Aposol 27
PNG1 Azi ipÅi yeÅön neÅgöra keu kewö jöhöget: Nini waÅgenöŠöÅgöinga luhutnöŠnaÅgöi Itali kantrinöŠanbin. Keu mewö jöhögetka Pol aka kösö miri azi tosatÅi mi suahö galöm kun qetÅi Julius yaÅgö böröÅe al eÅgiget. Julius yaÅön yarö kambu bahöÅi kun qetÅi “Rom sisa kiÅgö yarö kambu” qetkeri, miaÅgöreÅ yarö azi 100 yeÅgö galömÅina malök. 2 Miri kun qetÅi Adramitium miaÅgöreÅök waÅge kun kaba Eisia prowinsgö köwet jitÅi mötöteiba waÅge döpÅi mohot mohot miaÅgöreÅ anmapkö aka jöjöröyöhi, miaÅgöreŠöÅgöin. ÃÅgöinga opo seri öröba möröreÅgögetka luhutnöŠnaÅgöi köwetnöŠanin. Masedonia prowinsgö siti qetÅi Tesalonaika miaÅgöreÅök azi kun qetÅi Aristarkus yaÅön suÅgurumnini aiga mohotÅe anin. 3 Anda ahöm wahöta miaÅgöreÅ Saidon mire aÅgorin. AÅgoringa JuliusnöŠPol ala ak waÅgiba jim teköiga waÅge mosöta alaurupÅi yeÅgöreÅ anda eÅgehiga wani yuaigöra osiyöhi, mi bauköm waÅgiget. 4 MiaÅgöreÅök kunbuk köwetnöŠaninga luhutnöŠköna anbin jiini, miaÅgöreÅ görökenök qeba gilöhaÅgöra lömböriiga toroqeba gölme jölanÅi qetÅi Saiprus miaÅgö tölapÅe geba qöhöröÅgöba mötöteiba anin. 5 Aninga luhutnöŠnaÅgöi köwet kutuba Silisia aka Pamfilia prowins yahöt mi etkoÅgita Lisia prowinsgö siti qetÅi Maira miaÅgöreÅ aÅgorin. 6 AÅgota miaÅgöreÅ suahö galömninan waÅge kun miwikÅaiyök. WaÅge miaÅön Ijiptkö siti qetÅi Aleksandria miaÅgöreÅök kaba Itali kantrinöŠanmamgö aka jöjöröyök. Mi miwikÅaiba jim kutum neÅgiiga miaÅgöreŠöÅgöin. 7 ÃÅgöba köwetnöŠaninga luhutnöŠölöp qahö naÅgöi wehön gwötpuk mi ösöÅösöŠanda malin. Mewö malin teköiga miaÅgöreÅ kupuk-kapak aka köwet miaÅgöreÅ Nidas taon kösutÅe aÅgorin. KösutÅe aÅgoringa luhut köhöikÅanök gila miaÅgöreÅ göröken toroqeba anbinaÅgö könaÅi jöhöyök. Jöhöiga lömböriiga Krit gölme jölanÅaÅgö jitÅi köröpÅi qetÅi Salmone mi oÅgita anda gölme jöhanÅaÅgö tölapÅe geba qöhöröÅgöba mötöteiba anin. 8 Köwet jitÅi dowe mötöteiba osikosibuk anda mala Lasea taon kösutÅe miri qetÅi “WaÅge surusuruÅi eksihimÅambuk, Fair Hafens” qerakzei, miaÅgöreÅ aÅgorin. 9 MiaÅgöreÅ aÅgota nalö köröpÅi mösöhöba malin. Mewö malinga siÅgisöndok saÅgoÅsaÅgoÅgö kendonÅi qetÅi Yom Kippur miaÅgö nalöÅan teköiga luhutqeqe nalöÅan lök kam kuÅgui aÅgorin. Luhutqeqe nalöÅe ambazip köwetnöŠanda “Ayuhubinbuk,” jiba waÅgeÅini jöhözema. MiaÅgöra PolnöŠgalöm meme keu kun kewö jii mötket, 10 “Aziurup, nini köwet qakÅe toroqeba anbinbuk. Mönö kupuk-kapak qakÅe anda ayuayuhu miwikÅaibinbuk. WaÅgenini raidimbomnöŠqei jömgöiga sukinapÅi geÅmororoŠöÅgöÅgöÅi aiga naninak mewöyök kömumbinbuk. Miri tandökÅan mewö ahiga ekzal." 