Miamun 24

1 Abraham aruani iwaê da nam fufidan bingan sib, da Yawe ifinti arangan i sanab mara maran. 2 Gubuê mangan da Abraham ini da gan garam guman miamun gan mpada tayangê arangan nanggan santan ini binaê, “Warim bangim waruê dzi faga rampuat 3 da wani nan nidzun da wataga ruam da Yawe, Anutu suda wain i gunungun da intap, i agu anungê uda sagat intap Kanan ani gan mangan da dzi narunggangê u. 4 Da bitsintaê watip wafa dzi gampangê wain da wau sagat mangan namingê dzi utupangê i suda dzi narunggangê Isak fininggan." 5 Da garam gum igutin, “Da bida sagat igi buginda i tanginda gampan rai i ruta dzi badan? Da isangê i dzi tipa uda Isak fada u gampam wain igi?" 6 Da Abraham ini, “Imaê. Watsanga runggam sib i u anungê tipa uda dzi narunggangê fadan nigi u. 7 Yawe, Anutu suda wain i gunungun, iyu dzi sinungê dzi ramanggangê gampan da dzi intapangê da iraga nan mungê da dzi i bungê atangin intap aruani da dzi yangin rusangê. Arangan bungê atangin gan angira gan namungê i agu nafa dzi gampangê wain, i rima agu sib i uda sagat i dzi narunggangê mingêa nigi. 8 Da bida sagat igi buginda i ruta agu badan, da nan u tagada ruam in da dzi anungê muntida sib i agu u. Da bitsintaê agu anungê uda dzi narunggangê tipa fada dzi gampangê wain igi u." 9 Da Abraham nida nan sib da garam gum igif garam tsiraê gan Abraham faga rampuat da itaga ruan nidzun angu gin i nanga nam santan bida Abraham nidan. 10 Da garam gum iyu garam tsiraê gan Abraham kamiran 10 impruê da nam bini mara maran sib da itangin gampan rai da ifa i waêa Nahor gampan mingêa Mesopotemia. 11 Arangan iwaê sib da inang da kamir santan yidzaê fagan da igingê ararai iruê uts da mpui rafan mingêa manaê i gamp igi. Nam inuf sib da sagat sagat gubuê gan bada i ranguda mpui. 12 Da arangan yugin ibiani, “O Yawe, dzi garamangê tsiraê Abraham Anutu gan, maram wari i Abraham, dzi garamangê tsiraê, da gubuê aruani da warim dzi sib i dzi waêa da nidzun i gum aru dzi bada gin ani. 13 Watsangan, dzi munti uts da mpui rafan ani da garam gamp ani narun rusan finam finam bungê iba i ranguda mpui. 14 Da bida dzi nida da gan mangan bida ani, ‘Amaê, isangê i u rima mpui guram ruêan da dzi maragab numa mpui pas?’ Da bida arangan nidan, ‘Wanum da dzi bungê arim mpui da agu kamiram nabinigi,’ da dzi bungê asruê gin nabi U raga aruf aruani i garam gumam Isak. Nam bida nigi waêan da dzi bungê asruê gin nabi U santingê nanggam maram aridan da dzi garamangê tsiraê Abraham." 15 Gubuê arangan rumingêa i nan udagin, da aruf mangan nida Rebeka gin yantungê gur ranguda mpui gin i sias ibawaê. Arangan ramanggan Betuel, Abraham rainggan Nahor da fininggan Milka narunggan marub. 16 Rebeka igi aruf mamaê mara rifirif bingan da garam manga wawaê da arangan u. Arangan iruê mpui rafan da irangu mpui i gur da itip yantungê i sias iyab iba. 17 Garam gum ifa da arangan da igutin, “Amaê, sagat, isangê i u rima mpui pas mingêa u guram da dzi numan?" 18 Da Rebeka ini, “Hai, garam tsiraê,” da arangan sung angu yapingê mpui gur iruê i arangan numan. 19 Arangan inum mpui isangê da Rebeka ini, “Dzi bungê arim mpui da agu kamiram nabinigi nasangê ribarangan numa sangêan." 20 Da arangan sung angu iyats mpui iruê tauf piangê apu numa mpui gin. Da arangan irunt da mpui iba isangê kamir santan numa sangêan. 21 Gubuê arangan fada badan da garam gum impa frap maêan angu irarab angu da ini i wangunggan, “Mani sagat Yawe rima dzi sib i waêa rutin ugu ani." 22 Gubuê kamir santan numa mpui sib da arangan isuwiê gol ring yun gan da gol tsiraê iruê atsufa i bangin bida tsipu. Nam igi nam bunumpan tsiraê bingan. 