John 1

1 AullaÄ¡niisaqqaaÄ¡ataÅiÄ¡mi ittuq UqaÅiq, UqaÅiq iqataupluni Agaayyutmi, suli UqaÅiq Agaayyutaupluni. 2 Ilaa piqatauniqsuq Agaayyutmi aullaÄ¡niisaqqaaÄ¡ataÅiÄ¡mi. 3 Taavrumuuna UqaÅikun Agaayyutim iñiqtaÄ¡igai supayaat. Atausriuraqunniiñ iluqaaniñ iñiqtaÄ¡ikkaÅaniñ iñiqtaunÄ¡itchuq ilaa piiḷḷugu. 4 UqaÅiq kaÅigigaa iñuuÅhum. Taavruma iñuuÅhum iñuich qaggutigai, kaÅiqsiÅÌ£iksraÅatnun Agaayyutmik. 5 Taamna qauma qaggutriruaq taaqtuamik, taaqtuam qamilguitchaa. 6 Agaayyun kilgiruaksramik tuyuqaÄ¡niqsuq, iñuÅmik atiliÅmik John-mik, 7 taivrumuuna qaumakun iñuÅnik uqautrityaqtitlugu. Aggiġñiqsuq iluqaisa kilgutmik tusraatquplugich ukpiqsritquplugiḷḷu. 8 John ilaa taivrumiÅaunÄ¡itchaluaqhuni, aggiġñiqsuq taivrumiÅa qaumamik uqautrityaqhuni. 9 Taimmataimña qauma iḷumun aggiÅÌ£iÄ¡miñi nunam iñuiñun kaÅiqsipchaityaqtuaq iñupayaanik nunami. 10 Ilaa itman nunami, nuna iñiqtaupluni Ilaagun, naagasuli nunam iñuiñ iḷitchuÄ¡inÄ¡iññiÄ¡aat. 11 Ilaa iḷamiñun tikitman, iḷaiñ akuqtunÄ¡itchaat. 12 Aglaan iḷaÅich ukpiqsripḷutiÅ akuqtuiruat ilaanik, ilaan qitunÄ¡aÄ¡iliutipkaÄ¡ai Agaayyutmun. 13 Tamatkua aniñġitchut timim qitunÄ¡iuÅhagun naagaqaa iñuum pisuÅhagun, aglaan anitqiÅñiqsut tuvraÄ¡lugu Agaayyutim pisuÅha. 14 Taamna taggisiqaqtuaq UqaÅiÄ¡mik iñuguqhuni akunnaptikni iñuuniaqtuq. Uvagut qiñiÄ¡ikput kamanautaa inuqtuummataitchuaq iÅuaqqutriÅÌ£ikun suli iḷumutuuÅikun. Taamna kamanaun piḷiun Ilaan akuqtuaÄ¡igaa aapamiñiñ IġñituaÅuÅiÄ¡migun. 15 John-Åum taamna uqautiginiÄ¡aa. Itnautigiplugu, “Taamna uqautigikkaÄ¡a itnaqama, ‘Taimña aggiqsuaksraq aqupkun kamanatluktuq uvaÅniñ, takku anigaluaqnaÅa inÅaniksimaaqhuni.’" 16 InuqtuusrimaiÅÌ£iÄ¡miñiñ nagliktaÄ¡migun Ilaan piḷiutiqaÄ¡aatigut; iluqata ikayuÄ¡aatigut ikayutqigaaqhuta iÅuaqqutmigun. 17 Agaayyutim qaitchaa maliÄ¡utaksraq uumuuna Moses-kun, aglaan iÅuaqqun suli iḷumutuuÅiq Jesus Christ-kun aggiqsuk. 18 Kia-unniiñ Agaayyun qiñinÄ¡aqsimaitchaa, kisimi Atautchim, taavruma atriÅuruam Agaayyutmi suli Aapam saniÄ¡aaniittuam, iḷitchuÄ¡ipkautigigaa. 19 Jew-Åuruat Jerusalem-miñ tuyuqaÄ¡niqmata agaayuliqsinik Levi-tkuayaaniglu apiqsruÄ¡iaqÅugu John kisuupmaÅaan, 20 itna kiggutiksraisuÅaqani uqautiniÄ¡ai nalupqinaiqÅÌ£ugu, “UvaÅa Christ-ÅunÄ¡itchuÅa; AnniqsuqtiksrautaunÄ¡itchuÅa." 