Iesusɨm Mbɨsevisir Gumasi 7
PBT1 Gotɨna aphuraphurava aghae rako bisir aÅga anɨndi gumasiri ikhɨv, Stivena azaaghi, “Mee niiÅga asir akaar kharsi, anda guisimbaaÅra, o?" 2 Mee mbɨkemisima Stiven men akam ikara, “Nana aveeÅmbua rako nan inasi gee nambaragh! Ena avhav Abraham, a thighar Haranɨnɨ uÅuun maÅÅanga, a Mesopotemianɨ unuaghɨnan ikhavɨre itima, aÅaran iti Got aÅm mbato. 3 AÅm mbɨÅgɨ kamaghɨusue, ‘Nɨɨ nona andarsir ko nonɨ unuaghɨna thaeghɨva khɨɨ nɨɨn khɨvamirɨ unuaghɨnan maaÅɨ.’ 4 Abraham Kaldianɨ unuaghɨna thaegha guava Haranɨnɨ uÅuun iti. Uthughun khavɨn aÅni inaghavesɨn ovhevheeÅn gɨn, Got ana amandasi unuaghɨnan khavɨ ee thighira aÅn iti. 5 Gotɨ unuaghɨnan asɨgha thuaaÅ rɨthugha a nona avavigha aniiÅsi phatɨ. Got aÅn phorugha akama rɨkɨra kamaghɨusue, aÅn phorugh aÅna avhav tharsi ivhɨra unuaghɨnan khavɨn ikaami. Uthughun khavɨn Abraham nombɨ boori phatɨ. 6 Got kamagh Abrahamɨm mbɨÅgeeghi, ‘Nɨɨn avhavi, igharisirɨ unuaghɨnan ikaami. Mee gua igharisi unuaghɨnan iÅaari gumasir kɨnir mɨn itima 400 pɨlan ombarira avhen mee phuv meÅga amui. 7 Khɨɨ mee meÅga amuisiro othevir maghatɨsi khɨɨ gɨna anda ikaravaghami. Gɨn mee unuaghɨnan khava thaegh akɨran zɨva aÅanan khavɨn ikhɨva nan izɨɨ ufhaami.’ 8 Got fhomɨra unuaghɨnana asɨgha thuaaÅn Abraham ranɨɨÅmɨusua akama rɨÅgɨrana aghavaghara mbɨkemi. Gumughun Got akaman aghavagharan khavɨn aÅga anɨɨÅga kamaghɨusue, ‘Nɨɨ othɨvhan khavɨn gɨn maaÅɨva nona andarsi bar men momooÅn niro ofhɨsia rɨghorighɨri. Gɨn gee bighan khavɨn gan nɨghɨnɨghami, “Got fhomɨra ena avhav Abrahamɨn phorugha rɨkɨrisira akam.” ’ Kamagha amuisima Abrahamɨna amuuÅ Aisaghɨ otesima, 8 pɨlanɨ uthusir gɨn Abraham Aisaghɨn momooÅn nerɨn ofhɨgha rɨtu. Aisagh Jekovɨn inaghavesɨn otogha Jekovɨn nerɨn ofhɨgha rɨtu. Bar gɨn Jekov ena avhavir 12 pɨlan inaghavesi otogha ivhɨra men momooÅn niro ofhɨsi rɨghori. 9 Ena avhavir, navira avherir Josevɨn maghatɨgha Isivɨnɨ unuaghɨnan iÅaaran gumaghan ikhaaousuava ana amanda. Uthughun khavɨn Got aÅn phorugha ikha aÅn osɨmndɨsia gɨvagha aÅna akura. Got nɨghɨnɨsir aghuira Josev aniiÅsima ana othevira aghuui Isivɨ ativasi gumagh khɨvasima, a bar aÅn vhusvhusigha aÅga amuisi a Isivɨn gumaghana aphanan mɨn oto. A ivhɨra aÅn rɨphenan bisi gari. 11 Uthughun khavɨn aghae othevisima Isivɨnɨ unuaghɨnana avheni itirɨ uÅuimba rako Kenanɨnɨ unuaghɨni itirɨ uÅuimba osɨmndighani ikhɨv memba oto. Uthughun khavɨn gumasi rako amisi osɨmndɨghan ikhɨv mee nii. Ena avhavi ivhɨrama aghae phatɨ. 12 Kha uthughun Jekov orasima aghae Isivɨnɨ unuaghɨni itima, mamagha amuigha, a ena avhavi amandasima mee ufhuarasir arorɨa amua zui. 13 Mee nomthegha zuir arorɨn gua, Josevɨn garima a nombɨn gun nona avheeÅmbua vɨkeemigha, maghɨra men gun ativasi gumagha mbɨkemisima a mee ikaaÅi. 