John 6

1 Taavruma aquagun Jesus ikaaÅaruq taagatchiaÅanun narvaÅan Galilee-m. Taamna narvaq taggisiqaqmiuq Tiberias-mik. 2 Iñugiallapiaqtuat malilgiññiÄ¡aat, atakkii iliÅisa qiñiqÅugich quviqnaqtuat savaaÅi iÅuaqsiraÄ¡aiÅÌ£ikun atniġñaqtuanik. 3 Jesus qimiÄ¡aamun mayuqhuni, aquvinniqsuq maliÄ¡uaqtiniḷu. 4 Jew-Åuruat niÄ¡iqpagvikaaÅat taggisiqaqtuaq ApqusraaqtitauÅiÄ¡mik tarani qalliñiqsuq. 5 Jesus qiñiqÅugich iñugiallapiaqtuat iñuich utlautiruat iÅmiñun nipliutiniÄ¡aa Philip, “Nakiñ tauqsiÄ¡ayaqpisa niÄ¡isuiÄ¡utiksraÅatnik ukua iñuich?" 6 TaavrumiÅaguuq nipliutiniÄ¡aa Philip uuktuaqÅugu, Jesus-Åum iḷisimaanikkaluaqÅugu suÅiksrani. 7 Philip-Åum kiuniÄ¡aa, “MalÄ¡uk kavluutik akiaknik naamayumiñaitchut qaqqiaqsisigisaÄ¡uptigik iñullaa mikiruuramikunniiñ niÄ¡iyumiñaqsiḷugu." 8 MaliÄ¡uaqtit iḷaÅata, Andrew, Simon Peter-m aniqataa, nipliqsuq, 9 “Uvvauvani nukatpiaÄ¡ruk piqaÄ¡niqsuq tallimanik qaqquuranik barley-nik suli qaluuraaÅnik. Aglaan suugisivat taapkua itna iñugiaktigiruami iñuÅmi?" 10 Jesus nipliutigai, “Iñuich aquvititchigik.” IvigaaÅupluniguuq tamanna. Iñuk iluqani aquvinniqsuq. AÅutiÅhiñat 5,000-siyuÅnaq. 11 Jesus-Åum qaqqiaq tigu’amiuÅ, Agaayyun quyaniÄ¡aa agaayupluni, autaaÄ¡utaupluniasrii iñuÅnun aquppiruanun. Taatnatunsuli iñiqtaqaÄ¡niqsuq qalukkun. Aasrii iluqatiÅ niÄ¡iñiqsut pisuiÄ¡ataqhutiÅ. 12 NiÄ¡isuiḷḷakmata, Jesus nipliutigai maliÄ¡uaqtini, “Iḷakupayaat katitchigik aasrii iksisruÅaqasri." 13 Katitchi’amiÅ, immiġñiÄ¡aich qulit malÄ¡uÅnik aguupmaich iḷakuatnik tallimaniñ barley-niñ qaqquuraniñ iñuich niÄ¡Ä¡ivigikkaÅatñiñ. 14 Iñuich qiñiqamitruÅ quviqnaqtuaq savaaq Jesus-Åum iñiqtaÅa nipliġñiqsut, “Iḷumutun una ilaaÅuniqsuq. Tarra sivuniksriqirauniqsuq aggiqsuksrautauruaq nunam iñuiñun." 15 Jesus-Åum kaÅiqsiñiÄ¡aa iñuÅnun umialiguqtinniaÅiksrani nunuriḷuni. Taatnaqhuni unitḷugich aullaumiugallaÅniqsuq qimiÄ¡aanun kisimi. 16 Unnuksraaqman maliÄ¡uaqtai narvamun utlautiniqsut. 17 Umiamun iki’amiÅ utiaqsiñiqsut Capernaum-mun ikaaqÅugu narvaq. UnnuaÄ¡uqman Jesus-Åum utlanÄ¡iññiÄ¡aisuli. 18 AnuÄ¡iÄ¡uutiqpauraÄ¡niÄ¡ai qaiḷġuutipḷugich. 19 MaliÄ¡uaqtit iputlutiÅ piñasrunik naagaqaa sisamanik mile-lanik iglianigmiullu, qiñiaqsiñiÄ¡aat Jesus pisruktuaq imiÄ¡mi qalliruaq umiamun. Aasrii iliÅich iqsitchallapiaÄ¡niqsut. 