Hechos 7

1 Naêra unaba xanê pxuzi rëbinëê Esteban: â¿Nacan tali cabëê unayaquëê? 2 Naêra bequëbi Esteban rëbinëê leyaquëê: âBichaê, xuzaê, ulezëcara nagale cabëê iniaê leêe. Azio zë iza, bluêe Diuzi xuzixtaêoro Abraham yelaê huaca quienëê caora cati binetzesu Abraham yedyi Harán, nezunëê yu nebaba Mesopotamia. 3 Lëdza naê una Diuzi rëbinëê Abraham: “Psan diadza quioê, psan yedyi quioê, beyo yedyi tula ga uluêenaê luëê.” Canaê una Diuzi gudyinëê Abraham. 4 Por lenaê uzaê Abraham yu nebaba benê Caldea, zionëê yesunëê yedyi Harán. BizÌi cati aguti xuzi Abraham, bë Diuzi mandado bezaê Abraham yedyi Harán, belaênëê yedyi niga ga nitaêro naêa. 5 Pero bibëê Diuzi lëbëê ga gaque quienëê sunëê, ni siquiera tu pedazozi. Pero begaênlë Diuzi lëbëê diêidzaê de que idyin dza gaque quienëê ga sunëê, naê bëê bagutinëê gaque quie zÌiêinëê. Naêra laêacazi ga nu zÌiêinëê nenitaê caora, begaênlë Diuzi lëbëê diêidzaê canaê. 6 Lëzi una Diuzi de que initaê zÌiêisuba Abraham yedyi quie benê tula ga hueyaquëê dyin sin lazÌu, naê hue yaca benëê ziê quieyaquëê lao tapa gayuhua iza. 7 Lëscanê una Diuzi rëbinëê Abraham dza naê: “Huachugobiêa quie benê bëê ziê quieyaquëê. Te iyudyi naê yezaê zÌiêisubaê yedyi naê yelaêjëê niga ga tzionlaêadyiêyaquëê nëêëdiê.” Canaê una Diuzi. Naêra nernë Esteban rëbinëê yaca benê rnabëê: 8 âLëzi bë Diuzi mandado uzu Abraham tu xëdyidaoê zÌiêinëê byu ta gaca seña uluêen ca diêidzaê begaênlë Diuzi lëbëê. Por lenaê, caora aoca tu xunê golo zÌiêinëê Isaac, naêra bzunëê tu xëdyidaoê lëbiê. Con ca bë Abraham lënëê zÌiêinëê Isaac, canaê bërë Isaac lënëê zÌiêinëê Jacob. Lëzi con ca bë Isaac lënëê zÌiêinëê Jacob, canaê bërë Jacob lënëê chipchopa zÌiêinëê byu. 9 Yelaê zÌëê quie yaca zÌiêi Jacob, bëtiêyaquëê tu bichiyaquëê laonëê José, uzÌiê benê zio Egipto lëbëê. 10 Pero gucalë Diuzi lëbëê pcuasa pcuiêonëê tamala zaê gaca quienëê. Canaê guca José benê yuêu pensari, yexe rey Faraón lëbëê. Tantozi yexe Faraón José, ulionëê lëbëê ta tzionëê gaquëê xanê benê rnabëê lao nación Egipto. Lëscanê ulionëê lëbëê gaquëê xanê benê rue dyin luêu lidyinëê. 11 ‘Naêra dza naête guca tu obin huala gula nación Egipto len nación Canaán. Fuerte bedzagalao xuzixtaêoro, bibdzeleyaquëê bi gaoyaquëê. 12 Caora unezi Jacob de que rdzela trigo nación Egipto, naêra useêelaênëê zÌiêinëê ganê, pero bibezaqueyaquëê chi biê bichiyaquëê José. 13 Naêra taorupe zioyaquëê bdyinyaquëê nación Egipto, caora naê una José rëbinëê leyaquëê: “Nëêëdiê nacaê bichile, José.” Canaêra bezaqueyaquëê lëbëê. Canaê bdyin hora unezi rey Faraón de que naca José ren quie benê Israel. 14 Naêra guzÌi José xuzinëê Jacob lente yugulu familia quienëê, uzaêyaquëê zioyaquëê bdyinyaquëê nación Egipto. Naêra entre yaca benê bdyin nacajëê tzona galo chiêinuê. 