ACTS 7
WBT1 Sariapa Umanawunuźo Faadaa kian Stephen ati, “Mishiźo kaiwuruźu Ä©paradan pudauźu kidaźoraz?" 2 Stephen dakoźatin Ä©paradan kaikapaźa: “Ćźinawuzunao, uabatan nii Ƶparadan Ƶdako iki aizii. Kotuaźa naa, Tominkaru umanawunuźoraz manawun aidinauzon wadarun Abraham ati, umashaapan donoźoraz zii Mesopotamia ii. 3 Uruu dono shaźatii ukian Abraham ati, ‘Pumako diźoraz puwiizi diźikiźi, naźiki puwaźaka puiribannao. Ćnaźakan nii pugaru baźoran amazada iti.’ 4 “Uruu idi Abraham makon, naźiki uwaźakan pamashaapa-kizi tawuruźu Chaldiannao wiizaitapaniaz. Utuzutinan naa Haran iti, naźii zii ukawiizitinan, naźiaźa naa udaru mawakauzon. Uruu daunaźan shaźatii Tominkaru dyuudan naa koshan utuzutinan wuru idaźatiźi diźoraz amazadaźa unao mashaapa-kiziz naa. 5 Mazan uruu dono aonaźo zii shaźatii Tominkaru taan amazada Abraham idiwau nii. Mazan ukowaadan Abraham ati, pataan nii uźati naźiki ipai udainao ati, wuruźu diźoraz amazadaźa. Uruu dono aonaźo zii Abraham dani nii. 6 “Baźoran dono Tominkaru kian uźati, ‘Pudainao kawiizi-tinpan nii zii baźoran kaduz pidannao wiizi ii aka. Naźiaźo niźi naa Ä©poitoruitapa-kao, naźiki tuukiaźo nii Ä©patakaźuta-kao atii 400 wunu. 7 Mazan Ƶpatakaźutan nii pidannao wuruźu poitoruitapainaouz Ä©dyaun. Uruu daunaźan Ƶkodita-kidan nii ipai pudani-daunnao Egypt iki, naźiki Ä©waźatin nii daźatiźi diźoraz amazada idaźati. Naźaźo niźi naa paźan Ä©manawuntapan Ƶgaru,’ kiaźo wuruźu Tominkaru kiauzon uźati. 8 Naźiki kaikapaźo koshan Tominkaru kiauzon Abraham atiźi: ‘Ćaipan nii pugaru naźiki ipai pudainao daonaioranao choota-kidinan, naźiki ipai Ä©dainao diinaźitiźi, naźapaźo nii paźidiwaru Ä©naźapata-kao. Uruu idaźanaźo nii utukapa-kidan Ƶpidanannao unao, naźiki mishi uizoźatin Ƶparadan.’ Naźapaźa naa mishi Abraham shaźapatan aimaakan. 8 kamoo udani Isaac shakatan daunaźan, uruźu naa uchoota-kidanuzu Tominkaru dyuudan kawanaźati. Aizii Isaac dani Jacob, naźapa kapam uchoota-kidanuzu. Aizii Jacob dainao 12 shaźatii daonaioranao, ipai Ä©nao naźapa kapam Ä©choota-kao. ÄØnao diźikiźo shaźatii wadarunnao tominan. 9 “Uruu Jacob dainao shaźatii tawuruźu selliauzoz padawuźichan Joseph Egypt iti poitorui nii Ä©kishauzin idi uźati. Mazan karikaonan daźi Tominkaru kaminkaźutauzon uruu, 10 dikaudaźo aimaakan shaźapan an uźati. Aizii tawuruźu king, Egypt san dapada-kidauzon donoźoraz Joseph paźidaźati, Tominkaru tukapa-kida king ati wuruźu Joseph, kaimanaźo naźiki aitapaabaźo pidan. Sariapa king zaamatan Joseph udaruźo naobanai nii, kazowautapaźo nii ipai Egypt Baara sannao, naźiki awunuutapaźo nii ipai ushaźapauz kida. 11 “Udaunaźan shaźatii zamazi