Matthew 22

1 Taimma uqaaqtuagaqsiḷgiññiqsuq atrikusautitigun uqaqhuni, 2 “Agaayyutim aÅaayuqautaa sagviqpan atriqaÄ¡isiruq umialiÅmik itqanaiyairuamik niÄ¡iqpagviksramik iġñi iḷaqatnigviksrautaani. 3 TiliñiÄ¡ai savaktini tuqÅuÄ¡iaquplugich tamatkua aiyugaaqtauruat niÄ¡iqpagviksramun, aglaan aggiÄ¡uÅiññiqsut. 4 Umialik tiliritqiḷgiññiqsuq atlanik savaktimiñik uqaqhuni, ‘Uqautiyumagisi tamatkua aiyugaaqtauruat, ItqanaiÅanikkiga nullautchiÄ¡viksraÄ¡a. TuqqutchianiktuÅa uqsraqsaÅitñik tuttuqpaÅuÅma nuÄ¡Ä¡aÄ¡malu. Suapayaaq itqanaiqsuq. AggiÄ¡usi niÄ¡iqpagiaÄ¡itchi katchuutiniaqtuaÅnun.’ 5 Tamatkua aiyugaaqtauruat suliqutigiÅiññiÄ¡aich aglaan aullaÅhiñaÄ¡niqsut, iḷaÅat savviaqhuni nautchiiviÅmiñun suli atla tauqsiġñiaÄ¡viÅmiñun. 6 IḷaÅisa tiguniqÅuÅniÄ¡aich savaktit anaumikÅÌ£ugich suli tuqqutqataqÅugich. 7 Umialgum tusaakamiuÅ taamna uumitchaÅniqsuq. TuyuÄ¡iniÄ¡ai aÅuyyiuqtini tuqqutchaqtuaquplugich tamatkua iñuaqtuqtuat suli ikipkaÄ¡lugu nunaaqqiÅat. 8 Tavra nipliutiniÄ¡ai savaktini, ‘Iḷaqatnigviksraun itqanaitkaluaqtuq aglaan taipkua aiyugaaqtaugaluaqtuat nalliummatiÅitchut. 9 AullaÄ¡usi tumitchiat kaÅiÄ¡aluÅitñun aiyugaaqÅiÄ¡iaÄ¡itchi kisupayaanik qiñikkapsitñik aggiqulugich katchuutiniaqtuak niÄ¡ipkaiviksrautaaknun.’ 10 Savaktit aullaÄ¡niqsut tumitchianun aasiiñ katitchiaqsipḷutiÅ iñuÅnik atisipḷugich nakuuruatlu pigiitchuatlu. Iḷaqatnigviksraunaasiiñ immiġñiqsuq paqitapayaaÄ¡miknik. 11 Aglaan umialik isiqami qiñiÄ¡iaqÅugich tuyuÄ¡miaksraqtaaÅuruat, qiñiÄ¡niÄ¡aa iñuk tavrani atnuÄ¡aaqtummaaÅitchuaq piqutigilugu iḷaqatniÅniaqtuaq. 12 Umialgum nipliutiniÄ¡aa taamna iñuk, ‘IḷauraamaaÅ, qanuqhutin isiqpich niÄ¡iqpagvianun atnuÄ¡aaqtusuÅaqnak nalaunÅaruanik?’ Taamna iñuk nipiksraiññiqsuq. 13 Umialgum uqautiniÄ¡ai savaktini, ‘Qiḷiqsigik argaiḷḷu isigaiḷḷu igillugu aasii taaÄ¡niqsrallapiamun. Tavrani itkisiruq qiaÅiq suli tiraalatchiÅÌ£iq kigutinik.’" 14 Tavrani Jesus niplipsaaÄ¡niqsuq, “Iñugiaktuat iñuich aiyugaakkaugaluaqtut, aglaan ikituurat piksraqtaaÅurut." 15 Pharisee-Åuruat sivunniugaqsiñiqsut pitchaÄ¡ukÅugu Jesus uqaÅhigun. 16 TuyuqaÄ¡niqsut maliÄ¡uaqtimiknik ilaanun, piqasiqÅÌ£ugich Herod-kuaqtuanik uqaqhutiÅ, “Iḷisautrii, iḷisimarugut nalaunÅaruaÅutilaaqnik. Iḷisautrirutin Agaayyutim iñuuniaÄ¡vigitqukkaÅanik iḷumutuuruakun sugisuÅaqnagu qanuq iñuich isummatiqaqtilaaÅat, aasiiñ sugiÅitmigiñ iñuum suurautilaaÅa. 17 Uqautitigut sumik isummatilaaqnik taavrumuuna, MaliÄ¡utaksrakuaÄ¡naqpa akiḷiiruni tax-sinik Caesar-mun naaga nalaunÅaitpa?" 18 Aglaan Jesus iḷisimaplugu sivunniuÄ¡utaat pigiiḷiqiÅikun nipliġñiqsuq, “UkpiÅÅuaqtisii! Suvaata uuktuaqpisitÅa? 19 QiñiqtillaksitÅa maniÅmik akiḷiqsuutauruamik tax-sinun!” Qaitchiñiqsut maniÅmik. 20 Jesus-Åum apiqsruÄ¡niÄ¡ai, “Kia-una agliutraÅa maniÅmi? Kiasuli aglaÅa?" 