Luke 6

1 Jesus pisuÅniqsuq tamauna mukkaaksrat nautchiiviatigun minÄ¡uiqsiaÄ¡vium uvluani. MaliÄ¡uaqtiÅi pukuÅniqsut mukkaaksranik sanÅiyaqÅugich argaÅmiknik niÄ¡iaqsipḷugitaasiiñ. 2 Pharisee-Åuruat apiqsruÄ¡niÄ¡aich, “Suvaata savakpisi minÄ¡uiqsiaÄ¡vium uvluani? MaliÄ¡utaksraÄ¡ikkaptigun savakkumiñaitchusi ugluvak." 3 Jesus-Åum kiuniÄ¡ai tamatkua, “AgliqisimasuknaÄ¡iksi sumik David-Åumlu piqataiñḷu pisilaaÅat niÄ¡isuliqamiÅ. 4 David isiÄ¡niÄ¡uguuq tupqanun Agaayyutim. Aasiiñ qaqquksraqhuni tuniḷḷautauruamik Agaayyutmun niÄ¡iñiÄ¡aa aatchuqÅugich maliktigikkani. MaliÄ¡utaksraptigun kimununniiñ niqiksrautigitquÅiññiÄ¡aa taatnasiq qaqquq avataatigun agaayuliqsit." 5 Jesus nipliġñiqsuqsuli, “IġñiÅa Iñuum atanÄ¡uruq minÄ¡uiqsiaÄ¡vium uvluaniunniiñ." 6 Atlami minÄ¡uiqsiaÄ¡vium uvluani Jesus katraÄ¡viÅmukhuni iḷisautriñiqsuq. Tavrani itmiñiqsuq aÅun argalik pannaqÅuktanik. 7 Aglaliqirit suli Pharisee-Åuruat patchisiksraiḷiqiniÄ¡aat Jesus savaaqaÄ¡asugalugu nalaunÅaitchuamik; naipiqtuÄ¡niÄ¡aat tautugiaqhutiÅ iÅuaqsiriigisipmagaan iḷisratlaitchuamik minÄ¡uiqsiaÄ¡vium uvluani. 8 Aglaan Jesus-Åum iḷisimaniÄ¡ai isummatiÅich. Uvvaasiiñ nipliutiniÄ¡aa aÅun argalik pannaqÅuktanik, “Makittin uvuÅaÄ¡utin.” AÅun makitluni tavruÅaÄ¡niqsuq. 9 Jesus nipliutiniÄ¡ai tamatkua, “ApiqsruÄ¡niaÄ¡ipsi una, Nalliak maliÄ¡utaksrakuaÄ¡naqpa: savaaqaÅiq nakuuruamik naagaqaa pigiitchuamik minÄ¡uiqsiaÄ¡vium uvluani? Ikayuqtuksrauvisa iñuÅnik naagaqaa piyaqquqtillugich?" 10 QiñiqÅugich iñuich avatmiñi nipliġñiqsuq aÅutmun, “Isakkich argaktin!” Taatnaqman argai iÅuaqsiñiqsut. 11 Aglaliqirit Pharisee-Åuruatlu qinnallapiaÄ¡niqsut. Aasiiñ uqautigiaqsiñiÄ¡aat avatmun qanuÄ¡ukÅugu Jesus. 12 Taipkunani uvluni Jesus qimiÄ¡aamuÅniqsuq agaayutyaqhuni, unnuaq naatluguasiiñ agaayupluni Agaayyutmun. 13 Uvluqman iÅmiñuquniÄ¡ai maliÄ¡uaqtini. PiksraÄ¡niqsuq qulit malÄ¡uiñik taiguutiqakkaÄ¡miñik uqqiraqtinik: 14 Simon-mik atchikkaÄ¡miñik Peter-mik suli aniqataaniglu Andrew-mik, James-mik suli John-mik, Philip-mik suli Bartholomew-mik, 15 Matthew-mik suli Thomas-mik, James-mik iġñiÅanik Alphaeus-Åum suli Simon-mik taiguutiqaqtuaq Zealot-Åuruamik, 16 Judas-mik iġñiÅanik James-Åum suli Judas Iscariot-mik aatchuutigitniktuaq ilaanik aquagun. 17 TavrakÅa Jesus atqaqatiginiÄ¡ai maliÄ¡uaqtini qimiÄ¡aamiñ. QichaÄ¡ataÄ¡niqsuq qaiÄ¡iksaamun nunamun piqatigiplugich iñugiaktuat maliÄ¡uaqtigikkani. Iñugiaktuat iñuich aggiġñiqsut nakikÅaliqaa Judea-miñ Jerusalem-miñḷu suli nunaaqqiÅñiñ taÄ¡ium siñaani atiqaqtuamiñ Tyre-miglu Sidon-miglu. 