15 Canaê guca unitaê Jacob nación Egipto. Naêra caora bdyin dza quienëê, gutinëê. Lëzi caora bdyinrë dza quie zÌiêinëê, gutirëyaquëê. 16 Caora azio iza, bebio zÌiêi subayaquëê chita quieyaquëê yecachiêyaquëên yedyi Siquem. Naê bdzeêyaquëê chita quieyaquëê luêu beló ta hueê Abraham desde canaête. Con dumi plata quienëê hueênëên lao ja zÌiêi Hamor, benê yedyi Siquem. 17 ‘Caora cati ilëêëtiêzi idyin hora uzu Diuzi diêidzaê cabëê diêidzaê begaênlënëê Abraham dza naête, caora naê baoye benê Israel gucajëê benê zë. 18 Pero uzulao rnabëê tu rey cubi quie benê Egipto. 19 Pues rey naê, binubëênëê José. Udilalënëê xuzixtaêoro, bëênëê leyaquëê ziê, uzÌiênëê leyaquëê yëê, bënëê mandado ucaên xuzixtaêoro bdaoê zagolo quieyaquëê luêu guixiê ta gatiyacabiê. 20 Naêra bdyin hora golo Moisés, pero badanla zubiê. Pero como rnabëê rey gati bdaoê quie ja benê Israel, quie lenaê pcachiê zÌnaêbiê lëbiê luêu yuêu. Pero cati aode tzona biuê, bira uzÌaqueênëê ucachiênëêbiê luêu yuêu. 21 Quie lenaê psanyaquëê lëbiê luêu guixiê, pero beziê zÌiêi rey nigula lëbiê, uzÌiênëêbiê psegulanëêbiê ca quie xcuidiê quienëê. 22 Canaê guca psëdi Moisés yugulu ta nezi benê nación Egipto. Guquëê benê yuêu pensari, udapalaên benëê lëbëê, porque dyin dyaêa bënëê, diêidzaê li unënëê. 23 ‘Chopa galo iza zunëê caora cati guêunnëê gacalënëê laguedyinëê benê Israel. 24 Canaê zionëê yeyubinëê leyaquëê ga rueyaquëê dyin. Pero blëêënëê tu benê Egipto rdilalënëê tu benê Israel. BizÌi naê gucalë Moisés laguedyinëê, bëtinëê benê Egipto. 25 Pero guque Moisés de que nezi benê Israel reêen Diuzi gacalë Moisés leyaquëê yezaêyaquëê nación Egipto. Pero biuneziyaquëê canaê. 26 BizÌi bete yu naê, zezio Moisés tatula ga zu laguedyinëê bedilanëê chopa benê Israel rdilayaquëê. Naêra como reêen Moisés bitilayaquëê, unëê rëbinëê leyaquëê: “¡Bichaê! ¿Bixquienê reêenle hueêle laguedyile ziê?" 27 Pero bizÌi benê rdilayaca bdyiganëê Moisés tzalaêla, unëê rëbinëê lëbëê: “¿Nu ulio luëê rnabëêloê nëtoê ca juez quiendoê? 28 ¿Quele reêenloê gutioê nëêëdiê ca bëtioê benê Egipto niogue?" 29 Cati be Moisés ca unëê, naêra zeyonëê huezÌuno yesunëê yu nebaba Madián. Canaê uzunëê yedyi tula, yedyi binacan quienëê, ptzaganaênëê uzu chopa zÌiêinëê byu. 30 ‘Caora baguca ichopa galo iza tu luêu guixiê, naê zu tu lato dachi ruen gaêalaê ga zu tu yaêa laona Sinaí ga bdyin tu ángel ptilalaonëê Moisés. Naê uzë ángel naê luêu tu yaga yëchiê raêalaên yuêun guiê. 31 Caora blëêë Moisés ángel naê, tu begaênzinëê rebannëê. Cati ubigaênëê gaêalaê tacuenda ilëêënëê dyëêëdi, caora naê una Diuzi rëbinëê lëbëê: 32 “Nëêëdiê nacaê Diuzi quie xuzixtaêoloê Abraham, len xuzixtaêoloê Isaac, len xuzixtaêoloê Jacob.” Caora be Moisés ca una Diuzi, rzÌizinëê rdzebinëê inaênëê mazera. 