11 Galöm meme keu mewö jiyökmö, suahö galömninan PolgöreÅ keu mi qetala waÅge toÅi aka stia (möÅaqöÅai lökuat) galömÅi yetkön “Ãlöp anbin,” jiyohori, suahö galömninan keuÅiri mi möt nariyök. 12 Miri qetÅi “WaÅge surusuruÅi eksihimÅambuk” miaÅgö waÅge döpÅi mi luhutqeqe nalö tatatkö dop qahö ahök. MiaÅgöra aka azi gwötpukÅan anbingö keu kötöngöba kewö jiget, “Ki tatpingö ölan neÅgöhöza. Ãlöp opo seri öröba möröreÅgögetka köwetnöŠanbin. Anda kapaÅ köla mala köna ahuiga Finiks waÅge döpnöŠaÅgotpinak. MiaÅgöreÅ aÅgota luhutqeqe nalö ki ölöp tata malin teköma.” WaÅge döp qetÅi Finiks mi Krit gölme jölanÅi miaÅgö jitÅe wehön gegeÅi göröken ahöza. Mewö. 13 Anbingö keu mewö jigetka luhutnöŠösöÅösöŠkönahiba Saut görökenök gilök. Giliga “Ãlöp anda areÅnini wuataÅgöba Finiks ekin,” jiba mötmöriba kinda waÅgegö kösö mendanÅi musulgetka korök. Koriga waÅgenöŠlolohoiga luhutnöŠnaÅgöi ösöŠneÅguaÅgiriga Krit gölme jölanÅaÅgö jitÅi mötöteiba dowe anin. 14 Mewö aninmö, nalö kude köriiga luhut ösumÅi köhöikÅi qetÅi mura (yoware, Not Istkö raidimbom (piwi)lilililikÅi) miaÅön mönö gölme jölanÅi miaÅgö qakÅeyök qeba gila neÅguba kayök. 15 NeÅguba kaiga waÅgenini galöm köl waÅgibingö mem bibihigetka luhut qeba kayöhaÅgöreÅ göröken anmamgö osiyök. Osiiga mosötketka luhutnöhök waÅge kuÅguba memba waÅgiriga nanÅak öne ani utuköm neÅgiiga laÅ malin. 16 Utuköm neÅgiiga mala gölme jölanÅi moröÅi kun qetÅi Kauda miaÅgö tölapÅe Saut göröken anin. MiaÅgöreÅ anda gomba kösönöŠjöhögetka waÅge andöÅe o kutuba kayöhi, mi aum-möriba köwetnöhök öröinga gwötpuk lömböriiga töndup kapaÅ köla öröinga korök. 17 Gomba mi öröin koriga waÅge ketaÅe alin. WaÅgenöŠutuköba jömgöbapuköra möringa kösö memba waÅge köpeiba jöhöm köhöiget. Mewö anda mala sak qetÅi Sirtis miaÅgöreÅ köwet röndumÅi köröpÅi qahö ahözawaÅgöreÅ kuÅguba qaköbinbuköra keÅgötÅini mörin. Mewö mörinaÅgöra aka waÅgegö opo seri yuaiÅi mi meköba eta ala waÅge galömkölköl mosötket. Mi mosötketka luhutnöŠwaÅge kuÅguba neÅgömisiiga öne laÅ anin. 18 Ãne laÅ aninmö, raidimbom miaÅön mönö könöpÅambuk toroqeba gila utuköm neÅgiyök. Mewö utuköm neÅgiiga miri giaÅiiga miaÅgöreÅ könahiba waÅgegö sukinap tosatÅi memba köwetnöŠgilget geyök. 19 Wehön karöbut aiga miaÅgöreÅ waÅgegö öröyuai aködamunÅambuk mi nanÅinak memba gilgetka köwetnöŠgeyök. 