Matthew 26

1 Jesus uqaÄ¡uiqami tamatkuniÅa, uqautigai maliÄ¡uaqtini, 2 “Iḷisimarusi, malÄ¡uk uvluk aquagun atuumagisiruq Jew-Åuruat niÄ¡iqpagvikaaÅat atilik ApqusaakkauÅiÄ¡mik, aasiiñ IġñiÅa Iñuum aatchuutigikkauniaqtuq kikiaktuutraksrauluni." 3 QaukÅiÅich agaayuliqsit [suli aglaliqirit] suli sivulliuqtiÄ¡ruat katinniqsut igluqpaÅanun qaukÅiat agaayuliqsit atilgum Caiaphas-mik. 4 Sivunniugaqsiñiqsut tigusraÄ¡ukÅugu Jesus nalunautchiḷutiÅ tuqulluguasiiñ. 5 Aglaan uqaÄ¡niqsut, “NiÄ¡iqpagvikaam uvluani taatnaÄ¡nianÄ¡itchikput. Iñuich aÅalanniqÅuktaiviaqtut." 6 Uvvaasriiñ Jesus Bethany-miititlugu tupqani Simon-Åum auyugaqtualgum 7 tikiññiÄ¡aa aÄ¡nam saagaqhuni nakasruÅÅuaÅuramik tipraÄ¡iksautmik akisuruamik nanuutiksramik, aasiiñ kuvipḷugu Jesus-Åum niaquanun niÄ¡iñiaqtitlugu. 8 MaliÄ¡uaqtaiñ qiñiqamitruÅ iÅuagiÅiññiÄ¡aat nipliqhutiÅ avatmun, “Supman asiñun tipraÄ¡iksaun atuqpauÅ? 9 Una tipraÄ¡iksaun tunikpan atqunautaunayaqtuq qaisauluniasiiñ nagliÅnaqtuanun." 10 Jesus-Åum iḷitchuÄ¡iplugu nipliutigikkaÅat uqautiniÄ¡ai, “Suvaata una isumaaluksaaqpisiuÅ aÄ¡naq? SavautigaaÅa savaallautamik. 11 NagliÅnaqtuat nayuqtigigisi ataramik, aglaan nayuqtiginianÄ¡itchipsitÅa ataramik. 12 Uvvauna aÄ¡nam kuvikamiuÅ tipraÄ¡iksaun timimnun itqanaiyautigaa iḷuvikkauÅiksraÄ¡a. 13 Iḷumun uqautigipsi, nanipayaaq tusaayugaallautaq quliaqtuaÅukpan nunapayaani, taavrumaptuuq aÄ¡nam savaaÅa uqautaugisipmiuq itqakkutauluni ilaanun." 14 Taimmali iḷaÅata qulit malÄ¡uk maliÄ¡uaqtit, atiqaqtuaq Judas Iscariot-mik, utlautiniqsuq qaukÅiÅitñun agaayuliqsit 15 uqautiplugich, “Sumik qaitchiñiaqpisitÅa Jesus aatchuutigigupku ilipsitñun?” AkiḷiññiÄ¡aat iñuiññaq qulitun maniÅñik. 16 TavrakÅaniñaglaan Judas qaunaksruaqsiruq piviksramik aatchuutigisrukÅugu Jesus. 17 Sivulliqpiami uvluani niÄ¡iqpagvikaam puvlaksiÄ¡niÄ¡iḷaanik qaqqunik maliÄ¡uaqtit tikiññiÄ¡aat Jesus uqautipluguasiiñ, “Nani itqanaiyaquvisigut niÄ¡iqpaÅiksrapnik atiliÅmik ApqusaakkauÅiÄ¡mik?" 18 KiuniÄ¡ai, “Nunaaqqimugitchi aÅutmun iḷisimakkamnun uqautilugu, ‘Iḷisautri uqaqtuq, piviksraÄ¡a qalliuraqtuq. NiÄ¡iqpagvia atilik ApqusaakkauÅiÄ¡mik niÄ¡Ä¡ivigisukkiga tupipni piqatigilugich maliÄ¡uaqtitka.’" 19 MaliÄ¡uaqtit piñiqsut Jesus-Åum piraksrirrutaatun iliÅitñun, aasiiñ itqanaiyaqhutiÅ niÄ¡iqpagviksramun atiliÅmun ApqusaakkauÅiÄ¡mik. 20 Unnuksraaqman Jesus aquvinniqsuq niÄ¡isukhuni piqatigiplugich qulit malÄ¡uk [maliÄ¡uaqtini]. 21 NiÄ¡iñiallaÄ¡miÅ Jesus-Åum uqautigai, “Uqautigipsi, iḷapsisamma aatchuutiginiaÄ¡aaÅa uumiksriñun." 