14 Kha bighaaÅn gɨnɨ, Josev noni inaghavhesɨusuava akama amaÅga dɨɨsima, Jekov nona andarsi rakua mee aÅna aghan gue. Mee rɨmbombon 75 ɨnɨ utu. 15 Gumughun Jekov Isivɨnɨ unuaghɨnan gughava aremi. Ena avhavi mee ivhɨra arɨɨghire. 16 Mee men khuu nigha nomthegha Sekemɨnɨ uÅuun zegha mee akɨman umoghɨn thooÅga arɨsi, Abraham fhomɨra Sekemɨnɨ uÅuun ikha Hamorɨn otarir aghaanɨ uvhuesirɨ umogh. 17 Gumughun Got Abrahamɨn phorugha rɨkɨrisir akamana aghavagharan guisimbaaÅra othuivousuava aghangera zima, ee IsraeliiÅ gumasi rako amisi Isivɨnɨ unuaghɨnan iti tharsi ee bar avhɨrekevi. 18 Gɨn ativasir gumaghan igharisi thav, a Josev thange ana ikeeÅsi phatɨgha, a Isivɨn ativasi gumagh iti. 19 A en gumasi rako amisir khoru amua othevir maghatɨsi ena avavigha amui. Gumughun mee non boorir irɨrɨvi phura akɨran usueghava, arɨmamɨusua meÅga aghorima mee arɨghɨre. 20 Uthughun khavɨn Mosesɨni inaghamuuÅ aÅm mbate, a Gotɨna arɨmasi rɨfhaaÅn bar inderasir otar. A ikɨniiÅn phunini ko mbɨkethavɨn noni inaghavesɨ rɨphenan itima, aÅni inaghamuuÅ nombɨra aÅn gari. 21 Gɨn mee ana nigha akɨran an athɨsima, ativasi gumaghan guiv ana nigha gua non otaran mɨn aÅn gari. 22 Gumughun Moses Isivir nɨghɨnɨghan aghuuÅ nigha mbɨÅgɨmɨÅgɨr aghavaghari rako iÅaarira aghavagharigha amui. 23 Gumughun Moses 40 pɨlan ombaarir ana rɨtusima, a nona andarsi Israelir ganamɨusua nɨghɨnɨsi. 24 A Israelɨn mavɨn garima Isivɨnɨ unuaghɨnan gumaghan mav aÅm mbɨsogha iphasavɨra aÅga amui. Mauthughura Moses gua aÅn akuruvagha, Isivɨn gumaghan othɨvhan maghatɨgh ikarvagha, aÅm mbɨsuesi ana aremi. 25 Uthughun khavɨn Moses kamagh nɨghɨnɨsi, ana andarsi kamagh ikeeÅgɨm mbɨkɨmaÅga, Got men akuruvaghaousuava na amanda. Mee bar ikeeÅsi phatɨ. 26 Amɨrɨtusi rɨmaaÅra Moses garima Israelɨn gumaghaniiÅ noniiÅm mbɨsosi. Mauthughura aniiÅ noniiÅm mbɨsosima a gua navana amɨɨÅndɨghan aniiÅga anɨɨÅga aniiÅm mbɨÅgeeghi, ‘Mani, aÅgo oragh, aÅgo aveeÅndɨniiÅ, aÅgo thoghousua kaghɨra noni mbɨsosi?’ 27 Thighira osɨmdɨsigha mbɨnɨÅmbaaÅga amuisi gumagh, a Mosesɨ arughavɨkɨnigha kamaghɨusue, ‘ThɨɨÅra nɨɨ ambɨsevisi nɨɨ en gumaghan aphan ko osɨmndɨsiva oraghava anda rɨkɨrir gumagh? 28 Nɨɨ boghumɨn Isivɨnɨ unuaghɨnan gumagham mbɨsuesi ana aremisi moghɨn, nɨɨ thighira nam mbɨsoghusua nam mbɨsueghti khɨɨ arɨmaÅga.’ 29 An aÅm mbɨkemisima Moses kamagh oraegha Isivɨnɨ unuaghɨnan thaegha ara gua Midianɨnɨ unuaghɨnan ikha amuuÅn ikhava otaran phuninim mbate. 