20 Mewö memenjaliba anda mala suÅgem silim gwötpuk miaÅgöreÅ wehön me seÅgelau kun qahö ehin. Raidimbom miaÅön mewöyök köhöikÅanök toroqeba gila ahöyök. Gilayök ahöiga lömböriiga “Mönö qahöwakin!” jiba malmal jöhöjöhögö möta uruninan eri tötbörömnini tali tarin. 21 Raidimbom uruÅe nalö köröpÅi kaba mala nene kun qahö nein. MiaÅgöra aka PolnöŠsutÅine wahöta kinda kewö jiyök, “Aziurup, nöÅön Krit gölme jölanÅi qahö mosötpingö goro jiali, iÅini nöÅgöreÅ keu mi wuataÅgögetka dop kölbawak. Mewö ahinga geÅmororoÅ aka ayuayuhu kiaÅön mönö qaknine qahö öÅgöbawak. 22 Goroni mosötketmö, dölki qambaÅ keu kewö eÅgizal: EÅgöreÅök kunÅan kun malmalÅi qahö ayuhuma. Mi qahöpmö, waÅgeyök ayuhuma. MiaÅgöra iÅini mönö ewebibiÅini möta tatme. 23 “NöÅön bem qetÅi Anutu yaÅgö buÅaya aka welenÅi qeba maljal. SuÅgem gaun ahöbiga yaÅön Suep garataÅi kun melaiiga nöÅgö kösutne kaba kinja. 24 Kinda kewö jiza, ‘Pol, gi keÅgötki kude mötman! Gi ölöp Rom sisa kiÅgö jemesoholÅe anöÅga kewöt gihima. MötnöÅ! AnutunöŠkörö ölöwakÅi kondel gihiba ambazip pakpak göbuk waÅgenöŠmohotÅe maljei, yeÅgö malmalÅini mönö göhö böröge ali göbuk kinda kunÅan qahö kömuma.’ 25 Suep garatanöŠnöÅgöra keu jizawi, mönö miaÅgö dop asuhuma. NöÅön Anutu mewö möt narim waÅgizal. MiaÅgöra aziurup, iÅini mönö eweÅini möta tatme. 26 Mewö asuhumapmö, luhutnöŠgila muwutapköm neÅgiiga gölme jöhanÅi kungö jitÅe aÅgotpinaÅgö dop akza.” Mewö. 27 WaÅgeninan Gölme SutÅire Köwetkö (Mediterranean Sea) bahöÅi qetÅi Adria Köwet miaÅgöreŠöne laÅ aniga suÅgem 14 ahök. Mi aiga suÅgem bibiÅe miaÅgöreÅ waÅge nup meme azi yeÅön “Mönö gölme kun dopdowizin,” jiba uruÅinan mewö mötket. 28 Mewö möta kinda kösö kun lömbötÅambuk jöhöba gilgetka geba köwet dutÅi misiriyök. Misiriiga köwet röndumgö qötöÅi ahuyöhi, mi 40 mita (120 fit) miaÅgö dop ahök. Borom kun toroqeba anda tandök mohot miyök aketka qötöÅi miaÅön 30 mita (90 fit) miaÅgö dop aiga miwikÅaiget. 29 Mi miwikÅaiba waÅgeninan köt törom kembaÅe kuÅgubapuköra keÅgötÅini mötket. Mewö möta waÅgegö kösö mendanÅi 4 mi waÅge andöÅeyök pösata ösöŠmemba eta alget aka asarimapkö miri qeba mamböta köuluköba tatket. 30 Mewö tatketmö, waÅgegö nup meme azi yeÅön kewö möndöba jiget, “Nini mönö waÅge numbuÅe göröken waÅgegö kösö mendanÅi tosatÅi gilinga gema.” Mewö möndöba jiba waÅge moröÅi gomba kun waÅgenöhök meköba mem et algetka köwetnöŠeri waÅge mosöta esapköba tölapÅe ölöŠköla anbingö aket. 31 Mewö aketmö, PolnöŠsuahö galöm aka yarö azi yeÅgöra kewö jiyök, “YeÅön waÅgenöŠqahö mösölatiba kinme ewö, eÅgö malmal jöhöjöhögö könaÅi kun qahö ahuma." 