Luke 9

1 Jesus-Åum katipkaqamigich qulit malÄ¡uich maliÄ¡uaqtini saÅÅiksriññiÄ¡ai anitchitḷasipḷugich irrusiqÅÌ£uÅnik suli mamititchitḷasipḷugich atniġñautinik. 2 Taatnaanikami tuyuÄ¡iniÄ¡ai quliaqtuaÄ¡iaquplugich aÅaayuqautaanik Agaayyutim suli iÅuaqsiitquplugich atniġñaqtuanik, 3 nipliqhuni, “Aullautriñiaqasi iglaugupsi: ayaupiamik unniiñ iÅiularim puukataÅanik unniiñ niqiksrapsitñiglu unniiñ maniÅmiglu naagaqaa atnuÄ¡aatqiutiksrapsitñik. 4 Kisupayaam akuqtuqpasi nayuutiyumausi taavrumani inaani aullaÄ¡niaÅÅapsitñunaglaan taavrumakÅa. 5 Iñuich nani akuqtuÅitpasi unitchumagiksi taamna nunaaqqiq aasii ipsuktuÄ¡lugu apyuq isigapsitñiñ. Taamna kilgutaugisiruq iliÅitñun akuqtuiÅisilaaÅatnik tusaayugaaÄ¡iksuamik." 6 MaliÄ¡uaqtit aullaqamiÅ iglauniqsut nunaaqqiurapayaatigun quliaqtuaqhutiÅ tusaayugaallautamik suli mamititchipḷutiÅ iñuÅnik nanipayaaq. 7 Herod-Åum, aÅalatauruam Galilee-mi, tusaaniÄ¡ai iluqaisa Jesus-Åum savaaÅi. TupaÅaniqsuq atakkii iñuich uqaqhutiÅ John Paptaaqtitchiri iñugutqiÅñipḷugu, 8 iḷaÅich uqaqhutiÅ Elijah sagviġñipḷugu, iḷaÅitsuli uqaqhutiÅ sivuniksriqiri iÅiḷġaaqnisaq iñugutqiÅñipḷugu. 9 Herod nipliqsuq, “UvaÅa John niaquiqsitaÄ¡a, aglaan una iñuk kisuuniqpa tusaqsraÄ¡ikkaÄ¡a tamatkunuuna?” Taatnamik iḷitchuÄ¡isuÅniÄ¡aa Jesus kisuutilaaÅa. 10 Uqqiraqtit utiqamiÅ uqautigaat Jesus iluqaanik savaaÄ¡ikkaÄ¡miknik. Uvvaasiiñ aullaqatiginiÄ¡ai kisiitñik nunaaqqianun Bethsaida-m. 11 IñugaaÄ¡ruich tusaakamitruÅ maliÅniÄ¡aat. Jesus-Åum paÄ¡laplugich uqautiniÄ¡ai aÅaayuqautaanik Agaayyutim, suli iÅuaqsipḷugich tamatkua ikayuÄ¡naqtuat. 12 Unnuksraaqhuni siqiñiq nipipman, qulit malÄ¡uk maliÄ¡uaqtit utlaÅniÄ¡aat Jesus nipliutiplugu, “TuyuÄ¡ikkich iñuich nunaaqqiuranun suli nautchiiviḷiÅnun nullaÄ¡niuraÄ¡iaqulugich suli niqiksraÄ¡iaqulugich, atakkii iñuiḷaamiittugut." 13 Jesus nipliutigai, “Naagga! Aglaan ilipsi, aatchuqsigich niqiksraÅitñik.” Tamatkua kiuniÄ¡aat, “Uvva piqaÄ¡aluaqtugut tallimanik qaqqiaÅuranik suli malÄ¡uÅnik iqalugauraaÅnik. TauqsiÄ¡iaquvisigut niqiksraÅitñik iñugaaÄ¡ruich?" 14 AÅutit 5,000-siyuÅnaq iñugiaktigirut tarani. Jesus nipliutigai maliÄ¡uaqtini, “Iñuich aquvititchigik malÄ¡ukipiaq quliÅullaalugich." 