33 Naêra unëra Diuzi rëbinëê Moisés: “Ulëcho huarache quioê porque naca laêiya ga zëloê. 34 Pues abedaê rulidza ja benê quiaê nitaê Egipto nëêëdiê. Ablëêëdaê ca redzagalaojëê. Baoyëzaê ta ute uselaê leyaquëê. Udacara, iseêelaê luëê nación Egipto.” Canaê una Diuzi rëbinëê Moisés. 35 Naêra nernë Esteban rëbinëê leyaquëê: âBaêalaêcazi biuyezilaêadyiê yaca benê Israel Moisés, baêalaêcazi unayaquëê rëbiyaquëê Moisés: “¿Nu ulio luëê ta inabëêloê nëtoê ca juez quiendoê?”, naê useêelaê Diuzi Moisés ta inabëênëê ute uselanëê leyaquëê. Conlë ángel, benê ptilalao lëbëê luêu yaga yëchiê, useêelaê Diuzi Moisés. 36 Naêra lëMoisés ulionëê xuzixtaêoro hora bezaêyaquëê beroyaquëê nación Egipto, bënëê yelaê huaca quie Diuzi ga reê tu nisadaoê laona Nisadaoê ZÌna. Lëscanê bënëê yelaê huaca quie Diuzi hora uda yaca benê Israel gabi yuêu dyia chopa galo iza. 37 Lëzi lëMoisés unëê rëbinëê benê Israel: “De entre leêe huabio Diuzi itu benê ina leêe xtiêidzaê Diuzi laga con ca ulionëê nëêëdiê. Ulehue bala ca inëê leêe." 38 Lëscanê lëMoisés naê ziolënëê benê Israel cati uzaêyaquëê udayaquëê tu paraje gabi yuêu dyia lao chopa galo iza. Conlë Moisés naê bëêlë ángel diêidzaê lëêë yaêa Sinaí. Lëbëê udixogueênëê xuzixtaêoro diêidzaê bëêlë ángel lëbëê. Lëdiêidzaê naê, diêidzaê neban, pcaên Moisés para raêo. 39 ‘Pero bigule xuzixtaêoro diêidzaê pcaên Moisés. Guêunyaquëê uzaêlaêadyiêjëên yezaêjëê yeyoyaquëê nación Egipto tatula. 40 Cati nezio Moisés lëêë yaêa, caora naê unayaquëê rëbiyaquëê Aarón, benê xanê pxuzi: “Reêenndoê hueloê chopa tzona diuzi ta huaêaro tu neza ta ucuasa ucuiêon raêo bi tamala zaê gaca quiero, porque binezindoê bi guca quie Moisés, benê ulio raêo nación Egipto." 41 Naêra bzaloyaquëê tu bëdyihuaga daoê de oro. Bëtirëyaquëê tu becoê zÌiêilaê bdyiayaquëêbaê lao bëdyihuaga de oro ca gun quiebaê. Lega yexeyaquëê diuzi bëyaquëê naêaziyaquëê. 42 Canaê psanlaêadyiê Diuzi leyaquëê ta tzionlaêadyiêyaquëê yaca tadyia guibá. Quie lenaê guca quieyaquëê con ca rna lëêë guichi bë yaca profeta ga rguixogueên ca una Diuzi: Leêe benê Israel, ¿para nëêëdiê bëtile bia bdyialebaê ruêaba dza rdale lao lato dachi chopa galo iza? 43 Quele para nëêëdiê, pero bële con naêazile diuzi uyonlaêadyiêle. Nuêale tu rumita daoê de laêariê quie Moloc. Nuêarële tu ta naca forma quie bélo, laona Renfán. Lenaê unale naca Diuzi quiele. Quie lenaê huaê castigo quiele, huabiogaê hualaohuaê leêe yedyi quiele tziole zituê, tzesule yedyi quie benê tula yedyi laona Babilonia. Canaê una Diuzi gudyinëê xuzixtaêoro dza naête. 