21 KiuniÄ¡aat, “Caesar-m.” Aasiiñ Jesus-Åum uqautiniÄ¡ai, “Akiḷḷiutigilugu Caesar-mun Caesar-m pigikkaÅa, suli Agaayyutmun pigikkaÅa Agaayyutim." 22 TusaakamitruÅ Jesus-Åum uqaÄ¡ikkaÅa quviÄ¡usuÅniqsut unitḷuguasiiñ. 23 Taavrumani uvlumi Sadducee-Åuruat, tamatkua uqaÄ¡uuruat tuquruat aÅitqitḷaiññipḷugich, utlautiniqsut Jesus-mun apiqsruÄ¡ukÅugu, 24 “Iḷisautrii, Moses-Åum uqautigaatigut itnaqhuni, AÅun iḷaqatiqaqtuaq tuqukpan qitunÄ¡igaluaqani, taavruma aÅutim aniqataan iḷaqatniktaaÄ¡iraksraÄ¡iniÄ¡aa uiḷgaÄ¡naaq qitunÄ¡isiḷugu aÅutmik iḷisimanaÄ¡uniasiiñ tuquruam qitunÄ¡aÄ¡itilaaÅanik. 25 Samma maani ittut tallimat malÄ¡uktun aniqatigiich akunnaptikni: aÅayukÅiq nuliaqtuaq tuqupluni qitunÄ¡aitḷuni, unitḷugu nuliani aniqatmiñun. 26 Tugliasuli aniqataa taatnatun tuqupluni piÅayuaglu, kiisaimma iluqatiÅ aniqatigiich tuquvut. 27 Aqulliupluniasiiñ aÄ¡naq tuqupmiñiqsuq. 28 Taapkua tallimat malÄ¡uuruat aÅutit nuliaqtuat iluqatiÅ taavrumiÅa aÄ¡namik, nalliata nuliaÄ¡igisiñiqpauÅ taamna aÅitqigviÅmi?" 29 Jesus-Åum kiuniÄ¡ai, “Qanutun killukuaqtigivisi! Nalugisi Agaayyutim uqaÅhich ilaanlu saÅÅia. 30 Iñuich aÅitqigumiÅ tuqumiñ iḷaqatniktuÄ¡umiñaitchut naagaqaa iḷaqatniktitakkauyumiñaitchut. Aglaan itkisirut isaÄ¡uliktitun qiḷaÅmiittuatun. 31 AgliqisimasuknaÄ¡iksi Agaayyutim uqauttutaa ilipsitñun aÅitqiÅÌ£ikun tuquÅiÄ¡miñ. 32 ‘AgaayyutigigaatÅa Abraham-lu Isaac-Åumlu Jacob-Åumlu.’ AgaayyutigiÅitkaat tuquÅaruat aglaan iñuuruat." 33 Iñugayaat tusaakamitruÅ Jesus-Åum iḷisauttutaa quviÄ¡usuÅniqsut. 34 Pharisee-Åuruat katimaniqsut tusaakamiÅ Jesus-mun nipaiqsiñipḷugich Sadducee-Åuruat. 35 IḷaÅata iḷisautriÅuruam maliÄ¡utaksranik apiqsruÄ¡niÄ¡aa Jesus uuktuaÄ¡ukÅugu, 36 “Iḷisautrii, nalliat tillisit kamanaÄ¡niqsrauva maliÄ¡utaksrani?" 37 Jesus-Åum kiuniÄ¡aa, “‘Piqpagiyumagiñ ataniq agaayyutigikkan iluqaaniñ uummatipniñ, iluqaaniñ iñuutchipñiñ, suli iluqaaniñ isummatipniñ.’ 38 Taamna tavra sivulliq suli kamanaÄ¡niqsraq tilliñ. 39 Suli tuglia taatnatun itmiuq, ‘Piqpagilugu iñuuniaqatin iḷiḷugu iliptun.’ 40 MaliÄ¡utaksrapayaaq suli sivuniksriqirit iḷisauttutigikkaÅich tunÅaviqaqtut taapkuÅnuÅa malÄ¡uÅnun tillisiÅñun." 41 Pharisee-Åuruat katimapkaqÅugich Jesus-Åum apiqsruÄ¡niÄ¡ai, 42 “Qanuq isummatigivisiuÅ Christ, anniqsuqti akiqsruutauruaq? Kia kiÅuniaÄ¡ivauÅ?” KiuniÄ¡aat, “David-Åum." 43 Jesus-Åum nipliutiniÄ¡ai, “Qanuqhunimi David-Åum, uqaqhuni Irrutchikun, taiguutiqaÄ¡niqpauÅ ataniÄ¡mik? Atakkii uqaÄ¡niÄ¡uguuq, 44 ‘Ataniq uqaqtuq Atanimnun: Aquvittin kamagitchiuviksrapnun uvaÅnun akiiḷiñiaÅhatnunaglaan uumigiritin.’ Psalm 110:1 45 David-Åum iÅmiñik taiguutiqaqpagu AtaniÄ¡mik, qanuÄ¡mi Anniqsuqti David-Åum kiÅuviaÄ¡itlaniqpauÅ?" 46 Nalliataunniiñ Pharisee-Åuruat kiulguiññiÄ¡aich Jesus-Åum apiqsruutai. TavrakÅaniñaglaan uvlumiñ kia-unniiñ apiqsruqtaÄ¡uÅaiġñiÄ¡aat Jesus.