21 “Kisuuvitmi? Elijah-Åuvich?” John-Åum kiuniÄ¡ai, “TaavrumiÅaunÄ¡itchuÅa.” “Naaga taimña Moses-Åum uqautigikkaÅa sivuniksriqirauvich?” John-Åum piñiÄ¡ai, “TaimñaunÄ¡itchuÅa." 22 NipliutilgiññiÄ¡aat, “Uqautitigutmi kisuutilaaqnik. Uvagut kiggutiqaqtuksraurugut tuyuÄ¡iriptiknun. Qanuqsamma nipliutigivich ilipkun?" 23 John kiuniÄ¡ai, “UvaÅa taimñauruÅa uqaÄ¡imakkaÅa Isaiah-m sivuniksriqirim, itna, Iñuk tuqÅuqtuaq iñuiḷaamiñ, ItqanaiyautisiuÅ apqutiksraÅa AtanÄ¡um, nalÄ¡uÄ¡lugu tumiksraÅa.” Isaiah 40:3 24 Taapkua uqqiraqtit tuyuuruat Pharisee-Åuruaniñ, John apiÄ¡ilgiññiÄ¡aat, “Uvva, Christ-ÅunÄ¡iññiÄ¡uvich naagaqaa Elijah-ÅunÄ¡itchuvich, naagaqaa taimña sivuniksriqiraunÄ¡itchuvich, suvaata paptaaÄ¡ivich?" 26 John kiuniÄ¡ai, “UvaÅa paptaaÄ¡utiqaqtuÅa imikun. Aglaan akunnapsitñi qichaqtuq iḷitchuÄ¡imaisaqsi. 27 Ilaa aqupkun sagviÄ¡isiruq. UvaÅa siÅiiḷguyumiñaitchuÅaunniiñ aluÄ¡utiÅnik." 28 Tamatkua atuummiñiqsut Bethany-mi Perea-mi Jordan taavanitchiaÅani John-Åum paptaaqtitchiviani. 29 Uvlutqikman John-Åum Jesus qiñiÄ¡niÄ¡aa utlautiruaq iÅmiñun, aasrii upyakÅugu, “Uvvauna Agaayyutim ipnaiyaaÅa piiÄ¡ityaqtuaq nunam iñuiñ killuutaatnik! 30 Ilaa taimñauruq uqautigikkaÄ¡a itnautigiplugu, ‘Iñuk imma aggiġñiaqtuq akiaqtiksraÄ¡a. Kamanatluktuaq uvaÅniñ, takku ilaa anigaluaqnaÅa inÅaniksimaaqhuni.’ 31 UvaÅa nalugaluaqÅugu kisuugisiÅÌ£ha, tikiumaruÅa paptaaÄ¡usriqÅÌ£uÅa imiÄ¡mik iḷitchuÄ¡ipkautigisrukÅugu Israel-aaÄ¡miunun." 32 Uvva itnaiḷipḷugu John-Åum iḷisimarriÄ¡aa, “UvaÅa qiñiÄ¡iga Ipqitchuaq Irrusriq atqaqtuaq pakmakÅa atriqaqhuni tiÅmiaÄ¡ruuratun aasrii ilaaniitluni. 33 KaÅiqsianinÄ¡itchaluaÄ¡iga kisuutilaaÅa, aglaan Agaayyutim tuyuÄ¡irima imikun paptaaÄ¡ityaqÅuÅa, uqautigaaÅa itna, ‘Ilvich qiñiÄ¡isigiñ Ipqitchuaq Irrusriq atqaqpan aasrii inillaguni iñuÅmun, ilaa taimñaugisiruq paptaaÄ¡iruksraq Ipqitchuakun Irrutchikun.’ 34 Aasrii uvaÅa qiñianikkiga taamna atuumaruaq aasrii uqautigitlaplugu IġñiÄ¡iÅhagun Agaayyutmun." 35 Uvlutqikman John taraniilgiññiqsuq malÄ¡uÅnik maliÄ¡uaqtiÅmiñik piqasriqhuni. 36 QiñiqamiuÅ Jesus apqusraaqtuaq John-Åum upyaÅniÄ¡aa, “Uvvauna Agaayyutim ipnaiyaaÅa." 