15 MaliÄ¡uaqtit iñupayaat aquvitinniÄ¡aich. 16 Jesus tiguniÄ¡ai tallimat qaqquurat suli malÄ¡uk iqalugauraak aasii aaÄ¡luqhuni qiḷaÅmun quyyatigiplugich. AvguaÄ¡ai qaqqut iqalugauraaglu qaitḷugich maliÄ¡uaqtimiñun autaaÄ¡utigitquplugich iñuÅnun. 17 Iñuich niÄ¡iñiqsut niÄ¡isuiÄ¡ataqhutiÅ. Tavra maliÄ¡uaqtit immiġñiÄ¡aich qulit malÄ¡uk aguupmaich iḷakunik. 18 Iḷaatniguuq Jesus agaayupman kisiÅÅuqhuni maliÄ¡uaqtaiñ utlaÅniÄ¡aat. Jesus-Åum apiqsruÄ¡niÄ¡ai, “KisuunasugivatÅa iñuich?" 19 MaliÄ¡uaqtaiñ kiugaat, “IḷaÅisa uqaÄ¡igaat John paptaaqtitchiraunipḷutin, iḷaÅisasuli Elijah-Åunipḷutin, atlatlu uqaqhutiÅ sivuniksriqiri iÅiḷġaaqnisaq iñugutqiÅñipḷugu." 20 Jesus apiqsruÄ¡niÄ¡ai, “Ilipsiasiiñ? KisuunasugivisitÅa?” Peter-m kiuniÄ¡aa, “Ilvich Christ-Åurutin, anniqsuqti akiqsruutauruaq." 21 Jesus-Åum iñiqtillapiaÄ¡niÄ¡ai uqautigitquÅitḷuni kisuutilaaÄ¡miñik kimununniiñ. 22 UqautipsaaÄ¡niÄ¡ai, “SivulliuqtiÄ¡ruatlu, qaukÅiÅisa agaayuliqsitlu suli aglaliqirit nagliksaaqtitkisigaat ayaglugulu IġñiÅa Iñuum tuqulluguasiiñ. Aglaan piÅayuakkun uvlut aÅipkakkaugisiruq." 23 Iluqaisa nipliutiniÄ¡ai, “Kia iñuum maligukkumiña suksraaqtaksraÄ¡igaa pisuÅÅi, iqsriutilugu sanniÄ¡utani uvluÄ¡aÄ¡ikpan aasii maligluÅa. 24 Atakkii kia iñuum anniÄ¡iniaÄ¡umiuÅ iñuuÅÅi tammaigisigaa, aglaan kiapayaaq tammaiyumiuÅ iñuuÅÅi piqutigiluÅa piññakkisiruq iḷumun iñuuÅiÄ¡mik. 25 Iñuum piññaktaaÄ¡iÅhiñaugaluaÄ¡aa suurapayaaÅa marruma nunam aglaan tammautigisigaa iñuuÅÅi. SakuuguraÄ¡niaÅha sumun atuÄ¡umiñaitchuq! 26 Iḷapsi kanÅugivalukkaatÅa iḷisauttutitkalu sivuÄ¡aatni iñuich suksraqaÅitchuat Agaayyutmik. Taatnatun IġñiÅan AÅutim kanÅugigisipmigaaptuuq utiÄ¡umi kamanautiqaÄ¡uni aapamisun piqasiÄ¡uni ipqitchuanik isaÄ¡uliÅnik. 27 Iḷumun nipliutigipsi, Iñuqaqtuq iḷaÅitñik uvani makitaruat tuquÅaiñÅaÄ¡miÅ qiñiÄ¡niatuanik Agaayyutim aÅaayuqautaanik." 28 AkunniqsaaÅanikman Jesus-Åum kayuÅiutiplugich Peter-lu, John-lu suli James mayuÄ¡niqsuq qimiÄ¡aamun agaayutyaqhuni. 29 AgaayupkaqÅugu qiññaÅa atlaÅÅuÄ¡niqsuq atnuÄ¡aaÅiḷu qivliqisirauraqhutiÅ. 