22 IluqatiÅ isumaalutchallapiaÄ¡ataqtut. AtausiuttaaqhutiÅ apiqsrullaagaqsigaat, “Ataniiq, uvaÅaunÄ¡itchuq, amii?" 23 Uqautigai, “IlaaÅuruq misuqatauruaq argaÅmiñik uvapkun puggutauramun. Taavruma aatchuutiginiaÄ¡aaÅa uumiksriñun. 24 IġñiÅa Iñuum aullaÄ¡isiruq uqaÅhum aglaksimaÅhatun pisigiplugu ilaa, aglaan qanutun tatamnaqtigigisiva taamna aÅun IġñiÅanik Iñuum aatchuutigitniktuaq uumiksriñun. Nakuutlukkayaqtuq taamna iñuk taimani aniñġiññiÄ¡umi." 25 Tavrali Judas-Åum aatchuutigitniktuaÅan apiqsruÄ¡niÄ¡aa, “Iḷisautrii, uvaÅaunÄ¡itchuq, amii?” Jesus-Åum uqautiniÄ¡aa, “Ii, ilviuruq." 26 NiÄ¡iḷḷaÄ¡miÅ Jesus-Åum tigugaa qaqqiaq quyaplugu Agaayyun siqumitkaa qaitḷuguasiiñ maliÄ¡uaqtimiñun uqaqhuni, “Tigulugu niÄ¡Ä¡isiuÅ, tavrataamna timiga." 27 Tigupluguasiiñ qallun quyaanikami qaitkaa iliÅitñun uqaqhuni, “ImiÄ¡vigisiuÅ! 28 Taamna auga maqipkakkauruaq iñugiaktuanun aullaÄ¡niiruq nutaamik sivunniuÄ¡utmik Agaayyutmiḷu iñuÅniḷu. Taavrumuuna aukun Agaayyutim nalupqinaiġñiaÄ¡aa sivunniuÄ¡utni iñuÅnun natqigutiksraupluni killuqsautiÅitñun. 29 ImitqiÅñianÄ¡itchuÅa taavruma asiam misuÄ¡uaniñ uvakÅaniñaglaan tikiḷġataqtillugu taimña uvluq imitqikkuma piqatigilusi Aapaa aÅaayuqautaani." 30 AtuanikamiÅ atuutmik aullaqtut iÄ¡Ä¡imun taggisiqaqtuamun Olives-mik. 31 PisullaÄ¡miÅ Jesus-Åum uqautiniÄ¡ai maliÄ¡uaqtini, “Iluqasi uniññiaÄ¡ipsitÅa uumani unnuami. Atakkii aglausimaruq uqaÅiÄ¡ni itna, ‘Tuqutkisigiga munaqsri, aasiiñ ipnaich siamillapiaÄ¡utiÅ.’ Zechariah 13:7 32 Aglaan aÅipkakkauÅanikkuma tuquÅiÄ¡miñ, aullaÄ¡isiruÅa sivupsitñi Galilee-mun." 33 Peter-m uqautigaa Jesus, “IluqatiÅ atlat suksraaÄ¡aluaqpatin sumiunniiñ taatnaÄ¡umiñaitchikpiñ." 34 Jesus-Åum uqautigaa Peter, “Uqautigikpiñ, anaqavak piiḷaaÄ¡utiginiaÄ¡ikma piÅasuniaglaan aqargiqpak qalÄ¡uqtaÄ¡aluaqnagu." 35 Peter-m uqautigaa, “TuquqatigiraksraÄ¡igupkiñunniiñ piiḷaaÄ¡iyumiñaipiaÄ¡ikpiñ.” Taatnatuntuuq uqaqtaÄ¡miut iluqatiÅ maliÄ¡uaqtit. 36 Jesus-Åum aullautigai maliÄ¡uaqtini inimun atiliÅmun Gethsemane-mik uqautiplugich, “Aquppiuraallagitchi uvani, agaayutyaqtuaqtilluÅa iñuÅa." 37 Aullautiplugich Peter malÄ¡uglu iġñaÅik Zebedee-m alianniuliqsuq iÅuiḷḷiuliḷḷapiaqhuniḷu. 38 Uqautigai, “Arrii, uvva uqumaiḷḷiullapiaÄ¡niqsuÅa. Alianam pisaÄ¡iÅhiñaaÄ¡uqtaÄ¡aaÅa. Tavraniittuallagitchi qaunaksruqasiḷḷagluÅa." 39 TaiñuÅaqtaallakhuni pullapiaqÅugu kiiñani agaayuruq, “AapaaÅ, pisuÅiÄ¡igupku piiÄ¡uÅ qallutaa nagliksaaÅhum uvaÅniñ. UvaÅa pisuÅiÄ¡iÅiḷḷaaptun aglaan ilvich pisuÅiptun." 