20 Jesus-Åum nipliutiniÄ¡ai, “Iqsiñasri! UvaÅauruÅa." 21 Taapkua ikiyumaliqsipiaÄ¡niÄ¡aat, aasrii ikipman taimmaiñaq umiam tikiñÅaniktiÄ¡niÄ¡aa sivuniÄ¡ikkani. 22 Uvlutqikman iñuich iñugiaktuat aullanÄ¡itchuat tamaaniaÅaniñ narvam, iḷitchuÄ¡iniÄ¡aat atausrisualuk umiaq taraniitilaaÅanik. Jesus aullaqataunÄ¡iÅÌ£ha maliÄ¡uaqtimigun suli itqaÄ¡iniÄ¡aat kisimiÅ maliÄ¡uaqtaiñ aullaÅhat. 23 Atlat umiat Tiberias-miñ tulaagaqsiñiqsut qaniÅanun niÄ¡iqpagviata AtanÄ¡uruaq agaayutrianikman. 24 Iñugiaktuat kaÅiqsima’amitruÅ Jesus taraniinÄ¡iÅÌ£ha unniiñ maliÄ¡uaqtai, umianun ikiplutiÅ Capernaum-mun aullaÄ¡niqsut pakakÅugu. 25 Narvam igḷuani iñuich Jesus paqitnamitruÅ, nipliutiniÄ¡aat, “Iḷisautrii! QaÅaaglaan mauÅaqpich?" 26 Jesus-Åum kiugai, “Iḷumutuullapiaqtuamik nipliutigipsi, paqitkipsitña takku niÄ¡iÅÌ£ÅÌ£apsigun qaqqiamik pisuiÄ¡ataqhusri piqutigitlusruÅaqnagich qiñikkasri quviqnaqtuat savaatka saÅÅigikkapkun. 27 Sakuugutiqaqasri niqimik piunÄ¡iqsaqtuamik aglaan sakuugutiqaÄ¡itchi niqimun ittuaksramun isruitchuamun iñuuÅiÄ¡mun. Taamna niqi Iñuum IġñiÅan qaitkisigaa ilipsitñun, takku Agaayyutim Aapam nalunaiqsaÄ¡igaa iÅuaÄ¡ikkauÅhagun Ilaa." 28 Tamatkua apiqsruÄ¡aat, “Suruksrauvisa savaaqaÄ¡niaÄ¡upta Agaayyutim savaaÅiñik?" 29 Jesus kiugai, “Uvva savaaq savaaÄ¡itqukkaÅa Agaayyutim ilipsitñun, ukpiqsritqugaasri ilaanik tuyuÄ¡ikkaÄ¡miñik." 30 Tamatkua kiugaat, “Sumik qiñikkiÄ¡ayaqpisigut quviqnaqtuamik saÅÅipkun, uvagut qiñiÄ¡lugu ukpiqsritḷasriḷuta ilipnik. Sumik iñiqtaqaÄ¡ayaqpich? 31 Sivulliavut niÄ¡imarut taiyuutiliÅmik Manna-mik qaqqumik pakmakÅaqtamik suviksraiḷaami atripḷugu uqautigimaruaq iÅiḷġaan uqaÅiÄ¡mi, itna, ‘Ilaan qaitchigai qaqqumik niqiksraÅatnik pakmakÅa.’" 32 Jesus nipliqsuq, “Iḷumun nipliutigipsi, taimña Moses niqiqaqtitchiruq ilipsitñik pakmakÅa timiÅhiñamun ittuamik, taiyuutiliÅmik Manna-mik. Uvvaaglaan Aapaa qaitchigaasri iñuunaqtuamik iḷumutuuruamik niqiksramik pakmakÅa qiḷaÅmiñ. 33 Uvvatakku niqiksraq Agaayyutim qaisaÅa ilaaÅuruq atqaqtuaq pakmakÅa iñuuÅiÄ¡mik qaitchipḷuni nunam iñuiñun." 34 Tamatkua nipliutiniÄ¡aat, “Ataramik qaitchisigut taavrumiÅa niqiksramik." 35 Jesus-Åum nipliutigai, “UvaÅa atrigigaaÅa qaqqiam niqiksrauruam timikun, uvaÅa kaÅigigaaÅa iñuutlasriÅÌ£iksram iñuutchikun. Iñuk utlautiruaq uvaÅnun niÄ¡isulitqikkumiñaitchuq, suli ukpiqsriruaq uvapkun imiÄ¡ulitqikkumiñaitchuq. 