30 TavrakÅatchiaq malÄ¡uk aÅutik uqaqatiginiÄ¡aak Jesus. Taapkuak Moses-lu Elijah-lu 31 aasiiñ qiññaÅak qaummaÄ¡iÅÌ£allaÅniqsuq. UqaqatiginiÄ¡aak Jesus tuqqutauÅiksraÅagun Jerusalem-mi Agaayyutim sivunniutaagun. 32 Peter-lu piqataiḷu siñiÅnialiḷḷapiaÄ¡niqsut, aglaan itiqamiÅ tautuÅniÄ¡aat Jesus kamanaÅhagun qichaqatigiplugu malÄ¡uk aÅutik. 33 AÅutik unitkaqsipmatku Jesus Peter-m nipliutiniÄ¡aa, “Ataniiq, nakuullapiaqtuq uvaniiÅiqput. Nappaitquguptigut nappaiñayaqtugut piÅasunik palapkaaksranik, atautchimik ilipnun, atautchimik Moses-mun suli atautchimik Elijah-mun.” IḷisimaÅitkaluaÄ¡niÄ¡aa uqaÄ¡ikkani. 34 Peter uqaqtitlugu nuviyam qulaÅiutiÄ¡niÄ¡ai; maliÄ¡uaqtai iqsitchaÅniqsut nuviya qulaÅiutipman. 35 Nipi nipliqsuq nuviyamiñ, “Tavrataamna IġñiÄ¡a piksraqtaaÄ¡ikkaÄ¡a; naalaÄ¡niyumagiksi." 36 UqaÄ¡uiqman Jesus kisiÅÅuÄ¡niqsuq. Taipkunani uvluni maliÄ¡uaqtaiñ uqautigiÅiññiÄ¡aat kisumununniiñ tautukkaqtiÅ. 37 Uvlutqikman Jesus-lu piÅasutlu maliÄ¡uaqtai atqaqamiÅ qimiÄ¡aamiñ iñugiaktuat iñuich paaÄ¡niÄ¡aat Jesus. 38 Iñuk nipliġñiqsuq akunÄ¡atniñ iñugayaat, “Iḷisautrii, tautullaguÅ iġñiÄ¡a, tarra iġñitualuga. 39 IrrusiqÅÌ£uum aÅalatmani kapyaaqsiñiqsuq. Ilaa qiluraÄ¡allapiaÄ¡aqtuq suli innuliqiaqsiruq qaniÄ¡migun. IrrusiqÅÌ£uum atniaqtuiñaÄ¡aa suli unitḷaiqÅÌ£ugu. 40 UqapsaaÄ¡aluaÄ¡itka maliÄ¡uaqtitin anitquplugu taamna irrusiqÅÌ£uk aglaan anipkalguiññiÄ¡aat." 41 Jesus kiusriñiqsuq, “Ukpiqutaiññiaqpat ilipsitñi. Naagasuli killukuaqmiusi. Qanutunaglaan nayuqtigiraksraÄ¡ivisi? Qanutunaglaan igḷutuqtigiraksraÄ¡ivisi?” Tavrali nipliutiniÄ¡aa iñuk, “UvuÅautisaqsiuÅata iġñiÄ¡iñ!" 42 NukatpiaÄ¡ruum utlautiÅhani irrusiqÅÌ£uum ulÄ¡uqsraaqtinniÄ¡aa nunamun qiiqsruqtitkaqsipḷugu. Jesus-Åum iñiqtiÄ¡niÄ¡aa irrusiqÅÌ£uk aasiiñ mamititlugu nukatpiaÄ¡ruk utiqtitlugu aapaÅanun. 43 IluqatiÅ iñuich quviÄ¡usuutiginiÄ¡aat kamanaqtuaq saÅÅigikkaÅa Agaayyutim. Jesus-Åum Uqautigilgitkaa TuqqutauÅiksrani Iñuich quviÄ¡usuktitlugitsuli Jesus-Åum savaaÄ¡ikkaÅanik nipliutiniÄ¡ai maliÄ¡uaqtini, 44 “PiiguÄ¡niaqnagu una uqauttutiginiakkaÄ¡a ilipsitñun! IġñiÅa Iñuum aatchuutigikkaugisiruq iñuÅnun tuqqutqulugu." 