40 Jesus utiqami maliÄ¡uaqtimiñun paqinniÄ¡ai siñiktuat. ApiqsruÄ¡niÄ¡aa Peter, “QaunagiuraallakkumiñaitpisitÅa atautchimiunniiñ sassaÄ¡niÄ¡mi? 41 SiñiÅniasuÅaqasi agaayulusiḷu. UkpiqsrisaiÅitchumausiḷi uuktuaqsiugupsi. Iḷumun irrusiq piyummatiqaÄ¡aluaqtuq aglaan timi sayaitchuq." 42 Jesus aullatqiḷgitchuq iḷaqataani agaayupluni uqaqhuni, “AapaaÅ, una qallugauraq piiÄ¡umiñaitpan uvaÅniñ imiqtaksraÄ¡ipiaÄ¡upku piḷagu pisuÅiÄ¡ikkan." 43 Utilgitñami paqilgitchai siñiktuat atakkii iriÅich siqupsaÄ¡uliḷḷapiaqhutiÅ. 44 Uvvaasiiñ aullalgitchuq agaayutyaqhuni piÅatchiqÅÌ£ugich, uqaqhuni taapkuniÅasuli uqautigikkaÄ¡miñik sivuani. 45 Jesus utiqami maliÄ¡uaqtimiñun uqautigai, “Siñiktuaqpisisuli iñiqtuiqsiaqhusi? Uvva, sassaq tikitchuq aatchuutigikkauviksraÅa IġñiÅan Iñuum argaÅitñun killuliqirit. 46 Makillusi aullaqta! AatchuutigitniktuaÄ¡a imma tikitchuq." 47 Jesus uqaÄ¡ugaaqtitlugu Judas aggiġñiqsuq, iḷaÅat qulit malÄ¡uk maliÄ¡uaqtit. PiqatiqaÄ¡niqsuq iñugiallapiaqtuanik iñuÅnik savikpiraqtuanik anautchiraqtuaniglu, tuyuumaruanik qaukÅiÅitñiñ agaayuliqsit sivulliuqtiÄ¡ruaÅitñiñḷu. 48 Taavruma aatchuutigitniktuam piqatini iḷitchuqqutiksriññiÄ¡ai uqaqhuni, “Kiñataimma kunikkupku tavra taamnaugisiruq. Tiguyumagiksi." 49 Taavrumatavra naliÅiñaaqÅugu utlakkaa Jesus paÄ¡laplugu, “PaÄ¡lagikpiñ, iḷisautrii!” aasiiñ kunikÅÌ£ugu. 50 Jesus-Åum kiuniÄ¡aa, “IḷauraamaaÅ, tavra taatnaÄ¡iaÄ¡uguutinkii.” Tamatkua iñuich tiguniqÅukÅugu Jesus tigugaat. 51 Tavrali iḷaÅata taapkua piqatiÅiñ Jesus-Åum amuniÄ¡aa savikpani uugiraqtiqÅuguasii savaktiÅa qaukÅiata agaayuliqsit. UugiraqamiuÅ tavra siutaiqsiÄ¡niÄ¡aa. 52 Tavrani Jesus-Åum uqautigaa taamna, “UtiqtirruÅ savikpaiñ puuÅanun atakkii iluqatiÅ aÅuyaktuat savikpakun piyaqquÄ¡isirut savikpakun. 53 IsumaÅitpich iÅiqsruÄ¡upku Aapaga ikayuqtaiḷiqiluÅa, akkuvaurapiaq tuyuÄ¡ayaÄ¡aaÅa qulit malÄ¡uktun kavluutinik isaÄ¡uliÅnik. 54 TaatnaÄ¡upku qanuÄ¡uni Agaayyutim uqaÅha immiumagisiva uqaÄ¡iruaq taatna ittuksraupluni?" 55 Taavrumani Jesus-Åum uqautigai iñugiallapiaqtuat iñuich, “SavvaqÅuktauvik, atakkii aggiqhusi tigutyaqÅuÅa savikpaÅnik anautaniglu. UvluÄ¡aÄ¡ipman aquppigaluaÄ¡aqtuÅa piqatigiplusi agaayyuvikpaÅmi iḷisautripḷuÅa, aglaan tigusratlaitchipsitÅa. 56 Aglaan iluqatiÅ tamatkua atuumarut atakkii Agaayyutim uqaÅhich uqaÄ¡ikkaÅich sivuniksriqirit immiumaruksraupmata.” Tavrali iluqatiÅ maliÄ¡uaqtit unitchaat pigruqhutiÅ. 57 Taapkua tiguriruat Jesus-mik aullautiniÄ¡aat Caiaphas-mun qaukÅiat agaayuliqsit katimmavigikkaÅatnun aglaliqirit sivulliuqtiÄ¡ruatlu. 