36 Aglaan uvaÅa uqautianikkipsi arguaqtuÅÅapsigun, takku ilipsi qiñiÄ¡aluaqÅuÅa savaaÄ¡ikkapkun ukpiqsrisunÄ¡itchusri. 37 Kiñapayaaq Aapaa qaisaÅa uvaÅnun utlautigisiruq. Aasrii kiñapayaaq uvaÅnun utlautiruaq saqitchumiñaitchiga. 38 Takku atqaqtuÅa pakmakÅa tuyuÄ¡irima pitqutigikkaÅa iñiqtaÄ¡ityaqÅugu, pisuÅÅapkuunÄ¡itchuaq. 39 Uvvauna pisuÅiÄ¡igaa tuyuÄ¡irim uvamnik tammaitqunÄ¡iÅÌ£iksraÄ¡a nalliatnikunniiñ qaisaÄ¡ianikkaÅiñiñ uvaÅnun aglaan iluqaisa aÅitqiksillugich iñuuÅiÄ¡mun uvlumi aqulliÄ¡mi. 40 Uvvauna Aapaa pisuÅiÄ¡igaa iluqatiÅ qiñiqtuat iġñiÄ¡uruamik suli ukpiqsriruat ilaanik piqaÅiksraÅat isruitchuamik iñuuÅiÄ¡mik aasrii uvaÅa makititkisipḷugich iñuuÅiÄ¡mun aqulliÄ¡mi uvlumi." 41 Jew-Åuruat uqapiḷuutigiaqsiñiÄ¡aat ilaan nipliÅÌ£hagun, itna, “UvaÅa niqiksrauruÅa atqaqtuaq pakmakÅa." 42 IliÅich nipliġñiqsut, “Jesus-ÅunÄ¡itpauna, Joseph-Åum iġñiÅa? Uvagut iḷisimagivut aapaÅalu aakaÅalu. Qanuqhunimi nipliava atqaÄ¡nipḷuni pakmakÅa?" 43 Jesus kiugai, “Uqapiḷuguiqitchi! 44 Kiñaunniiñ uvaÅnun utlautilguitchuq kisianik Aapauruam tuyuÄ¡irima uvaÅnun utlautipkaqmani. Aasrii uvaÅa aÅitqiksitkisigiga iñuuÅiÄ¡mun uvlumi aqulliÄ¡mi. 45 Sivuniksriqirit aglausimaruat, ‘Agaayyutim iñupayaat iḷisautigisigai.’ Kisupayaaq naalaÄ¡niruaq Aapamik suli iḷitchiyumaruaq Ilaaniñ utlautiraqtuq uvaÅnun. 46 Kia-unniiñ qiñiqsimaitchaa Aapa, aglaan kisimi Agaayyutmiqnisauruam qiñiqsimagaa Aapa. 47 Iḷumutuuruamik nipliutigipsi, kiñapayaaq ukpiqsriruaq isruitchuamik iñuuÅiqaqtuq. 48 UvaÅa qaqqiaÅuruÅa iñuunaqtuaq. 49 Ilipsi sivulliasri niÄ¡imaÅÅaÄ¡miÅ pakmakÅaktamik qaqqumik suviksraiḷaami tuqurut timimikkun. 50 Aglaan qaqqiaq atqaqtuaq pakmakÅa itniittuq, kiapayaaq niÄ¡ikpagu tuquyumiñaitchuq. 51 UvaÅa iñuunaqtuaq qaqqiaq atqaqtuaq pakmakÅa. Kiñapayaaq iñuk niÄ¡igumi taavrumakÅa qaqqiamiñ iñuugisiruq taimuÅa, aasrii timiga qaqqiaÅuruq qaisaksraÄ¡ikkaÄ¡a nunam iñui iñuutlasritquplugich." 52 Taatnaqman Jew-Åuruat uqaatchagutiniqsut iÅmiknun aasrii apiqsruqÅugu, “QanuÄ¡uni uuma iñuum timimiñik niqiksriññiaqpatigut?" 53 Jesus-Åum kiugai, “Iḷumutuuruamik nipliutigipsi, ilipsi niÄ¡iñġitchupsiuÅ timaa IġñiÅan piqaÄ¡umiñaitchusri iñuuÅiÄ¡mik ilipsitñi. 