30 Gumughun 40 pɨlan ombaarir gɨvasima, Moses gumasi iti phatɨsira aÅanan khavɨn itima Got non enselɨn mav aÅmɨusua ana amanda. Mauthughura a gua Sainain oraghɨn aghan gua garima arivam mbɨzɨɨ khaa nosima enselɨn mav ivhɨra iti. 31 Uthughun khavɨn a bighan khavɨn ganigha rɨÅgavan maghatɨgha amui. A bar aghangera maaÅɨ inderaghɨvɨra ganamɨusuava amuava, Ikhɨvan ithɨɨŠmbarasi, 32 ‘Khɨɨ nɨɨn avhav Got, Abraham ri Aisak koma Jekov.’ Am mbɨÅgeema, Moses inɨgha ganan avhighavighi. 33 Mauthughura Ikhɨv aÅm mbɨÅgeeghi, ‘Nɨɨ utughav itir aÅan, khara nanɨ unuaghɨn khɨɨ aÅn thɨva. Kamagha amuisi, nɨɨ nona aÅgarir shari usue. 34 Nan gumasi rako amisi Isivɨnɨ unuaghɨnani itima mee othevir bar maghatɨsira meÅga amuima khɨɨ gani. Khɨɨ mena arareeva oraegha, men osɨmndɨsia gɨvaousua zighiri. Nɨɨ zɨɨ. Khɨɨ nomthegh Isivɨn nɨɨ amaaÅga.’ 35 Mosesɨn khavɨra, Israeli aÅna agharkuvigha kamaghɨusue, ‘ThɨɨÅra nɨɨ ambɨsevisi nɨɨ en gumaghan aphan ko osɨmndɨsiva oraghava anda rɨkɨrir gumagh?’ Khara anara, Got nombɨ men gumaghana aphan amandasi a nomthegha mee niamɨusua zii. Got enselɨn mav amandasima ensel ariv sii khana avhen otosi Moses aÅn gara Got amandasir akaa nii. 36 A mee nigha Isiva thaeghaousuava rɨÅgavan maghatɨgha amuir othevi rako gamgaaÅn bisira avhɨrara amui. A Isivɨnɨ unuaghɨn ko Retsin amaaghasɨgha rɨmɨni ikhɨvan othevir kharsigha amui. A gumasi iti phatɨsira aÅanan a 40 pɨlan ombaarir andagha amui. 37 Khara Mosesɨn khavɨra, a Israeli mbɨÅgɨ kamaghɨusue, ‘Got gen thooÅn akam nigha zii gumagha thav nan mɨn ana mbɨsevighemi.’ 38 Gumughun Israeli gumasi iti phatɨsira aÅanan nori akuvagha itima a mena arɨghan iti, a Sainaian oraghɨn guavanambosi ensel aÅm mbɨkemi. AÅna akaman aÅamɨre iti thav ee ranɨɨÅmɨusua, aÅga nɨɨÅi. 39 Ena avhavi Mosesɨna akaava oraghan iphɨrphɨri. Mee aÅm mbɨze vatosi. Men navira avherir avhen mee nomthegh Isivɨnɨ unuaghɨnam maÅÅamɨusua. 40 Mee Aronɨ mbɨÅgeeghi, ‘Ee ikeeÅsi phatɨ, ee nigha Isivɨnɨ unuaghɨnana akɨran zesi gumaghan khav, Moses, theghɨnan bighaaÅ aÅmbato. Nɨɨ emɨusua marɨvir gua ramuightima anda enɨ ufhuaraghɨ utuavɨn maÅÅaÅga.’ 41 Uthughun khavɨn marɨvan khom mee burmagharɨnɨ uÅuughan mɨna aÅga amui. Mee ana azenara afhaghava ana aphuraphurava aghae rako bisir aÅga anɨɨÅgava aÅni izɨɨ ufhii. Mee aghughuiigha amua inighinighava isaman ikhɨva amui. 42 Kamagha amuisima Got akɨrɨ ragha meÅga asegha mee thaesi mee ovheen itir mbɨkovir izɨɨri ufhii. Gotɨn akam nigha zesi gumasi mee ana osɨrisi a mem mbɨghar iti. A kamaghɨusue, ‘Gee IsraeliiÅn akhoghɨn gumasi, mara gee 40 pɨlan ombaarir gumasi iti phatɨsira aÅanan ikha Gotɨn aphuraphura aghae rako bisir aÅga anɨndi? Bar phatɨ. 43 Gee asaaÅ Moleghɨn marɨvan khoman ambɨkav gee aÅgi isaghuphugha, ivhɨra asaaÅ Refanɨm mbɨkovan iÅeendaghe isaghuphughava arui. Kha asaaÅni, gee aniiÅn othevir gɨn maÅÅamɨusua aniiÅga amui. Kamagha amuisima, Got genɨ unuaghɨnan gem mbatueghɨva, gee amandaghtima gee maaÅɨ Babilonɨnɨ unuaghɨna thaeghɨva maaÅɨ uvhuaaÅn ikaami.’ 