18 Utlautiniqsut tusaasukÅugu Jesus suli iÅuaqsisukhutiÅ atniġñautmikniñ. Uvvasuli tamatkua iÅuiḷḷiuqtitauruat irrusiqÅÌ£uÅmiñ iÅuaqsikkauniqsut. 19 Iñupayaat aksiguÅniÄ¡aat atakkii saÅÅiqaqhuni iÅmiñi iÅuaqsitḷaplugich. Aasiiñ tamatkua utlautiruat ilaanun iÅuaqsikkauniqsut. 20 Jesus-Åum tautuÅniÄ¡ai maliÄ¡uaqtini nipliqhuni, “Quvianamiurusi inuqsraqtuasii; AÅaayuqautaa Agaayyutim pigigiksi! 21 Quvianamiurusi niÄ¡isuktuasii pakma; Agaayyutim niÄ¡isuiqsitkisigaasi! Quvianamiurusi alianniuqtuasii pakma; IglaÄ¡isirusi! 22 Quvianamiurusi iñuich uumigikpasi, ayaksimakpasi pigilugu IġñiÅa Iñuum aivakpasiunniiñ suli nipliutigikpasi pigiitchuaÅuniḷusi. 23 QuviatchapiaÄ¡itchi tamanna atuumakpan, nuttaglusi quvianakun, atakkii akiḷiusiaksraqsi pakmani kamanaÄ¡niaqtuq. Itqaumasigik, sivulliaÅisa taatnautipmiraÄ¡igaich sivuniksriqirit. 24 Aglaan iqsiñamiurusi umialguruasii pakma; qaÄ¡anaqtuaq iñuuÅiqsi isukÅiññiaqtuq! 25 Iqsiñamiurusi niÄ¡isuiqsimaaqtuasii pakma; niÄ¡isuliÄ¡isirusi! Iqsiñamiurusi iglaqtuasii pakma; kiñuvÄ¡ugisirusi qialusiḷu! 26 Iqsiñamiurusi iñupayaat uqautigillautaqpasi. Itqaumasigik, sivulliaÅisa uqautigillautaqmiraÄ¡igaich sivuniksriqiÅÅuaqtuat. 27 “Aglaali naalaÄ¡niruasii uqautigipsi, Piqpagiyumagisi akiḷḷiḷiqsuqtigikkasi, iÅuaqqutilugich uumigirigikkasi. 28 ApiqsruqsiuÅ Agaayyun iÅuaqqutitqulugich tamatkua taiyuaniqÅuutriruat ilipsitñik, agaayutilugich tamatkua iÅuaqqutrigiÅisasi. 29 Kia qakiqpatin iqsrapkun, ki, maniyumagiñ igḷuanik iqsraqpich; kia iñuum piñiqpagu quppiÄ¡aan, ki, pipkaÄ¡umagiñ atnuÄ¡aanlu. 30 Kisupayaam apiqsruqpatin suqaÄ¡uguni qaiḷḷugu, suli kia tiguniqpagu pigikkan apiqsruÄ¡niaqnagu utiqtitqulugu. 31 Qanuq irrutitqusuugupsi atlanun iñuÅnun taatnatuntuuq irrutriyumuusi atlanik. 32 “Piqpaksrigupsi kisiitñik iñuÅnik piqpaksrigikkapsitñik suvaata akuqtuiñiaÄ¡asugivisi quyyatmik? Killuliqiritunniiñ piqpagipmiraÄ¡igaich tamatkua piqpagirigikkatiÅ. 33 IÅuaqqutigupsigik kisiisa iÅuaqqutrigikkasi suvaata akuqtuiñiaÄ¡asugivisi quyyatmik? Killuliqiritunniiñ taatnaÄ¡aqtuttuuq! 34 Atugaksritñikkupsi tamatkunuÅa kisiitñun utiqtitchitḷaruanun atugaksraqtaaÄ¡miknik suvaata akuqtuiñiaÄ¡asugivisi quyyatmik? Killuliqiritunniiñ atugaksritñikamiÅ killuliqiriqatmiknun utiqtitchivigitqupmiraqtut aktilaaÅatun! 