḷitḷuÅniqsuq sivuaniÄ¡niñ." 27 Jesus uqaqtitlugu aÄ¡nam iñugayaaniñ nipliutiniÄ¡aa, “Qanutun quvianaqtigiva aÄ¡naq iġñiruaq ilipnik suli miluktitlutin!" 28 Jesus-Åum kiuniÄ¡aa, “Aa, aglaan qanutun quvianatluktigivat tamatkua tusaaruat uqaÅhanik Agaayyutim aasiiñ tupigiplugu!" 29 Iñuich iñugiaksisaiñaaqsipmata Jesus uqaaqsiñiqsuq, “Iñuich uvlupak pigiitchuaÅuruat qiñiÄ¡uktut quviqnaqtuamik savaamik iḷitchuqqutaulugu kisuutilaamnik, aglaan qiñiÄ¡umiñaitchut taatnatchimik. QiñiÅhiñaÄ¡isigaat quviqnaqtuaq savaaq atuupmatun sivuniksriqirimun Jonah-mun. 30 IġñiÅa Iñuum iḷitchuqqutauniaqtuq iñuÅnun marrumani uvlumi, atripḷugu sivuniksriqiri Jonah iḷitchuqqutauruaq iñuiñun Nineveh-m. 31 Atanniivium uvluani atanÄ¡uruam aÄ¡nam aggiqsuam uÅallamiñ maatnaasu patchisigigisigai iñuich iñuuruat uvlupak atakkii taimmani iglauniqsuq uÅasiksuamiñ naalaÄ¡nityaqhuni Solomon iḷisautripman puqiutmigun. AtaÅii, iñuk maaniittuq kamanatluktuaq Solomon-miñ. 32 Atanniivium uvluani iñuÅisa Nineveh-m patchisigigisipmigai iñuuruat pakmapak, atakkii taimani isummitqiÅñiqsut mumikhutiÅ killuqsautmikniñ tusaakamitruÅ Jonah-m quliaqtuaqaÅha. AtaÅii, iñuk maaniittuq kamanatluktuaq Jonah-miñ! 33 “Kia-unniiñ ikitnamiuÅ naniq iritlaitchaa naagaqaa iḷitḷaitchaa ataanun utkusium aglaan iḷiraÄ¡igaa naniqaÄ¡viÅmun. Iñuiḷḷi qiñiÄ¡umagaat qauma isiÄ¡umiÅ. 34 Irisi nannisun ittut timipsitñun. Irrakkiñ qiñitlakpaknik qaunagilguniaqtutin aullapayaaÄ¡uvich. Aglaan irrakkiñ pigiitpaknik saptaaqsiñiaqtutin. 35 Qaunagititchi qaumaruaq iḷupsitñi taaqtuaÅitchumuuq. 36 Iluqani timin qaummaaÄ¡ikpan, iḷaÅa taaqtuamiisuÅaqani, qaummaaÄ¡ikkisiruq iluqaani, atriḷugu naniq qaummatripmatun ilipnik qaumamiñik." 37 Jesus uqaÅaiqman, Pharisee-Åuruam aiyugaaÄ¡niÄ¡aa niÄ¡iyaqtuaquplugu. MalikÅugu nayummagataÄ¡niqsuq tamauÅa niÄ¡iaqsipḷuniasiiñ. 38 Pharisee-Åuruaq atlasuktuq iḷitchuÄ¡ikamiuÅ Jesus-Åum iÄ¡Ä¡uÅisilaaÅat argaÅiñ niÄ¡igaluaqani. 39 AtanÄ¡uruam nipliutiniÄ¡aa, “Aatai Pharisee-Åuruasii, salumapkairusi qaaÅhiñaÅitñik qallutipsi suli puggutapsi, aglaan iḷupsitñi immaukkaqtusi ivayaqtuÅiÄ¡mik suli pigiiḷiqiÅiÄ¡mik. 40 Ukunani iḷisaÄ¡unÄ¡itchalukkut. Agaayyutim iñiqtaÄ¡igik iluqaanik qaaÅalu iḷualu. Taatnatuntuuq iñiqtaÄ¡igik iñuum timaalu isumaalu. 