kaawan ipai Egypt ii aka, naźiki ipai Canaan ii aka. Tuukii shaźatii pidannao dopian. Naźiki wadarunnao, tuukii Ä©dopian kapam, aonaźa naa Ä©ikodan pawanyukunuu nii. 12 Mazan Jacob abata kainaźa paźan wanyukunui, zaishi kaduz kida selliapa-kao Egypt ii. Uruu idi Jacob dyuudan paudainao, Joseph tuunizinao toriaźanan wanyukunui Egypt iti. 13 Baźoran dono Ä©makon koshan, uruu uźitamautannaa Ä©toriinaźanan naźiti. Uruu donoźo naa shaźatii Joseph kowaadan paźinawuzunao ati kanom wuruźu paugaruz. Naźiki naźapainiźi naa king abatan Joseph iribannao dauźan. 14 Uruu donoźo tawuruźu Joseph dapada-kidauzonuz padaru naźiki ipai pairibannao. 75 uiribannao baokopatinan, ipai Ä©makon Jacob tuma Egypt iti. Naźiaźa naa shaźatii Jacob mawakauzon, naźiki udainao ipai kapam Ä©mawakan naźii. ÄØnao wuruźu wadarunnaouz. 16 Mazan ipai shaźatii Ä©dani-daunnao naźakan Ä©nanaa kida, daźatiźi wawiizi Shechem ati. Wuru idaźatiźi baaranaiz, Abraham toriauzoniaz Shechem ii, Hamor dainao ai, puraata idiźoraz ukawinipinaatauzon. 17 “Aizii wuruźu kamoo maonapatan donoźo naa, Tominkaru mishiaźazoonuz naa paparadan utauzoniaz Abraham ati, uruu dono iribaźoraźa naa utakaan-daunnao Egypt ii. 18 Naźiki naźapain baźoraniźi naa King-tinan Egypt ii, aonaźa naa uaitapan Joseph dauźan. 19 Uruu idi udorotan naa paźantamikita-kinaa nii wadarunnao. Uruu donoźo naa upatakaźutan naa Ä©dyaun tuukiaźo idaźan, udyuudauzonuz Ä©kabootan paudainao amazada iti shakatainaouz zii, Ä©mawaka kizi. 20 “Uruu donoźo Moses shakatauzonuz, konaunam sodiźo koraidaonaa. Idikinaudaźu kauzu shaźatii padaronao taapan naźiki Ä©dizapan uruu padapu ii, udaunaźan aonaa naźitim naa udiza-kao. 21 Uruu idi Ä©kodita-kidan naazu padapu iki, mazan king dani zunaaba ikoda shaźatii wuruźu koraidaonaaz. Uruu idi ozaamatanuzu naźiki odyaupaitanuzu kaiman, naźapa paudani kawan manawun. 22 Kaimanaiman shaźatii tiichaanao tominapa-kidan Moses, ukauźan kaiman-daun uaitapan wuruźu Egypt Baara sannao aitapanii kidaz. Naźiki uruu paraabaźo manawun, naźiki uaitapa pashaźapatan pabiźinaaka kida aimaakan. 23 “Baudaźapa kamoo, Moses makon uawunuutaźanan pairibannao Israelitenaouz. Uruu dono uikodaniźi naa 40 uwunun. 24 Ukaawan Ä©kaudin-kizi iti, utukapa Egypt san baźiziautapan Israelite. Sariapa Moses kaunaatan wuruźu pairiban baźizii-kaoaz, uruu idi ubaźiziaźakan naa Egypt san atii umawakan. 25 Moses itiiman shaa pairibannao aitapan nii Tominkaru wuruźu dyuudaźoraz paugaru kazannaataźo nii Ä©dyaun, mazan aonaa Ä©diźitinpan naźapa. 