23 Da igut i arangan, “Mai! Manga narunggan agu? Da mumai wasaê bits rumingê u ramanggam ungaran i aga gingêa gin da idziang aruani?" 24 Rebeka ini ibiani, “Dzi ramanggangê Betuel. Da dzi rumpungê rusangê Nahor da Milka. 25 Hai. Sai maringê kamir gingêa gin da nanggan gadan rumingê, da mumai ungar wasaê i agam gingêa gin rumingê ibinigi." 26 Ibinigi da garam gum igi yidzaê fagan da itauf maran iruê intap da itsarif Yawe. 27 Da ini, “Dzi natsarif Yawe, dzi garamangê tsiraê Abraham Anutu gan, i suda maraampi nidzun da atsungêa nanggan nidan santan da arangan da uda dzi bada rururungan angu da Abraham rainggan utupan." 28 Mamaê finam igi itsangan nam santan igi da irunt ifa ungaran da ifis i nam santan igi da rinanggan da utupan. 29 Rebeka nafunggan binganggan Laban. Arangan itsangan ring gol ruguda i nafunggan yun da gol iruêrun atsufa i bangin bida tsipu, da iringant i nafunggan Rebeka fisa i nam santan garam igi nidan da nanga rutin ugu, da sung angu irunt ifa mpui rafan da itsangan garam igi da kamiran rungê muntidan. 31 Da yis yaring gin, “Garam tsiraê Yawe fintidan, waba i agi fada ungar. Agu anungê muntida gamp manaê ani u. Dzi tip u mumai gam gingêa gin impruê da kamir gan mpada gin sib wa." 32 Ibinigi da garam gum igi irut Laban impruê ruan fada ungar. Da Laban riban igruê nam bunump sinungê kamir ararai iruê, da irim sai maringê da nam gadan da kamir. Da ribarangan ifinuê mpui iba da Abraham garam guman i ruta garaman adzuêa fagan gin. 33 Ida nam gadan iba, da bitsintaê Abraham garam guman ini, “Dzi wasangê i gada nam sung u, nasangê dzi nafis i nan idzuwai dzi bada gin ani wasi da agam raiyi.” Da Laban ini, “Ariê, wafisin." 34 Ibinigi da arangan ini, “Dzi ani Abraham garam guman. 35 Yawe ifinti dzi garam tsiraê gangê da inang nam inti iyus nidzun angu da arangan isu garam da nam bunump tsiraê. Da irim dumpa, nuning, makau, kamir, dongki, silva da gol, garam da sagat gum da arangan. 36 Dzi garamangê tsiraê fininggan Sara irim narunggan marub bitsintaê da gubuê arangan fufida sib. Da dzi garamangê tsiraê irim nam santan angu da arangan isu wain gin. 37 Da dzi garamangê tsiraê Abraham ini da dzi da dzi tsarif ruangê i atsungêa arangan nanggan bida ani, ‘Agu anungê uda sagat mangan da dzi narunggangê mingêa intap Kanan aru dzi mpada gin ani u. 38 Da bitsintaê watip wafa dzi gampangê wain da wau sagat mangan namingê dzi utupangê i suda dzi narunggangê Isak fininggan.’ 39 Da dzi gut i garam tsiraê gangê igi ibiani, ‘Da bida sagat igi mamida ruta dzi badan, da bubida anungê?’ 40 Da arangan ini binaê, ‘Yawe, dzi Anutu gangê dzi atangêa warangê gin, bungê atangin angira gan narut agu da bungê anang u sanabam yunga gin nawaê bini. Da u bungê ayu sagat mangan i dzi narunggangê namingê dzi ramanggangê utupan rururungan. 41 Da bitsintaê bida u fada rururungan da dzi utupangê, da ribarangan mamida i rima sagat da agu, da nan u tagada ruam in da dzi ugu anungê isangê muntida sib i agu u. Imaê.’ 42 “Gubuê dzi bawaêa mpui rafan da aruani da dzi yugin ibiani, ‘O Yawe, dzi garamangê tsiraê Abraham Anutu gan, warim dzi sib i dzi waêan da nidzun i gum aru dzi bada gin ani. 43 Watsangan, dzi munti uts da mpui rafan ani, da bida aruf mangan bada i ranguda mpui da dzi nida rutin bida ani, “Amaê, isangê i u rima mpui pas mingêa u guram da dzi numan?" 44 Da bida arangan nidan, “Wanum da dzi bungê arim mpui da agu kamiram nabinigi,” da dzi bungê asruê gin nabi Agu Yawe iraga aruf aruani i dzi garamangê tsiraê narunggan udan.’ 45 Gubuê aru dzi rungê udagin mingêa wangunggangê, da Rebeka yantungê gur i sias ibawaê, da iruê i ranguda mpui da dzi ni da arangan, ‘Amaê, warim mpui da dzi nanum.’ 