MATTHEW 5
WBT1 Aizii Jesus tukapan iriba pidannao kasabaźukinan paźidaźati, sariapa uzaidan naawazi daara iti. Naźiaźa naa usakanatan. Pidannao, utominapa-kidaniinaouz maonapadinan uźidaźati. 2 Usakadaźakan naa patominapa-kidan Ä©dyaun. Mishiźo konaukii-karu dauaźo (Luke 6:20-23) Kaikapaźa ukian Ä©źatiźi: 3 “Konaukiaźo wunaouźu aitapainaouz aonaźo paturuan paaipan ati padoronaa ii, Ä©nao kaduz atiźo wuruźu Tominkaru naobanai-tinapanuz. 4 Konaukiaźo wunaouźu kashaźoratinainaouz Ä©nyukunuu, Tominkaru saabaan nii Ä©nyukunuu. 5 Konaukiaźo wunaouźu aonaźoraz Ä©atadinpauzon, Tominkaru taan nii ipai imiźi baara Ä©źidiwau nii. 6 Konaukiaźo wunaouźu tuukiaźoraz Ä©taan panyukunuu ati pashaźapataźazon Tominkaru aiapanii kida ushaźapata-kao, Tominkaru turuuda-kidan nii Ä©dyaun kaimanaiman. 7 Konaukiaźo wunaouźu kamunanbainaouz, Tominkaru kamunanun nii Ä©źati. 8 Konaukiaźo wunaouźu baudaźapatainaouz panyukunuu Tominkaru ati, Ä©tukapan nii Tominkaru. 9 Konaukiaźo wunaouźu kaudinainaouz pakaimanaaka-kidan dauźu pidannao, Tominkaru daniitan nii Ä©dyaun. 10 Konaukiaźo wunaouźu patakaźuta-kariwainaouz kaimanaźo mashaapa-karu Tominkaru atiźo dauźan, Ä©nao atiźo nii wuruźu Tominkaru naobanai-tinapanuz. 11 “Konaukiaźo nii unao, pidannao dakoopan an unao, naźiki Ä©patakaźutan an unao, naźiki Ä©mariidinan an unao dauźu, soo Ƶpidanannaoun idiźo unao. 12 Ukonaukii tuukii manawun, ushaźapanum kauźan kainaźa umanawunuźu uwinipinaa niźo aokazi ii. Kotuaźa naa naźapaźo Tominkaru prophetinnao patakaźutauzo-kao kapam. 13 “Duwu kawanuźo wuruźu unaouz daźaźa pidannao ati. Mazan duwu manaun anaźa naa, aonaźa naa naźapam ukuzuban powaźa. Aonaźa naa turuu ukaiwaapa-kao, mazan ukabootaźaka-kao niźi naa amazada iti. Uruźu naa dobaapainao naźiiźaka dakazatanuz. 14 “Kanadaźo kawanuźo wuruźu unaouz daźaźa pidannao ati. Aonaa naawazi paawaźaźo donoi toma-kao dizinpan. 15 Aonaa naźiam zii pidan suuauzon lamp, udaunaźan utaratanuzu boon waranuźu. Mishiźoraiman lamp muuda-kao nii kaimanaźo pawiizi dokoaźo idaźa. Naźikiźo nii ukanadapan ipai kabaun nazo ainao. 16 Naźapa paźi unao lamp kawan, upuźukapan kanada pidannao kanaapu ati, Ä©tukapa kizi kaimanaźo ushaźapatanii. Uruu naźapaźo idaźanaźo nii Ä©konaukii-kidan uDaru Tominkaru aokazi iaźo umanawunun. 17 “Aonaa uzauda-kidaźanaźa, Ƶmarinaźata-kidaźanan mani kakinaorii Tominkaru taaniaz Moses idaźan kida, naźiki kotuaźo prophetnao saadanii kida, wuruźu Ƶwaźatinuz daźatiźi. Ćwaźatin aonaa Ƶmarinaźata-kidaźanan mani Ä©dyaun, mazan Ƶmishiaźanan naa naźiki Ƶshaźapataźanan naa naźapaźoram Ä©kian kidaz. 18 Ćkakuwaapan mishiźo uźati, atii aokazi naźiki diźoraźa imiźi baara naźan kawanaźati, aonaźo nii baudaźapa kakinaorii paradannaa sodi marinaźata-kao, atii kaiman-daun kakinaorii mishiinan. 19 Ukauźan kanom dikintapan an masakaudaźu sodiźo kakinaorii paradannaa, naźiki tominapa-kidaźo naźapa baokoinao, awutapa sodiźo nii umanawunun, Tominkaru naobanai-tinan diźii. Mazan kanom izoźatiźo, shaźapatatinaźo kakinaorii kawanaźati, naźiki tominapa-kidaźo naźapa baokoinao kapam, umanawunuźo kii-karu nii udauźan, Tominkaru naobanai-tinan diźii. 