35 Aglaan ilipsi, piqpagiyumagisi uumigirigikkasi, iÅuaqqutilugich iñuich suli atuaksriḷḷugich niÄ¡iugisuÅatnagu utiqtitkisiñiḷugich. TaatnaÄ¡upsi akuqtuigisirusi kamanaqtuamik akiḷiusiamik, suli iġñiÄ¡igisigaasi QutchiÅñiqsrauruam Agaayyutim iÅuaqqutriruaq quyyataitchuanik pigiitchuaniglu. 36 Nagliktausitchi Aapapsisun nagliktuutiqaqtuatun. 37 “SuksraunÄ¡iqnasi atlanik, suksraunÄ¡iqsauÅitchumausiḷi; pigiiññiÄ¡aiñiaqasi atlanik, pigiiññiÄ¡akkauÅitchumausiḷi; natqigutisimaaÄ¡lugich atlat, natqigutisimaakkauyumuasiḷi. 38 AatchuÄ¡lugich atlat, aatchuusiaqaÄ¡umuasiḷi; aa, akuqtuigisirusi immiġḷugu uuktuun, naqiqsraÄ¡lugu, aÅalallugu, ulipkaulalugu: akiyaÄ¡niqtutilaapsitñun. [Agaayyutim aatchuÄ¡aÄ¡igaasi iġḷikkutaiḷaakun.] Uuktuutigikkaqsi atlanun taamna Agaayyutim uuktuutigigisipmigaa ilipsitñun." 39 Jesus uqautiniÄ¡ai atrikusautmik, “Qiñitlaitchuam iñuum sivulliÄ¡umiuÅ atla qiñitlaitchuaq iluqatik katakkisiruk nivviamun. 40 MaliÄ¡uaqti kamanatluÅitchuq iḷisautrimiñiñ, aglaan iḷisaqtaupayaaq naatchigumi iḷisaaÄ¡miñik atrigaigutigisigaa iḷisautriñi. 41 “Suvaata tautukpiuÅ irriutaÅuluuraq aniqatvich iraani, aasiiñ suliqutigisuÅaqnagu qirugraitchiaq iripni? 42 Qanuq uqautriñiaÄ¡niqpich aniqatiupnun, ‘AniqatmaaÅ, piiġḷagu irriutaÅuluuraq iripniñ!’ qiñisuÅaqnagu qirugraitchiaq iripni? UkpiÅÅuaqtii! Sivulliulugu piiqsirruÅ qirugraitchiaq iripniñ. QiñilguniaÄ¡iñḷi nalupqinaiġḷugu irriutaiqsiÅÌ£iksran aniqatvich iraaniñ. 43 “NapaaqtuÄ¡iksaaq nauritḷaitchuq asiaÄ¡iitchuanik, naagaqaa napaaqtuÄ¡iitchuaq asirritḷaitchuq nakuuruanik. 44 Napaaqtupayaaq iḷisimanaÄ¡aqtuq asirrianigun; pukutlaitchusi aqpiÅñik kakitḷaÄ¡naniñ, naagaqaa asiaviÅñik kakitḷaÄ¡naqaqtuanik uqpiÅniñ. 45 Iñullautaq nakuurualiqiruq atakkii nakuuruamik isumaqaqhuni; iñullautauÅitñami pigiitchualiqiruq atakkii pigiitchuamik isumaqaqhuni. Taatnamik, iñuk uqaqami irrusipiani salapqiÄ¡aa uqaÅiÄ¡migun. 46 “TaiguqtaksraÄ¡iÅitchipsitÅa Atanipsitñik kamagiyumaÅitkupsigik uqauttutigikkatka ilipsitñun! 47 Kiña iñuk uvaÅnukkumi naalaÄ¡niḷugich uqaÅiÄ¡ikkatka aasiiñ tupigilugichâiḷisautigisigipsi qanuq atriqaqtilaaÅanik. 48 Taamna atriqaqtuq iñuÅmik nappairuamik tupiÄ¡miñik nivakhuni itisipḷugu aasii iḷipḷugu turvia uyaÄ¡aÅmun. Kuuk uliqÅukman qasaqtaqÅugu taamna tupiq auliyaÅitchuq atakkii payaÅaitḷuni. 49 Aglaan kiña iñuk tusaaruaq uqaÅiÄ¡ikkamnik tupigiÅitḷugich atriqaqtuq iñuÅmik nappairuamik tupiÄ¡miñik nunamun turviiḷaaqÅugu; uliqÅuum qasaqtaqmagu taamna tupiq ulÄ¡uruq siqumitipiaqhuni."