32 Mewö jiiga yarö azi yeÅön anda gombagö kösöÅi yandigetka nanÅök aniga nup meme azi yeÅön ölöŠköla anbingö osiget. 33 WaÅgaraÅ suruiga miaÅgöreÅ PolnöŠkörek pakpak nene nemegö qambaÅ keu jim kutum eÅgiba kewö jiyök, “IÅini lök nalö köröpÅi uruyahöt mamböta nene kun qahö yöhösöröba malgetka merak wehön 14:Åi akza. 34 MiaÅgöra kewö jim kutum eÅgizal: Nini malmal jöhöbingö aum-möribini, miaÅgöreŠösumnini etpapuköra mönö köhöiba kinda ölöwahinga dop kölma. MiaÅgöra iÅini mönö nene neme. EÅgöreÅök kunÅan kun sileÅi qahö qema. Nöröp jupÅini moröÅa kun mi qahö kötökÅi sohoma." 35 Mewö jiba PolnöŠberet memba körek pakpak yeÅgö jemesoholÅine Anutugö saiwap jiba mindipköba könahiba neyök. 36 Mewö neiga eka körek yeÅön awösamÅini geiga mewöyök nene memba neget. 37 Nini waÅge uruÅe mindiriba jaÅgö 276 miaÅgö dop malin. 38 YeÅön körek pakpak nene nemba nem timbireÅ aket. Mewö aka waÅgenöŠamqemapköra wit padi toru memba gilgetka köwetnöŠgeyök. Mewö. 39 Miri giaÅiiga gölme eka mi qahö möt kutuget. Qahö möt kutugetmö, köwet waÅgömÅi (bay) kun sakÅambuk miwikÅaiba eket. Mi eka “Mönö waÅge meleÅda esapköba miaÅgöreÅ aÅgotpinak,” jiba keu jöhöget. 40 Keu mewö jöhöba kinda waÅgegö kösö mendanÅaÅgö kösöÅi yandigetka suliga mosötketka köwet dutÅe ahöyök. Mi yandiba miaÅgöreÅök likeplikep stia (möÅaqöÅai) lökuat yahöt ahöyöhi, mietkö kösöÅiri pösatketka lolohoyök. Mi pösata waÅge wösöÅaÅgö opo seriÅi öröba möröreÅgögetka luhutnöŠnaÅgöi waÅge möÅaigetka saknöŠgöröken anin. 41 Mewö aninmö, waÅgenöŠköwet töromnöŠanbapuköra jöhöbingö osiba mosöta gilgetka anda kuÅguyök. MiaÅgöreÅ kuÅguba waÅge giliÅan töromnöŠqeba qaköba anda kamamgö osiba tarök. Mewö tariga köwet siriÅan waÅgegö andö likepÅi gila kinda ösum köhöikÅi miaÅön qeba qesiÅmesiÅnök. 42 Mewö ahiga jiget, “Kösö miri azi yeÅgöreÅök kunÅan o qeba kutuba ölöŠköla anbapuk.” Mewö jigetka yarö azi yeÅön kösö azi nini körek neÅgubingö mötket. 43 Mewö jigetmö, suahö galömninan Polgö malmalÅi jöhömamgö möta yarö aziurupÅan mewö akepuköra aÅgön köl eÅgiyök. AÅgön köl eÅgiba kewö jim kutum neÅgiyök, “Denike eÅön köwet qeba anangö könaÅi mötzei, iÅini mönö mutuk luhuba geba köwet qeba anda körökÅe öÅgöme. 44 YeÅön mutuk angetka tosatÅan andöÅine katapa sahötÅi qelanjiba meme me waÅgegö kitipÅi könaÅi könaÅi miwikÅaiba miaÅgö qakÅe ahöba köwet qeba anme.” Mewö jim kutum neÅgiiga tandök mewö aka körekÅan malmalnini jöhöba köwet jitÅe aÅgot teköin. Mewö.