37 Taapkuak maliÄ¡uaqtik tusraaplugu taatnaqman, maliutiniÄ¡aak Jesus. 38 Jesus-Åum kiÅiaqami, maliutiniqmakni qiñiqÅugik apiÄ¡iniÄ¡ik, “Sua pakikpitchu?” Taapkuak kiuniÄ¡aak, “Rabbi, nani tukkuqaqpich?” (Taamnaguuq Rabbi mumiutiqaqtuaq iḷisautrimik.) 39 Ilaan kiuniÄ¡ik, “UvuÅaÄ¡utik qiñiÄ¡iatku!” Taapkuak utlauti’amik qiñiÄ¡niÄ¡aak nani irviqaqtilaaÅa, aasrii uvlivigiplugu. Sisamanun tuqtuqtaq iḷiyuÅnaqsiruami sassaq unnuksraaqman. 40 Taapkuak tusraaplutik John-Åum uqautaanik maliutriruak Jesus-mik iḷaqataa atiqaÄ¡niqsuq Andrew-mik, Simon Peter-m aniqatigiplugu. 41 Andrew-m sivulliuplugu paqilÄ¡aaÄ¡niÄ¡aa aniqatni Simon uqautiplugu, “Uvaguk paqitkikpuk Messiah” (mumiutiqaqtuaq Christ-mik naagaqaa Anniqsuqtimik), 42 aasrii Simon Jesus-muutiplugu. Jesus-Åum qiñiqÅugu nipliutiniÄ¡aa, “Ilvichuvva Simon, iġñiÅa John. Taiyuutinikkisirutin Cephas-mik” (mumiutiqaqtuamik Peter-mik IyaÄ¡aÅmiglu). 43 Uvlutqikman Jesus sivunniġñiqsuq Galilee-mugukhuni. Ilaan Philip paqitlugu nipliutiniÄ¡aa, “MaliÄ¡uaÅÅa!" 44 Philip-guuq Bethsaida-Ä¡miuÅuniqsuaqtuuq Andrew-mlu Peter-mlu irviakni. 45 Philip-Åumli nalautlugu Nathanael, uqautiniÄ¡aa “Uvagut paqitkikput taimña Moses-Åum uqautigimakkaÅa maliÄ¡utaksrani suli sivuniksriqirit uqautigikkaÅat. Ilaa Jesus-Åuniqsuq, Nazareth-miu, Joseph-Åum iġñiÅa." 46 Nathanael-Åum piñiÄ¡aa, “Qanusriq nakuuruaq aggitḷava Nazareth-miñ?” Philip kiugaa, “Kiataamiḷi qiñiÄ¡iaqsaÄ¡uÅ!" 47 Jesus-Åum qiñiqamiuÅ Nathanael utlautiruaq iÅmiñun nipliġñiqsuq, “Uvvauna Israel-aaÄ¡miupiaÄ¡ataq! Ilaani piitchuq pigiiḷaq." 48 Nathanael-Åum apiqsruÄ¡niÄ¡aa, “QanuqÅugu iḷisimaviÅa?” Jesus-Åum kiugaa, “Philip-mun tuqÅuÄ¡aluaqtitnak qiñianiÅniÄ¡ikpiñ ataÅiusrima’avich asrirriraÄ¡aqtuami napaaqtumi." 49 Nathanael-Åum kiugaa, “Iḷisautrii! Ilvich Agaayyutim IġñiÄ¡iniÄ¡aatin! Israel-aaÄ¡miut umialiginiÄ¡aatin!" 50 Jesus-Åum kiugaa, “Ilvich ukpiliqsiqpich qiñiÄ¡ni’apkiñ sivuani ataani napaaqtum asrirriraÄ¡aqtuam? QiñiÄ¡isirutin kamanatluktuanik taavrumakÅa." 51 Jesus-Åum nipliutipsaaÄ¡niÄ¡ai, “Iḷumutuuruamik nipliutigipsi, Ilipsi qiñiÄ¡isigiksi qiḷak aÅmaqpan suli Agaayyutim israÄ¡ulgi mayutmuktuat naagaqaa atqaqtuat Iñuum IġñiÅanun."