54 Kiñapayaaq niqiniktuaq timimnik suli iminiktuaq augikkamnik isruitchuamik iñuuÅiññaktaqtuq, aasrii aÅitqiksitkisigiga iñuuÅiÄ¡mun aqulliÄ¡mi uvlumi. 55 Uvvatakku timiga iḷumun niqiksrauruq, suli auga iḷumun imiksrauruq. 56 Kisupayaaq niqiqaqtuaq timimnik suli imiqaqtuaq augikkamnik iñuuruq uvapkun suli iñuugisipḷuni piqasriutiluni uvaÅni. 57 Iñuuruam Aapam tuyuÄ¡ipluÅa, suli uvaÅaptuuq iñuuruÅa ilaagun, taatnatuntuuq kiña niqiqaqtuaq uvamnik iñuugisipmiuq uvapkun. 58 Iñuum taamna qaqqiaq niqigigumiuÅ iñuugisiruq qaÅavak taimuÅa. TaamnauruÅa qaqqiaq atqaqtuaq pakmakÅa atriginÄ¡isaÅa qaqqiam sivulliapsi niÄ¡itchaÅat, naagaunniiñ tuquplutiÅ." 59 TaatnaÄ¡niÄ¡ai Jesus-Åum iḷisautriñiÄ¡miñi katraÄ¡viÅmi Capernaum-mi. 60 Iñugiaktuat maliÄ¡uaqtaiñ tusraaplugu nipliġñiqsut, “Taamna iḷisauttun akuqtuÅiksraÅa sakiqnaqtuq. Kia naalaÄ¡nigisivauÅ?" 61 Uqautigaluaqtitnaniguuq, Jesus-Åum kaÅiqsimapmitchaÅi maliÄ¡uaqtini uqapiḷuktuat tamarrumuuna uqaÄ¡ikkaÄ¡migun. TaatnaqÅugich nipliutiniÄ¡ai, “Taavruma nipim piyummataiqsitkaqsivasri? 62 IsrummatigisriuÅ qiñiÅiksraÅa IġñiÅan Iñuum utiaqsikpan sivuani irvigimakkaÄ¡miñun. Taatnaaqsikpan nikaliÄ¡ukkayaÄ¡niqpisi? 63 Ipqitchuaq Irrusriq iñuuÅiqaqtitchiruaÅuruq. Timi iñuuÅiqaqtitchiñġitchuq. UqaÅhich ilipsitñun uqautigianikkatka Irrusriurut, suli iñuupkaÄ¡isipiaÄ¡aasri. 64 Naagauvva iḷapsi ukpiÄ¡inÄ¡itchaich,” Jesus-Åum taatnaÄ¡niÄ¡ai. Iḷisimaplugu aullaÄ¡niisaÄ¡ataÅhaniñ kisuuÅhat ukpiqsriñġitchuaq suli kisuugisiÅÌ£ha tuniriksraÄ¡mi. 65 Aasrii nipliġñiqsuq. “TaavrumiÅa piqusriqÅÌ£ugu uqautigipsi, kia-unniiñ utlautiyumiñaiÅÌ£ha uvaÅnun kisianik Aapam utlautipkaqpani taatnatlasriḷugu." 66 Taavruma aquagun iñugiaktuat maliÄ¡uaqtai kiñumuaktut malitqikkummataiqÅÌ£ugu ilaa. 67 Taatnaqhuni Jesus nipliutiniÄ¡ai qulit malÄ¡uk maliÄ¡uaqtini, “Ilipsipsuuq kiñumuakkumanÄ¡itchaluaqmivisi?" 68 Simon Peter-m kiuniÄ¡aa, “Ii, Ataniiq, kimunmi aullaÄ¡isivisa? Ilvich pigigitin uqaÅhich isruitchuamik iñuunaqtuat. 69 Pakma ukpiÄ¡igikput iḷitchuÄ¡iplugu ipqitchuaÅutilaan Agaayyutmiqnisauplutin." 70 Jesus kiugai, “Ilipsi qulit malÄ¡uuplusri piksraqtaaÄ¡inÄ¡itpisimi? Aglaan iḷari TuunÄ¡aqmiqnisauruq." 71 Ilaanguuq uqautiginiÄ¡aa Judas, iġñiÅa Simon Iscariot-Åum. Uvvatakku Judas qulit malÄ¡uuqataugaluaqhuni, tunisiyumaniqsuq Jesus-mik.