26 “Baźoran kamoo, Moses tukapan dyaźutam Israelitenao mizaataakapan. Sariapa umakon Ä©źidiźiti utiwaan pakaimanaaka-kidan Ä©dyaun. Ukian Ä©źati, ‘Uabata Ƶiribannao, aonaa umizaataakapaźanaźa, oo umashaapaźanaźa uiriban atiaaka kaikapaźa.’ 27 “Mazan wuruźu baźiziautapaźoraz pairiban, sariapa ukidaźukaźakan Moses naźiki ukian uźati, ‘Aonaa puzaamata-kao kazowautapaźo nii waunao oo dyuudaźo nii naźapam washaźapatinan. 28 Puzowiaźazon shaźa Ƶgaru, puzowian kawan Egypt san munumun?’ 29 Moses abatan idi unaźapan, sariapa utariaźakan. Uaitapa baźoran pidannao aitapaźakaniźi naa wuruźu uzowiinuz pidan. Sariapa Moses kidoopan Egypt iki, umakon atii Midian iti. Naźiaźa naa umashaapan, tawarai nii, atii umazidan naa naźii sanaaba tuma. Dyaźutam shaźatii Ä©dainao daonaioranao. 30 “40 wunu daunaźan shaźatii, angel aidinauzon Moses ati, tikazi maodapan kazamakaźo koźoriźo diźiki, mapidantakaźo amazada baara ii, maonapaźoraz midukuo Sinai ii. 31 Tuukii shaźatii Moses diźitinpan, utukapan idi kazamakaźo maodapan udaru. Sariapa umaonapadinan naźiti, utukapaźazoonuzu kaimanaiman. Upuźu uabatan Naobanai Tominkaru paradan paźati. 32 ‘Ćgaru pudarunnao Abraham, Isaac, naźiki Jacob Tominkarun,’ ukian. Tuukii Moses naka-nakaan patarian idi, naźiki aonaźa naa ukaźiitan paawunuupaźakan tikazi diźiti. 33 “Udaunaźan Naobanai kian naa Moses ati, ‘Pusoźota pudazkida, umanawunuźo baaraźaźo wuruźu pukadishitapanuz, Ƶkainaźan idi daźaźa. 34 Mishi Ƶtukapa naźapam Egypt Baara sannao patakaźutan Ƶpidanannao udawunuźiti manawun. Ćabata Ä©dopian tuukii Ƶźati, uruu idiźo Ƶaidinan puźati, Ƶkazannaataźazon idi Ä©dyaun. Aizii Ƶdyuudan nii pumakon Egypt iti,’ kiaźo wuruźu Tominkaru kiauzon Moses ati." 35 Stephen kian koshan Ä©źati, “Uruu Moses tawuruźu kaminkaźutaźazoźoraz pairibannao Israelitenao. Mazan Ä©kian shaźatii uźati, ‘Aonaa puzaamata-kao kazowautapaźo nii waunao oo dyuudaźo nii naźapam washaźapatinan.’ Mazan paaipan ati Tominkaru dyuudan Moses kazowautapaźo nii, naźiki kazannaataźo nii Ä©dyaun Ä©patakaźuta-kao ai. Tominkaru zaamatan uruu, angel aidinan idaźan uźati tikazi maodapaźo diźii. 36 Ukauźan uruu Moses tawuruźu kodita-kidaźoraz wadarunnao Egypt iki. Tominkaru idaźan maźozaka shaźatii, Moses shaźapatan pabiźinaaka umanawun kidaźo aimaakan pakodita-kida-kinaa nii Ä©dyaun Egypt iki, atii utarauka-kidan paran Ä©źati, dakota-kariwaiz Red Sea kii. Naźikiźi naa shaźatii unaźakapan Ä©dyaun mapidantakaźo amazada baara an. Ushaźapata umanawun kidaźo aimaakan naźiiźaka, atii 40 wunu. 37 Uruu Moses tawuruźu kiauzoz ipai Israelitenao ati kaikapaźa: ‘Tominkaru zaamatan nii pidan unao bii iki prophet nii, naźapa Ƶgaru kawan.’ 