44 Naêra nernë Esteban rëbinëê leyaquëê: âDza rda xuzixtaêoro lao lato gabi yuêu dyia, nuêayaquëê tu yuêu de laêariê, lenaê gucan idaoê quieyaquëê. Luêen naê bzuyaquëê yaca yo taêa ga bzu Diuzi ley quienëê. Lëyuêu de laêariê naê, bëyaquëên con ca una Diuzi hueyaquëên, porque Diuzi bluêenëê Moisés ca reêennëê hue benê Israel yuêu de laêariê. 45 Naêra bdyin dza aguti Moisés. Caora naê ulio Diuzi tu benê lao Josué gaquëê benê rnabëê quie xuzixtaêoro lao laza Moisés. BizÌi lao naêa Josué bdyin xuzixtaêoro layu ga begaênlë Diuzi leyaquëê diêidzaê gaca layu quieyaquëê. Caora naê gucalë Diuzi leyaquëê blaonëê benê nitaê layu naê zioyaquëê huezÌuno. Lao naêa Diuzi bëyaquëê gan, bzuyaquëê yuêu de laêariê layu quieyaquëê bëê bdyinjëê naê. Canaêzi begaênnan hasta bdyin dza rda rey David. 46 Pero rey David, lega nedyëêë Diuzi lëbëê. Caora naê guêun rey David huenëê tu idaoê zÌegula ga initaê Diuzi. 47 Pero quele rey David bënëên nechanê zÌiêinëê Salomónla bënëên. 48 Pero sibila zu Diuzi, binitaênëê luêu idaoê ta bë benëêzi. Lenaê nacan de acuerdo con ca una Diuzi caora unëê: 49 Naca ladza ca quie xlatogaê ga riêa. Naca yedyi layu ca quie lato ga rezilaêadyiê niêa. ¿Ca bi cueê yuêu huele para nëêëdiê? ¿GazÌi naca lato ga yezilaêadyaê? 50 ¿BizÌi binezile conlë naêa biaê yugulu ta de? Canaê una Diuzi gudyinëê xuzixtaêoro dza naête. 51 Naêra nernë Esteban rëbinëê leyaquëê: âYelaê zidi quiele birioñeêele ruele ca benê binubëê Diuzi. Siempre biralele quie Bichi Be quienëê. Ruele tamala laga con ca bë xuzixtaêoro. 52 ¿Nu benê profeta biudilalë xuzixtaêoro? Leyaquëê bëtiyaquëê benê udixogueê de que guida Cristo. BizÌi cati bidëê detëêë lao yedyi layu, leêe udaole lëbëê xquia, unële diêidzaê contra lëbëê, bëtilenëê. 53 Pcaên Diuzi ley quienëê lao naêa Moisés para leêe, pero leêe, biralele quien. 54 Naêra ude beyudyi be yaca benê rnabëê ca una Esteban, mazera bdzaêtzegueyaquëê lëbëê. 55 Pero Esteban, du yuêunëê Bichi Be quie Diuzi, unaênëê guibá blëêënëê xniê guiê ga zu Diuzi. Blëêërënëê zë Jesús zaquëê yebë quie Diuzi. 56 Naêra una Esteban rëbinëê yaca benê rnabëê: â¡Ulenaêcara! Rlëêëdaê uyalo guibá ga zu Diuzi. Rlëêëdaê benê naca bichi yugulu benëê. Zënëê zaquëê yebë quie Diuzi. 57 Pero lapsiote yaca benê rnabëê nagayaquëê, uredyiyaêyaquëê zidzo, 58 labëxoteyaquëê uquiëêyaquëê lëbëê ruêa yedyila. Caora naê ulëchoyaquëê gaban quieyaquëê pcaênyaquëên lao naêa tu benê cuidiê laonëê Saulo. Naêra uzulaoyaquëê rguiyaquëê lëbëê yo ta gatiëê. 59 Pero du rguiyaquëê Esteban yo, blidzëê Jesús rëbinëê lëbëê: âSeñor Jesús, beziê nëêëdiê yeguidaê ga zuloê. 60 Naêra uditzu Esteban zÌibinëê, unëê zidzo rëbinëê Jesús: âSeñor, uzÌiêzÌe quieyaquëê rueyaquëê xquia rutiyaquëê nëêëdiê. Ude beyudyi unëê canaê, gutinëê.