41 AatchuutigisiuÅ immaÅat qallutipsiḷu puggutapsiḷu nagliÅnaqtuanun. TaatnaÄ¡upsi suapayaaq salumagisiruq sivuÄ¡aani Agaayyutim. 42 NakÅiuÅ Pharisee-Åuruasii! Qulikuraqtusi Agaayyutmun avuuÄ¡utinik naurianik. Naagatai iñuÅnik aÅalatchitḷaitchusi nalaullugu suli piqpaksriñġitḷusi Agaayyutmik. Atuumaraksraqtarra suli qulikuruksraupmiusi. 43 NakÅiuÅ, Pharisee-Åuruasii! QiñiqusaaÄ¡aqtusi aquppiutaÄ¡iksaanun aquvitlusi katraÄ¡viÅñi suli paÄ¡latqusuurusi kamagilusi tauqsiġñiaÄ¡viÅñi. 44 NakÅiuÅ, [ukpiÅÅuaqtisii]! Atriqaqtusi nalunaitÅutchiÄ¡niÄ¡iḷaanik iḷuviÄ¡nik iñuich pisugvigikkaÅitñik qaaÅatigun naluplugich." 45 IḷaÅata iḷisautrit maliÄ¡utaksranik nipliutiniÄ¡aa, “Iḷisautrii, taavrumiÅa nipliqavich upyaktuÄ¡iptiguttuuq." 46 Jesus-Åum kiuniÄ¡ai, “NakÅiuÅ, iḷisautrisii maliÄ¡utaksranik. Iñuich natmiÄ¡aÄ¡igisi kivipqaqtaÄ¡naqtuanik aglaan ilipsi isatlaitchisi argagikkasi ikayuutigisuglugich natmaÅnun. 47 NakÅiuÅ! Iñiqsiraqtusi iḷuviÄ¡iksaanik sivuniksriqirinun, taipkunuÅaami sivuniksriqiripayaanun sivulliaÄ¡ikkapsi tuqqutaÄ¡ikkaÅitñun. 48 Taatnaqapsi aÅiqataupmiusi, aasiisuli iÅuagigiksi tamanna savaaÄ¡ikkaÅat sivulliaÄ¡ikkapsi. Taipkua tuqqutchiñiqsut sivuniksriqirinik, naagasuli nappairusi iḷuviÅitñik. 49 Piqutigiplugu Agaayyun nipliġñiqsuq puqiÅÌ£iÄ¡migun, ‘TuyuqaÄ¡isiruÅa sivuniksriqirinik uqqiraqtiniglu iñugikkamnun. Tamatkua tuqqutkisiḷgitchaich iḷaÅich suli piyuaÄ¡lugich atlat.’ 50 TaatnaqhutiÅ Agaayyutim anasiñÅuqsaÄ¡isigai iñugikkaÅi pakmapak iñuaqtuÅhatigun iluqaÅitñik sivuniksriqirinik aullaÄ¡niiÅÌ£haniñaglaan nunam, 51 aullaÄ¡niipḷutiÅ tuqqutauÅhaniñ Abel-Åum tuqqutauÅhanun Zechariah-m, tuqqutauruam akunÄ¡akni tuniḷḷaÄ¡vium suli ipqitchuam inim. Aa, nipliutigipsi, iñuich iñuuruat pakmapak anasiñÅuqsakkaugisirut iluqaagun tamarrumuuna. 52 NakÅiuÅ, iḷisautrisii maliÄ¡utaksranik! KaÅiqsitḷaitkiksi Agaayyutim uqaÅha uqqiraqtaalu suli iḷisauttutigiÅitḷugich. Atriqaqtusi iñuÅmik aÅmautiqaqtuaq Agaayyutim aÅaayuqautaanun aglaan aÅmaÅitḷugu. IsiÅitchusi sulipsuuq piñaiḷutchiqsuÄ¡mipḷugich tamatkua isiÄ¡niuraqtuat." 53 Jesus aullaaqsipman tavrakÅa aglaliqirit suli Pharisee-Åuruat naipiqtuaqsiñiÄ¡aat apiqsruqtaqÅugu supayaatigun, 54 pisaÄ¡isukÅugu uqaqpan nalaunÄ¡iḷḷuni.