38 Naźiki uruu Moses tumaźo shaźatii tawuruźu wairibannao Israelite kasabaźukinauzonuz mapidantakaźo amazada baara ii. Uruu donoźo shaźatii angel Tominkaru diźikiźo paradauzonuz Moses ati midukuo Sinai paawa ii. Utaan donoźoraz Moses ati kakinaorii, kaimanaźo mashaapa-kinai niźo, udobata-kidan niźo wadarunnao ati, naźiki waunao atiźo kapam. 39 Mazan upuźu aonaźa naa Ä©aipan Moses pazowaunaa nii, uruu idi aonaźa naa Ä©izoźatiźizon uparadan. Mazan Ä©nyukunuu Egypt iti paźidiwaru, tuukii Ä©kiwaźazon powaa iti. 40 “Moses naźian puźu zii midukuo Sinai ii Tominkaru tuma, uruźu naa pidannao kian Aaron ati, ‘Putomaźa naa watominkarunnao nii, kazowautapaźo niźi naa waunao. Ushaźapanum kauźan aonaa waaitapan naźiam naa Moses kodita-kidaźoraz waunao Egypt iki,’ Ä©kian. 41 Uruu donoźoraźa naa tawuruźu Ä©tomauzonuz patominkarun nii, Ä©tomanuzu naźapa tapiźiza kawan. Udaunaźan Ä©kawaodan naa kaznizo, pataan niźi naa patominkarun ati. Udaunaźan Ä©kasabaźukinan naa udazaba an, uruu Ä©konaukiitin-kidan naa wuruźu patomaniaz patominkarun nii. 42 “Tuukii Tominkaru toźoran Ä©źati. Uruu idi umarinaźataźakan naa Ä©dyaun. Marii kiziźi naa Ä©toriinpan patominkarunnao ati kidaźa naa karikaonan, wuruźu doko ii kidaźoraz, kamoo, kauzu, naźiki wizinao kidaz. Uruu kawanaźatiźo tawuruźu Tominkaru prophetinnao saadauzoniaz. Kaikapa shaźatii tawuruźu usaadauzonii kianuz: ‘Unao Israelitenao, karikaonan daźi utaan naźiki ukawaodauzon uzainao, uchiźikapauzon donoźoraz 40 wunu, mapidantakaźo amazada ii aka. Mazan aonaa Ƶgaru atiźo mani daźi tawuruźu ukawaodauzonuz uzainao, 43 soo utominkarun Molech atiźo karikaonan. Uruu unao naźakapauzonii padapunaa tuma. Naźiki unaźakapauzonii kapam baźoran utominkarun Rephan, wizi kawanuźoraz utoman. ÄØnao utomanii kidaz utominkarunnao nii, Ä©nao atiźo karikaonan, tawuruźu utoriinpauzonuz. Uruu idi Ƶkashaapan nii utarubanao zaamatan unao, marii kizi Ä©naźakan unao munapo, munapo baźoran amazada iti, Babylon dawun itinapu.’" 44 Stephen kian koshan, “Kotuaźa naa, wadokozu-daunnao chiźikapauzon donoźoraz mapidantakaźo amazada diźiiźaka, Ä©naźakapauzonii patuma Tominkaru kakinaori pakarannaa, padapunaa tuma. Uruu Ä©nyukunuitapa-kinaa Tominkaru kainaźan patuma. Utoma-kao naźapa Tominkaru kowaadauzon kawanaźatiźo, naźiki uaida-kidan kawanaźatiźo Moses ati wuruźu ukakinaori pakarannaa dapunaa toma-kaoaz. 45 Kotuaźiki uruu daunaźan, Joshua naźakan naźiki ukazowautapan donoźo naa wadokozu-daunnao, taa-kariwaiźi naa shaźatii Ä©źati Tominkaru kakinaori pakarannaa padapunaa tuma, Ä©darunnao dobata-kidaniźi naa Ä©źati. Naźiki uruu donoźoraźa naa shaźatii tawuruźu Tominkaru waatauzonuz pawiizi ai Gentilenao. Uruu amazadaźa naa shaźatii wadarunnao zaamata pawiizi nii. Naźiki naźitiźi naa Ä©naźakauzon Tominkaru kakinaori pakarannaa, padapunaa tuma. Naźiaźa naa shaźatii utaapa-kao atii David king-tinan diźiti. 