46 Da arangan sung angu yapingê mpui gur iruê da ini, ‘Wanum da dzi bungê arim mpui da u kamiram nanum nabinigi.’ Ibinigi da dzi num mpui da arangan irim mpui da kamir inum impruê. 47 Gubuê dzi guta i arangan i manga narunggan arangan, da arangan ini da dzi ibiani, ‘Dzi ramanggangê Betuel. Da dzi rumpungê rusangê Nahor da Milka.’ “Ibinigi da dzi rugu ring gol i arangan yun da yatsuf tsipu gol iruê i arangan bangin, 48 da dzi idzaê fagangê da dzi tauf marangê iruê intap da dzi tsarif Yawe, dzi garamangê tsiraê Abraham Anutu gan, aru uda dzi mingêa sanab bada rururungan da rainggan Nahor ungaran i uda i rumpunggan finam i suda rainggan Abraham narunggan fininggan. 49 Da bida agam tsanganda bini da rima wangum da dzi garamangê tsiraê Abraham da wani nan rururungan da dzi, da bida maêan da wani nabinigi, i dzi raraba sanabangê fada gin." 50 Da Laban da ramanggan Betuel ini arangan nanggan mungaê ibiani, “Nan ani iba Yawe gin, da aga wasangê i nida nan mangan u. Da nan bungê abi aru nigi angu. 51 Rebeka aruani. Da u bungê ayu arangan da wafan, da arangan nasu u garamam tsiraê igi narunggan fininggan nabi Yawe santingêan." 52 Gubuê Abraham garam guman ringanta i nan ribarangan nidan igi, da yidzaê fagan da itauf maran iruê intap da irim dangki da Yawe. 53 Ida arangan isuwiê nam rinigira gol da silva da ngarukui mara maran da irim da Rebeka. Da irim nam mara maran bini ampi bingan da Rebeka nafunggan da rinanggan. 54 Ribarangan ini nan sib da Abraham garam guman irut garaman iga nam sib da igingê igi. Ribarangan uriêa da tataê da garam gum ini da ribigi ibiani, “Dzi ni tipa fadan da gangê garamangê tsiraê." 55 Da bitsintaê Rebeka rinanggan da nafunggan ini binaê, “Aga marangê ifur i Rebeka ruta aga mpada sangêa gubuê 10 ma gubuê fain raiyi, ida arangan musa ruta agam fadan." 56 Da bitsintaê Abraham garam guman ini binaê, “Agam anungê rasuda dzi i rungê mpadan u. I Yawe inang dzi gumangê bada gin iwaê ngarubini bingan sib. Da dzi gaib runggangê da agam i dzi tipa fadan da nida nam santan waêan ani da garam tsiraê gangê." 57 Da ribarangan ini, “Agi nanuê Rebeka da nagut i arangan." 58 Ibinigi da ribarangan inuê Rebeka ba da igutin, “U wangunggam iyu i ruta garam ani fadan da aruani?” Da arangan ini, “Hai, dzi bungê arut afan." 59 Ibinigi da ribarangan itangin Rebeka impruê da gan sagatan mpada tayangê gin da irut Abraham garam guman da gan garaman impruê ruan fadan. 60 Da gubuê Rebeka nida tanginda utupan rai i fadan, da ribarangan ifinti arangan i nan fintidan ani, “Nafungê, agu bungê asu tausen da tausen ampi bingan rinanggan! Da agu tafam rusam bungê ampa riri i gan garam ipiapan da nasu wain i gan gampan." 61 Da Rebeka irut sagat rusan nanga gum i arangan itip runggan da iyab impa kamir da yatsungê Abraham garam guman da irut ifan. 62 Da Isak imingê intap mpui maran Bir-Lahai-Roi iba, i gubuê arigi arangan impai imingê intap Negeb. 63 Nam nufan mangan da arangan iyung nam manaê idzintsuts ifan i runtaê angu mpadan da maran fura nan. Da iraê i maran da itsangan kamir fain badan. 64 Rebeka ibinigi iraê i maran da itsangan Isak da yatup sung angu iruê sinungê kamir. 65 Da igut i Abraham garam guman ini binaê, “Garam idzuwai aru yunga badan naga?” Da garam gum ini, “Dzi garamangê tsiraê Isak igi.” Rebeka iringantin da iyu bruê paparatan untuda i gudzun da iraub sib i maran. 66 Fawaêa da Isak da garam gum ifis i nam santan nangan igi da arangan. 67 Da Isak iyu Rebeka irut yatangê rinanggan Sara ungaran apu rini gangan da isu i fininggan. Da wangunggan iyu Rebeka nidzun angu, da Rebeka irasu i wangunggan barabindan i rinanggan nanggan mampan.