44 Ena avhav gumasi iti phatɨsira aÅanan itima Gotɨn ambɨkav men phorugha iti. Rɨphenan khavɨn avhen mee ikaaÅi, Got men phorugha iti. Got Mosesɨ mbɨkemigha aÅn khɨvasi moghɨra, Israeli mbɨkemisi mee aÅga amui. 45 Ena avhavi ambɨkav nigha, aÅgɨ uphugha Josuan gɨn zii. Mee gua igharisi uÅuun guesima, Got mena akuragha aÅni itir gumasi rako amisigha avharasima, mee ma unuaghɨn nii. Ambɨkhavan khav men phorugha ikhavɨre itima Devitɨnɨ uthugh oto. 46 Devit Gotɨna arɨmasi rɨfhaaÅn inderasi Got inderaghavɨra aÅga amui. A kamagh Gotɨn azaaghi, ‘Khɨɨ Jekovɨn Gotɨusua rɨphena ramuaÅga, o?’ An aÅna azarasima Got mbɨÅgeeghi, ‘Phatɨ.’ 47 Got mbɨkemigha gɨvasima, gɨn Solomonra aÅmɨusua rɨphenan iÅaari. 48 Bar iphɨn iti Gotɨn gumasi amuisi rɨphenir iti phatɨ. Gotɨna ambuuÅn gumagh kamaghɨm mbɨkemi, 49 ‘Got kamaghɨusue, “Ovhee nana ambirembiiÅna aÅan. Unuaghɨn khɨɨ nonɨ usuaniiÅ asira aÅan. Manmagh garir rɨphena thav, nɨɨ namɨusua aÅ ramuamɨusua? Khɨɨ avughusuamira aÅan managh iti? 50 Bisir kharsi, khɨɨ bar andagha amui.” ’ “ 51 Mauthughura Stiven maghɨra Judariro osɨmndɨsiva oraghava anda rɨkɨrir rɨphenan gumasi vɨÅgeeghi, “Gee bar orasi phatɨsi tharsi! Gen navi rako nɨghɨnɨsi, Got ikeeÅsi phatɨsi gumasir navir mɨna amui! Gee nona avhav mɨra amui! Gee ivhɨra Gotɨnɨ Utum mɨghasɨgha aÅm mbatosi! 52 Geni inasi osɨmndɨsir Gotɨna ambuuÅn gumasi barbar meÅga anɨndi. Mee fhomɨra Gotɨna arɨmasi rɨfhaaÅn inderasi gumagh zaamir bighaaÅn gunɨm mbɨÅgema, gen inasi mee mbɨsosi mee arɨɨghire. Thighira gee ana nigha gumasir maghatɨsir afharɨ athɨgha aÅm mbɨsuesi an aremi. 53 Enseli Mosesɨm mbɨkemigha aÅga aniiÅsi othevi ana andar geÅga aniiÅsima gee andar gɨn zui phatɨ." 54 Mee kamagh oraegha, mee navir avheri aÅmɨusua bar maghatɨgha aÅmɨusua nona atharigh ivi. 55 Mauthughura Gotɨnɨ Utum Stivengi izɨvasima, a khogha Gotɨnɨ uÅuun Gotɨn aÅaran aghavagharan garima Iesus Gotɨna agharan guvɨnɨ utughav iti. 56 A kamaghɨm mbɨÅgeeghi, “Gee Gan! Khɨɨ Gotɨnɨ uÅuun garima, a ukuighirɨsima Gumasir Otar Gotɨna agharan guvɨn utughavi iti." 57 Mee kamagh oraegha mbɨghɨravɨra dɨɨva arava afharir nonɨ ukuaria phɨrigha, akhɨrɨsiigha aÅmɨusua zui. 58 Mee ana ukurugha uÅuuni ikhɨvan akɨran gugha, maghɨrama aÅgɨr aÅgi inivi. Akamana aÅga asi tharsi nona akɨran sharasi shaarɨ usuegha gumaghan ikaman mavɨna aÅgarira aghan anda usue. AÅni izɨɨ Solɨn. 59 Mee aÅgɨr aÅgi inivavɨre itima, Stiven Gotɨn phorugham mbɨÅgeeghi, “Ikhɨv Iesus, nan utum nii." 60 A noni itɨvɨnia rɨphɨrigha irɨgha mbɨghɨravɨra deeghi, “Ikhɨv, men othɨvhan maghatɨghan khav aÅgɨ nɨghɨnɨgha thaghɨri, ana gɨna amanda.” A kamaghɨm mbɨkemigha maghɨrama aremi.
