Acts 19

1 Apollos-li Corinth-miititlugu Paul-li kukiḷukhuni kivataagun tikiḷġataÄ¡niqsuq Ephesus-mun. Tavraniguuq nalautchiñiqsuq iḷaÅitñik ukpiqtuat. 2 ApiqsruÄ¡niÄ¡ai, “Akuqtuivisi Ipqitchuamik Irrutchimik ukpiliqapsiaglaan?” Taapkua kiuniÄ¡aat, “TusaaÅiññiqsugutunniiñ Ipqitchuamik IrrutchiqaqtilaaÅanik." 3 Paul-Åum apiqsruÄ¡niÄ¡ai, “Qanuqhusimi paptaaqtitpisi?” Taapkua kiuniÄ¡aat, “John-Åum paptaaqtitchisaagun." 4 Paul-Åum itnaÄ¡niÄ¡ai, “John paptaaqtitchiruaq iñuÅnik mumiksuanik killuqsautmikniñ. UqautiniÄ¡ai Israel-aaÄ¡miut ukpiqsriruksrauÅhat aggiqsuksrauruamik kiÅumigun, taavrumiÅa Jesus-mik." 5 TusaakamitruÅ paptaaqtitauniqsut atqagun AtanÄ¡uruam Jesus. 6 Aasiiñ Paul-Åum aksikmagich argaÅmiñik Ipqitchuam Irrutchim ukpiqtuaÅuruat aÅalatkaqsiñiÄ¡ai. Uqaaqsiñiqsut uqautchikun kaÅiqsiñatlaitchuakun suli sivuniksriqipmiñiqsut. 7 IñugiaktilaaqaÄ¡niqsut qulit malÄ¡uiyuÅnamik iñuÅnik. 8 Paul inniqsuq tavrani piÅasuni tatqiñi isaaÄ¡aqhuni Jew-Åuruat katraÄ¡viatnun. Uqaqatauniqsuq taluqsrautaiqhuni iñuÅni Agaayyutim aÅaayuqautaanik ukpiqsriḷiqsinniaqÅugich. 9 Aglaan iḷaÅich taapkua pitchiÄ¡iiḷauniqsut ukpiqsriÅitḷutiÅ. UqautigiaqsiñiÄ¡aat akiḷḷiḷiqÅÌ£ugu agaayyutikuaÄ¡iaq katimaqatiumiknun. Taatnaqhuni Paul-Åum uniññiÄ¡ai maliktitluni ukpiqsriruanun iÅmigun. Aasiiñ uvluÄ¡aÄ¡ipman iḷisautriaqsiñiqsuq Tyrannus-Åum iḷisautriviani. 10 Taamna atuummiñiÄ¡aa malÄ¡uÅni ukiuÅni. Taatnamik iluqatiÅ iñuich Jew-Åuruatlu Jew-ÅuÅitchuatlu iñuuniaqtuat Ephesus-Åum avataani tusaaniÄ¡aat Agaayyutim uqaÅha. 11 Agaayyun iñiqtaqaÄ¡niqsuq quviqnaqtuanik tumigiplugu Paul. 12 Iñuich iÅiqsruÄ¡niÄ¡aat Paul qaitquplugich nasaÄ¡aurat atuanikmagich. IliÅisa tikiutiniÄ¡aich atniġñaqtuanun. Iḷikamisigik nasaÄ¡aurat atniġñaqtuanun iÅuaqsikkauniqsut suli irrusiqÅÌ£uich unitḷugich. 13 IḷaÅich Jew-Åuruat iñuuniaÄ¡niqsutunniiñ irrusiqÅÌ£uiyaipḷutiÅ iñuÅnik. IliÅich igliÄ¡aÄ¡umaatchaÅniqsut nunaaqqipayaanun. UuktuaÄ¡niÄ¡aat anitchiullaÅiksraqtiÅ irrusiqÅÌ£uÅnik Jesus atqagun, nipliutruqÅugich itna, “Tiligipsi anitquplusi atqagun Jesus Paul-Åum quliaqtuaÄ¡ikkaÅagun." 