45 Aglaan qanuutautilaaÅa uqautigikkaÅan iriqsimaniqsuq maliÄ¡uaqtaiñiñ. TaatnaqÅugu kaÅiqsiḷguiññiÄ¡aat. TaluqsraqhutiÅ apiqsrulguiññiÄ¡aat taavrumuuna. 46 MaliÄ¡uaqtit qapiqtaiḷitraaqsiñiqsut nalliqtiÅ kamanaÄ¡niqsraupmagaan. 47 Jesus-Åum iḷisimaniÄ¡ai isummatilaaÅat. QiññuaÄ¡niÄ¡aa iḷiḷgaaq inillakÅugu saniqqamiñun 48 nipliutiplugich tamatkua, “Kisupayaam akuqtuÄ¡umiuÅ iḷiḷgaaq pisigiluÅa tavra akuqtuÄ¡aaÅa; suli kisupayaam akuqtuÄ¡umiña akuqtuÄ¡isipmigaa taamna tuyuÄ¡irigikkaÄ¡a. Iñuk kamanaiññiqsrauruaq akunnapsitñi ilaa kamanaÄ¡niqsrauruq." 49 John nipliqsuq, “Ataniiq, tautukkikput iñuk anitchiraÄ¡aqtuaq irrusiqÅÌ£uÅnik atuqÅugu atqiñ. IñiqtiÄ¡ikput atakkii uvagut iḷagiÅitḷugu." 50 “NutqaqtinniaÅaiqsiuÅ,” Jesus-Åum nipliutiniÄ¡aa atlatlu maliÄ¡uaqtai, “Atakkii kiñapayaaq akiḷḷiḷiqsuÅitchuaq ilipsitñik ilipsitñuktuqtuq." 51 Jesus-Åum iḷitchuÄ¡ikamiuÅ utiqtuksrauÅÅi Agaayyutmun isummiġñiqsuq Jerusalem-mugukhuni. 52 IglauÅiÄ¡miñi tuyuqaÄ¡niqsuq uqqiraqtiÅnik sivumiñi nunaaqqianun Samaria-m itqanaiyautitqupluni tukkuksraÄ¡miñik. 53 Aglaan iñuich tarani akuqtuÅiññiÄ¡aat atakkii Jerusalem-muÅniaqhuni. 54 James-Åum suli John-Åum, maliÄ¡uaqtikkiñ, tautukamitku taamna nipliutiniÄ¡aak, “Ataniiq, qiññuaquvisiguk ikniÄ¡mik qiḷaÅmiñ piyaqquityaqulugu tamatkuniÅa?" 55 Jesus-Åum kiÅiaqÅugich iñiqtiÄ¡niÄ¡ai. 56 Aasiiñ Jesus maliÄ¡uaqtaiḷu iglauniqsut atlamun nunaaqqiuramun. 57 IgliqtauÅiÄ¡mikni iñuum nipliutiniÄ¡aa Jesus, “Malikkisigikpiñ napmupayaaÄ¡uvich." 58 Jesus-Åum kiuniÄ¡aa, “Kayuqtut sisiqaqtut, suli tiÅmiurat siḷami ugluqaqhutiÅ, aglaan IġñiÅa Iñuum iniksraitchuq minÄ¡uiqsiaÄ¡viksraÄ¡miñik." 59 Jesus-Åum atla iñuk nipliutiniÄ¡aa, “MaliÅÅa.” Aglaan taavruma iñuum nipliutiniÄ¡aa, “Ataniiq, sivulliulugu aiḷaÅa iḷuviÄ¡iaÄ¡lugu aapaga." 60 Jesus-Åum kiuniÄ¡aa, “Ki, tuquÅaruat iḷuviġḷitruÅ tuquruaÄ¡ikkaqtiÅ. Aglaali ilvich quliaqtuaÄ¡iaÄ¡iñ aÅaayuqautaanik Agaayyutim nanipayaaq." 61 Atla iñuk nipliqsuq, “Ataniiq, malikkisigikpiñ. Aglaan sivulliulugu qiñiÄ¡uiqsaaÄ¡iaÄ¡lagich iḷagikkatka." 62 Jesus-Åum nipliutiniÄ¡aa, “Kiña iñuk nunniuqtuaq kiÅiaÅÅatigalugu atuÄ¡umiñaitchuq sumun aÅaayuqautaani Agaayyutim."