20 Ukauźan Ƶkian nii uźati, aonaźo nii umorotan Tominkaru naobanai-tinan diźiti, soo umashaapan an kaiman Tominkaru aipan kawanaźati powaźa zii wunao aiaźa, tiichaapauzonao Moses kakinaori dauźu naźiki Phariseenao ai." 21 Jesus kian koshan, “Uaitapanii shaźatii naźapam kiauzo-karu pidannao ati kotuaźa naa, ‘Manaźa puzowiaźanaźa pidan. Naźiaźoram pidan zowiaźo pidan, patakaźuta-karu niizu udikin ii.’ 22 Mazan aizii Ƶkian nii uźati, naźiaźoram pidan toźoran an paźinawuzu ati, patakaźuta-karu niizu udikin ii. Naźiaźoram pidan kiaźo paźinawuzu ati ‘pugaru maturuaukaźo,’ naźaka-karu niizu kazowautapainao kanaapu ati, marii kizi upatakaźuta-kao naźii. Naźiki naźiaźoram dakoopaźo paźinawuzu, ‘yaakaru, maaitapin-kaźo!’ kii, kaboota-karu niizu Tuubaruźo Tikazi wuźiti. 23 “Ukauźan putaainaźanan dono Tominkaru ati, punaźakan idaźan aimaakan uźati altar uzai kawaodapa-kizinao diźiti, naźiki punyukunuiankan an kainaźaźo daźi pukasharutan puźinawuzu nyukunuu, 24 puwaźakaźa naa zii wuruźu putaaźazooniaz altar dazabaźa, pumako puźinawuzu diźiti, pusaabaa-kidanaka punyukunuu utuma. Udaunaźan putaaźanan niźi naa wuruźu putaaźazooniaz Tominkaru ati. 25 “Aizii pukasharutaakapan an pidan tuma. Uruu dikin ii unaźakan pugaru kootowapa-kizai iti. Mazan ukaawa-kidan uaźii pugaru naźiti, putiwaa pusaabaa-kidan puparadan utuma. Aonaan an pushaźapatinan naźapa, mishiźo nii unaźakan pugaru kootowapa-kizai iti, naźiki utaan nii pugaru kootowapa-kidauzo pidan ati. Udaunaźan kootowapa-kidauzo taan niźi naa pugaru police kaźu iti, uruźo niźi naa kaboota pugaru taraa-kizai diźiti. 26 Ćkian puźati, punaźian nii, aonaźo nii pukodita-kida-kao atii pukawinipinaatan anaźo nii zii ipai daunuudaźu aiapa-kariwai pukodita-kinaa nii. 27 “Uaitapanii shaźatii naźapam Tominkaru kakinaorii kian, ‘Manaźa pubaźorantapaźanaźa.’ 28 Mazan aizii Ƶkian nii uźati, kanom awunuutapan zun, naźiki unaźazootapanuzo, ubaźorantapaźakan naa wuruźu panyukunuu ii. 29 Ukauźan pudiwaźora antanpuźo puawun shaźapata-kidan dono puźati oiaźo, pusoźota naźiki pukaboota puźaiaz. Kaimanaźo nii zii puwaziwaan baudaźapa karikaonan pushaźapauzin punanaa diźikiźo, pukaboota-kidan ai ipai daunuudaźu punanaa manawun Tuubaruźo Tikazi wuźiti. 30 Pudiwaźora antanpuźo pukaźu shaźapata-kidan dono puźati oiaźo, pudukuta naźiki pukaboota puźaiaz. Kaimanaźo nii zii puwaziwaan baudaźapaźo pukaźu karikaonan, pukaboota-kidan ai ipai daunuudaźu punanaa manawun Tuubaruźo Tikazi wuźiti." 31 Jesus kian koshan, “Uaitapanii shaźatii naźapam Tominkaru kakinaori kian, ‘Naźiaźoram pidan muudan an paudaiaro, marii utaan oźati saada-kariwai muudaaka-karu kaaritannaa.’ 