14 Sceva-m Jew-Åuruat qaukÅiat agaayuliqsiÅisa tallimat malÄ¡uÅnik iġñiÄ¡utai uuktuaqpaalukmiñiqsuttuuq taatnatun. 15 Aglaan taapkua irrusiqÅÌ£uich nipliutiniÄ¡ai, “Jesus iḷisimagikput suli Paul iḷisimapmipḷugu. Aglaan ilipsiâkisuuvisi?" 16 Taatnaguuq nipliutiqqaaqÅugich iñuum irrusiqÅÌ£ulgum mitchiqiniÄ¡ai piyukÅugich. TatamnaqsiḷḷapiaqÅugu akiiḷiñiÄ¡ai. Taapkuaguuq taatnasiÄ¡aÄ¡niaqtuat pikiaÄ¡niqsut tupiÄ¡miñ atniaqtat suli atnuÄ¡aigutrat. 17 IluqaÄ¡miÅ Jew-Åuruatlu Jew-ÅuÅitchuatlu Ephesus-mi tusaakamitruÅ tamanna atuumaruaq iqsitchaÅniqsut. Taluqsriḷiġñiqsut atanÄ¡uruam Jesus atqanik. 18 Iñugiaktuat ukpiqtuaÄ¡uqtuat uqaÄ¡iaqsiñiÄ¡aat sagviqÅÌ£ugu iñuÅnun iñuuniaÄ¡aluaÅiqtiÅ aÅatkukun. 19 Suli iñugiaktuat iḷisaaqaqtuat aÅatkuuÅiÄ¡nik katitlugich makpiÄ¡aat ikipkaÄ¡niÄ¡aich iluqaitñun qiñiÄ¡naqsipḷugu. Kisiiqipmatigik makpiÄ¡aat akisutilaaÅat 50,000 taalaÅuniqsut. 20 Taatnaiḷipḷuni Agaayyutim uqaÅha siaminniqsuq suli iñugiaktuat iñuich iḷitchuqsripḷutiÅ saÅÅianik. 21 KiÅuagun Paul Ipqitchuam Irrutchim sivulliutaagun sivunniġñiqsuq Macedonia-kuaÄ¡ukhuni Greece-kunlu utlautipluni Jerusalem-mun. “TaavrumuÅaqqaaÄ¡luÅa igliqtuksraugisiruÅa Rome-mun,” itnaÄ¡niqsuq. 22 Timothy-lu Erastus-lu ikayuqtiÅni tuyuÄ¡iniÄ¡ik Macedonia-mun inÅaÄ¡mi Ephesus-mi uÅataaniḷu. 23 TaatnaÅhatni tamaani Ephesus-miut akatauniqsut tamarrumuuna agaayyutikuaÄ¡iakun. 24 Iñuk suliuqti atiqaÄ¡niqsuq Demetrius-mik. AgaayyuviÅÅualiuÄ¡niqsuq aanÄ¡uanik atiqaqtuamik Artemis-mik maniÅmiñ qatiqtaamiñ. Taatnaasii savaaÅata maniññaktitpagaÄ¡niÄ¡ai savaktit. 25 Taatnaqhuni tuqÅuÄ¡niÄ¡ai iluqaisa savaktini piqasiquplugich atlanik piÅÅualiuqtinik aasii nipliutiplugich, “AÅutiit, iḷisimarusi taavruma savaapta maniññaktillautaÄ¡aÄ¡igaatigut. 26 Ilipsi iḷitchuÄ¡igiksi qanuÄ¡li taimña Paul nipliÄ¡aÄ¡iÅha aanÄ¡uat iñiqtauruat iñuktigun agaayyutauÅiññipḷugich. Uvani Ephesus-mi suli iluqaaniyuÅnak Asia-mi iñugiaktuat iñuich maliÄ¡ualiÄ¡aich iḷisauttutai. 