58 Aasiiñ Peter-m maliÅniÄ¡aa uÅasiuraaqhuni qaukÅiata agaayuliqsit igluqpaÅan siḷataanunaglaa. Isiqhuni aquppiqatauniqsuq qaunaksrini qiñiÄ¡ukÅugu qanuÄ¡isitilaaÅa. 59 QaukÅiÅich agaayuliqsit suli iluqatiÅ uqaqsittaaqtitchirit pakaaqaÄ¡niqsut taÅiÄ¡iḷaanik iḷisimarauruanik sagluutigilugu Jesus tuqqutchukÅugu. 60 Aglaan paqitchiÅiññiqsut sumikunniiñ, iñugiakkaluaqhutiÅ tikiaruat taÅiÄ¡iḷaakun iḷisimarauniaqtuat. Naagatai paqitchiÅitchut. Kiisaimmalu malÄ¡uk taÅiÄ¡iḷaakun iḷisimarauruak saavitpuk 61 uqaqhutik, “Uvvauna iñuk uqaqtuaq, ‘PiyaqquÅhiñaugiga agaayyuvikpaÅa Agaayyutim aasiiñ nappatqigḷugu piÅasuni uvluni.’" 62 Uvvaasiiñ qaukÅiata agaayuliqsit makitluni uqautigaa Jesus, “Kiggutiksraitpich sumik ukuak iññuk uqautaakkun ilipkun?" 63 Aglaan Jesus nipaisaaqtuq. QaukÅiata agaayuliqsit uqautiniÄ¡aa Jesus, “ItqaÄ¡uÅ una, Pakma nayuutirugut sivuÄ¡aani iñuuruam Agaayyutim. Taatnamik uqautitigut, Christ-Åuvich, IġñiÅa Agaayyutim?" 64 Jesus-Åum kiuniÄ¡aa, “Uvva ilvich uqaaniktutin taatna. Aglaan uqautigipsi, qakugun taimma qiñiÄ¡isigiksi IġñiÅa Iñuum aquppiruaq taliqpian tuÅaani saÅÅipayaaqaqtuam, aggiÄ¡uni nuviyatigun." 65 Tavrani qaukÅiata agaayuliqsit aligaaÄ¡niÄ¡ai atnuÄ¡aani uqaqhuni, “IÅmiñik uqaÄ¡niqÅuktaÄ¡niqsuq! Suvaatami piqaÄ¡upsaaqpisa iḷisimarinik? Pakma tusaagisi uqaÄ¡niqÅuutai. 66 Qanuq isumavisi?” KiuniÄ¡aat, “TuquruksraÄ¡uqtuq." 67 Aasiiñ tivvuaqtuaqsiñiÄ¡aat kiiñaÅagun qakiqtaqsimmaan pattakÅugu argaÅmiknik. 68 UqaÄ¡niqsut, “Christ-Åuruatiin! NalautchaÄ¡utin uqautitigut, kia qakiqpatin?" 69 TaatnaÅhatni Peter aquppiñiqsuq siḷataani igluqpaum. NiviaqsiÄ¡aam tikitḷugu nipliutiniÄ¡aa, “Ilvichtuuq piqatigipmikkan Jesus Galilee-Ä¡miu." 70 Aglaan Peter piiḷaaqtuq iluqaÅisa takkuatni uqaqhuni, “NaluruÅa sumik uqautiqaqtilaapnik." 71 Aasiiñ anipman qanitchaÄ¡ruamun, atlam qiñiqÅugu uqautiniÄ¡ai tamatkua tavraniittuat, “Uvvauna iñuk piqatauruaq Jesus-mi Nazareth-miumi." 72 Tavrani Peter piiḷaatqiksuq suamasipḷugu, “Nalugiga taamna aÅun." 73 Suli akkunilitchiallakÅugu qikaqtuat tamaani utlakkaat uqautilgitḷugu Peter, “Iḷumun iḷagigaatin taapkua, atakkii uqausipkun iḷisimanaqtutin." 74 Tavra Peter suviagaqsiñiqsuq itnaqhuni, “Agaayyutim anasiñÅuqsaÄ¡liÅa uqanÄ¡iññiÄ¡uma iḷumutuuruamik. Nalugiga kisuutilaaÅa taavruma aÅutim.” Uqaqtitlugu tavrakÅatchiaq aqargiqpak qalÄ¡uqtaÄ¡niqsuq. 75 Peter-m itqaqtiÄ¡ai uqautai Jesus-Åum iÅmiñun itna, “Aqargiqpak qalÄ¡uqtaÄ¡aluaqnagu piiḷaaÄ¡utiginiaÄ¡ikma piÅasuniaglaan.” Tavra anipḷuni qianiqsuq iÅuiḷḷiullapiaqhuni.