32 Mazan aizii Ƶkian nii uźati, daonaiora muudan dono paudaiaro omashaapan puźu kaiman padamata utuma, ukauźan ubaźorantapa-kidan naa oroo wuruźu baźoran daonaiora tuma omazidan anaźa naa koshan. Naźiki arawuźu daonaiora mazidaźoraz naa otuma, utoman naa oiaźo kapam ubaźoran-daiarotapan idi. 33 “Uaitapanii shaźatii kapam naźapam kiauzo-karu pidannao ati kotuaźa naa, ‘Manaźa pumarinaźataźanaźa putaanii puparadan pumishiaźazoonii, mazan pushaźapata puparadan Tominkaru ati wuruźu pushaźapataźazooniaz.’ 34 Mazan aizii Ƶkian nii uźati, manaźa pudakotaźanaźa aimaakan uu puparadan mishida-kinao nii. Manaźa pudakotaźanaźa aokazi uu puparadan mishida-kinao nii, ushaźapanum kauźan Tominkaru naobanai-tinapa-kizi wuruźu. 35 Manaźa pudakotaźanaźa imiźi baara uu, ushaźapanum kauźan imiźi baara Tominkaru kidiba wiizi wuruźu. Jerusalem uu naźapa kapam, manaźa pudakotaźanaźa puparadan ii, ushaźapanum kauźan uruu donoi umanawunuźo King wiizi wuruźu. 36 Manaźa pudakotaźanaźa puzowau puaipan idi puparadan mishida-kao, ushaźapanum kauźan aonaa pukaźiitan putoman baudaźapaźo puzowaud baraka oo podidi. 37 Ukauźan, turuu pukian ‘Oo’, umishiin dono, naźiki ‘Aonaa’, uźaonaan dono. Pudobata-kidan an powaźa zii puparadan, oiaźo diźikiźo wuruźu. 38 “Uaitapanii shaźatii naźapam Tominkaru kakinaori kian, ‘Pidan zowitan dono pairiban awun, marii ukaunaatinan uawun ati kapam; pidan zowitan dono pairiban dako, marii ukaunaatinan udako ati kapam.’ 39 Mazan aizii Ƶkian nii uźati, aonaa pukaunaatinaźanaźa pushaźapata-kao an dikaudaźo idaźan. Pidan taźikan an pudiwaźora antanpuźo pukaozoo, marii putaźika-kidan puźashabaron antanpuźo pukaozoo kapam. 40 Pidan kootowapa-kidaźanan dono pugaru naźiki uzaamatan pushooton, putaaźaka puchaakitan kapam. 41 Aizii umanawunuźo pidan dyuudan dono pudowautan padopao baudaźapaźo naawazi diźiti, pudobata-kida udopao baudaźapaźa naa naawazi diźiti. 42 Pidan pishaan an aimaakan puźai, putaa uźati; ukaiwaaźazon an zii karikaonan puaimaakanuta, putaaźa naa zii uźati. 43 “Uaitapanii shaźatii naźapam Tominkaru kakinaori kian, ‘Pumarainapa puiriban, mazan putoźora-kizaitapa putarubaitapaniinao.’ 44 Mazan aizii Ƶkian nii uźati, pumarainapa pidan toźorainao puźati, pukamunan kaiman Ä©źati; naźiki putoriinapa Tominkaru ati kaimanaźo idaźan wunao dauźanaźa, patakaźutainaouz pugaru. 45 Naźapaźo idaźanaźo nii utukapa-kao mishiźo uDaru Tominkaru aokazi iaźo dainao unao. Ushaźapanum kauźan uruu kanada-kida kamoo ipai pidannao ati, kaimanainao naźiki dikaudainao ati kapam. Naźiki ukaawa-kida wunu pidannao ati, kaimanainao Ä©shaźapainpan naźiki dikaudainao Ä©shaźapainpan ati kapam. 46 “Aizii kanomaźo nii Tominkaru taa uwinipinaa nii ukaimanan an marainpainao ati unao karikaonan? Upuźu zii zaamaapauzonao tax puraatannaa oiainaouz padamata, Ä©marainapa pairiban kapam. 47 Ukauźan ukaimanan dono soo marainpainao ati unao karikaonan, naźapa dii upanaźan baokoinao pidannao ai? Naźapa pidannao mashaapan kapam mamishida-kainaouz Tominkaru. 48 Ukauźan aonaa ukasharutinaźanaźa ukaimanan ai, uDaru aokazi iaźo makasharutin-kan kawan pakaimanan ai.