27 Pakma iḷirugut navianaqtuamun savaaÄ¡ikkapta piiÅÌ£iksraÅanun. TaatnaÅhiñauÅitchuq. Atuumaniaqpaluktuq taamavruma agaayyuvikpaum aanÄ¡uaqpauraÅan Artemis suuyumiñaiÅÌ£iksraÅa suli taavruma aanÄ¡uaqpauram piigukkaugisiÅÌ£iksraÅaptuuq, taavruma aanÄ¡uaqpauram putqataÄ¡vigikkaÅata iñupayaam Asia-mi unniiñ iluqaani nunam." 28 Taapkuaguuq iñugiaktuat tusaakamitruÅ tamanna qinnaÅniqsut aasiiñ iÄ¡iallaksaqhutiÅ, “Kamanaqtuq Artemis Ephesus-mi!" 29 Akarrutauruaq siaminniqsuq iluqaanun nunaaqqimun. Taapkua akiḷḷiuruat tiguplugik Gaius-lu Aristarchus-lu, malÄ¡uk Macedonia-Ä¡miuk Paul-Åum igliqatik, aullautiniÄ¡aich katimmavikpauraÄ¡miknun. 30 Paul-tuuÄ¡Ä¡uuq taamuÅaÄ¡ukkaluaÄ¡niqsuq uqaÄ¡iaÄ¡uni katimaruanun aglaan ukpiqtuaqatiuÅiñ pitquÅiññiÄ¡aat. 31 IḷaÅisali qaukÅiich iḷannaaÅiñ qanniuÄ¡niÄ¡aat qiñiqtitquÅitḷugu katimaruanun. 32 Taamapkua katimaniqtutilaaÄ¡mikni uqaatchagusimaniqsut. AvvaÄ¡iiksinniqsut kaÅiqsimallapiasuÅaqnagu sumik kattutiqaqtilaaqtiÅ. 33 Jew-Åuruat Alexander saqinniÄ¡aat sivuÄ¡aatnun katimaruat uqaÄ¡viÅmun nipliutiksraqaqhunikii. Urriqaplugich uqaqniuraÄ¡aluaÄ¡niqsuq iñuÅnun. 34 Iñuich iḷitchuÄ¡ikamitruÅ Jew-ÅutilaaÅa iluqaÄ¡miÅ iÄ¡ialaniqsut malÄ¡uÅni sassaÄ¡niyuÅnaaÅni itna, “Kamanaqtuq Artemis Ephesus-mi!" 35 Kiisaimmatai nunaaqqim aÅalataata nipaiqsiḷġataqamigich iñugiakpauraqtuat nipliutiniÄ¡ai, “Ephesus-miut! Iñupayaam iḷisimagaa Ephesus-mi piqaÅha agaayyuvikpauraÅanik kamanaqtuam aanÄ¡uam atriḷiaÅuruam atqaqtitlugu pakmakÅa qiḷaÅmiñ. 36 Tamanna kia-unniiñ piiḷaaÄ¡ilguitkaa. TaatnaÄ¡usi nipaiqsuksraurusi, qanuÅÅaktitchiñiaÄ¡uiqitchi. 37 Iññuk uvuÅautiniÄ¡isi ivayaqtuiÅitkaluaqtitlugik agaayyuvikpapsitñiñ unniiñ uqaqaÅitkaluaqtitlugik akikÅaÄ¡lugu aanÄ¡uaqpauraqput. 38 Demetrius-Åum suli savaktaiñ akikÅautiqaÄ¡umitruÅ nalliat iñuich, ittut piviksrat uqaqsittaaÅiÄ¡mun suli taatnatchimun nalunaiqsaqaqtugut ataniÄ¡nik. TaapkunuÅa iñuich tikiutitlagaich agvisitiÅ. 39 Aglaantuuq piqaÄ¡niÄ¡upsi qanutchimik pigisukkapsitñik inillaÅhiñaupmiuq nalaullugu katimaÅhatni nunaaqqim iñuiñ. 40 NuyuaÄ¡nallapiaqtuami ittugut itnaiḷipḷugu akatauÅÅaptigun uglupak. PisaÅitchuuÄ¡utiksraitḷugu iÄ¡ialaÅiqput qaisaksraitchugut agvisiksrallautamik." 41 TaatnaqqaaqÅugich aÄ¡iupkaÄ¡niÄ¡aa katimaÅhat.