46 Kaiman shaźatii Tominkaru nyukunuu David ati, naźiki uruu pishauzoz Tominkaru, uaipan patoman kabaun uźati, Israelitenao Tominkarunuz. 47 Mazan David dani, Solomon atiźi naa paźan Tominkaru toma-kidauzon padapu nii. 48 “Mazan waaitapa, aonaa Tominkaru umanawunuźoraz mashaapan kabaun pidan tomanii nazoźo. Kaikapa shaźatii tawuruźu prophet saadanii kian: 49 ‘Aokazi, uruu Ƶnaobanai-tinapa-kizi tabanaa. Aizii imiźi baara, uruu Ƶsaabatapa-kizi karikaonan Ƶkidiba. Shaźapaźoram nii mooko kabaun putoma Ƶźati?’ Naobanai kian. ‘Turuu mooko puaitapan putoman kabaun Ƶsookapa-kizi nii? 50 Aonaa mooko Ƶtomanii mani Ƶkaźu idi ipai wuruźu aimaakan kidaz?’" 51 Udaunaźan Stephen kian koshan kootowapa-kidauzonao pidannao ati, “Mishi unao dadara unyukunuu. Aonaa umishidaźazon Tominkaru, naźiki aonaa uabataźazon uparadan. Naźiki tuukii udikintapan Kaimanaźo Doronaa, naźapa manawun unao, udarunnao kawan. 52 ÄØnao ipai Ä©antamikitan Tominkaru prophetinnao. Atii Ä©zowiauzo nii wunaouźu kowaadapauzonaouz Tominkaru dyuudaźazon dauźan Kaimanaźo Papoitoru. Udyuudaźa naa mishi wuruźu papoitoruz, uruźu naa tawuruźu unao zaamata-kidaniaz naźiki uzowii-kidaniaz. 53 Unao atiźo padamata ipai kakinaorii taa-kao, tawuruźu Tominkaru dyuudauzoniaz angelnao kowaada-kidan udokozu-daunnao ati. Mazan upuźu aonaa uizoźatiźizon wuruźu kakinaorii kidaz,” ukian. 54 ÄØabatan idi Stephen paradan naźapa, tuukii Ä©toźoraźakan uźati naźiki Ä©kuzowan paudako. 55 Mazan maźozaka Stephen nyukunuu Kaimanaźo Doronaa aipan ati. Uawunuupan doko iti aokazi iti, utukapa kanada Tominkaru umanawunun kanadapan naźii, naźiki utukapa Jesus kadishitapan Tominkaru diwaźora antanapu. 56 Uruźu naa ukian kootowapa-kidauzonao pidannao ati, “Utukapa! Aokazi daźatinan, naźiki Ƶtukapa Daonaiora Aokazi Ikiźo kadishitapan Tominkaru diwaźora antanapu." 57 Sariapa kootowapa-kidauzonao pidannao kadakoinaźakan, Ä©taratan pakinao kida uparadan ai. Naźiki Ä©zaamataźakan naa uruu. 58 Udaunaźan Ä©kozootaźakan naa uruu wiizai dawun iti. Naźiaźa naa Ä©narakaźakan naa pashooton kida. Kainaźa pidan, Saul kiaźo uźuu. Uruu atiźi naa Ä©awunuutapa-kidan pashooton kida. Naźiaźa naa Ä©boowautapan Stephen kuba idi, aonaa masakaudaźu mani. 59 Mazan upuźu Stephen toriinpan. Ukian, “Ćnaobanaa Jesus, puzaamata Ƶdoronaa." 60 Udaunaźan ukodoruźukan naźiki uparadan diiwaźo idaźan. “Ćnaobanaa, manaźa pupatakaźutaźanaźa Ä©dyaun paźoian dikin ii,” ukian. Uruźu naa mazan umawakaźakan naa.
