Matthew 5

1 Zezì dÇ« ÅÇ« eÅèwhede goaÉı̨ ekò shìh dekegǫǫ̀Éàa k’e dekıìtÅa. HoghàgoehtÇ« gha dèhkwà, wecheekeè gımǫǫ̀ nìı̨de. 2 Dıı hadıì, goxè godo: 3 “Amìı eteèt’ı̨ı̨ edek’ègeezÇ«Ç« sìı gıxè sìghà hÇ«t’e; Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò k’ę̀ę̀ hòÉÇ«Ç« sìı gıts’ǫ̀-èlı̨ hÇ«t’e. 4 Amìı gıdzeè nànııtìı sìı gıxè sìghà hÇ«t’e; gıxè hoı̨zı̨ agode ha. 5 Amìı k’èeweèt’ı̨ gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı gıxè sìghà hÇ«t’e; dèè gıghaelı̨ ha. 6 Amìı nàowo ehkw’ıı ghÇ« sıì hòtőò agı̨ı̨wÇ«Ç« sìı gıxè sìghà hÇ«t’e; ayìı gı̨ı̨wÇ«Ç« sìı gıghǫ̀t’à ha. 7 Amìı wedzeè eteèÉı̨ı̨ gı̨ı̨lı̨ı̨ sìı gıxè sìghà hÇ«t’e; Nǫ̀htsı̨ etegoèhÉı̨ ha. 8 Amìı wedzeè degaı hÇ«t’e sìı gıxè sìghà hÇ«t’e; Nǫ̀htsı̨ geÉį̀ ha. 9 Amìı dÇ« xè ts’èwhı̨į̀ hogehtsı̨ı̨ sìı gıxè sìghà hÇ«t’e; Nǫ̀htsı̨ weza gìyeh ha. 10 Amìı nàowo ehkw’ıı k’ę̀ę̀ geeda k’èxa dÇ« dagogį̀ı̨hÉaa sìı gıxè sìghà hÇ«t’e; Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò k’ę̀ę̀ hòÉÇ«Ç« sìı gıghaelı̨ ha. 11 “Sets’ıhÉǫ̀ dÇ« naxık’adageedè xè danaxegį̀ı̨hÉa eyıts’Ç« naxıghÇ« hogets’ì gogede nı̨dè, naxıxè sìghà hÇ«t’e. 12 Dànì aahda k’èxa yak’e t’asìı nezı̨ı̨ edegha daahnÇ«Ç« sìı naxıdawheÉÇ« t’à sıì naxınà hÇ«t’e. Eyı xèht’eè gıcho nakwenàoÉÇ«Ç« dagogį̀ı̨hÉa ı̨lè. 13 “Naxı̨ sìı dıı nèk’e dÇ« hazǫǫ̀ gıgha dewa nàtsoo laaht’e. Hanìkò dewa Åedì-le ajà nı̨dè dànì k’achı̨ Åedì anajà lì? t’asìı gha wet’àaÉà-le at’į̀-ı̨dè naÅats’eehtőì gà dÇ« gık’e k’edè. 14 “Naxı̨ sìı dıı nèk’e dÇ« hazǫǫ̀ gha dzÄh nı̨ı̨dı̨ı̨ laaht’e. Shìhka kǫ̀godeè gòÉÇ«Ç« sìı dÇ« hazǫǫ̀ gha wègaat’ı̨ hÇ«t’e. 15 DÇ« wı̨ı̨zìı tÅeèk’ǫ̀ǫ yìhtÅa gà tÇ« tÅ‘a nèyeechı nıìle, hanìkò ı̨dòo dawheÉǫǫ̀ ayehÉı̨. Hanì-ı̨dè dÇ« goyìı geèhkw’ee sìı wet’à gıgha dzÄh agǫ̀ht’e ha. 16 Eyı xèht’eè naxı̨ sı dÇ« hazǫǫ̀ gıgha dzÄh nı̨ı̨dı̨ı̨ laaht’e ha hÇ«t’e. Hanì-ı̨dè dànì nezı̨į̀ eghàlaahdaa sìı gıghàeda t’à Naxıtà yak’e whedaa sìı ghàsÇ«geedı ha. 17 “Moses wenàowoò eyıts’Ç« nakwenàoÉÇ«Ç« gını̨htőè wedÄ ahÅe gha jÇ« ahjà nıìle; gıyatıì wek’ę̀ę̀ hòÉÇ« ahÅe ha jÇ« nèehtÅa hÇ«t’e. 18 Ehkw’ı anaxèehsı̨, yak’e eyıts’Ç« dıı nèk’e whìle agode gots’ǫ̀ gıyatıì nechà-lea ı̨Åàet’ee kò wedÄ ha nıìle. T’asìı hazǫǫ̀ dek’enègı̨ı̨tőèe sìı wek’ę̀ę̀ agode gots’ǫ̀, yatı wı̨ı̨zìı wedÄ adle ha-le. 19 Amìı nàowo nechà-lea kò yek’èı̨t’e-le xè hanì dÇ« hoghàehtÇ« nı̨dè Nǫ̀htsı̨ gha dek’aÉį̀ elı̨ ha. Hanìkò amìı eyı nàowo k’ę̀ę̀ eghàlaeda xè hanì dÇ« hoghàehtÇ« nı̨dè Nǫ̀htsı̨ gha dÇ« wet’àaÉàa elı̨ ha. 20 Eyıt’à ehkw’ı anaxèehsı̨, Pharısee gı̨ı̨lı̨ı̨ eyıts’Ç« Nǫ̀htsı̨-yatıì-k’ègedìı-dǫǫ̀ gınahk’e ehkw’ı aahda lenÇ«sıı, Nǫ̀htsı̨ Wenàowoò k’ę̀ę̀ hòÉÇ«Ç« sìı goyaahde ha nıìle. 21 “Ä®nÃ¨Ì¨Ä whaà gots’Ç« dıı yatı naxıts’ǫ̀ nììt’Ç«Ç« sìı wek’èahsÇ« hÇ«t’e: ‘DÇ« eÅaı̨hwhı-le. Amìı dÇ« eÅaı̨hwhoo sìı wesınìyaetı ha.’ 22 Hanìkò sı̨ dıı hanaxèehsı̨: DÇ« edèot’ı̨ ts’ǫ̀ ìch’ee sìı wesınìyaetı ha. Eyıts’Ç« dÇ« edèot’ı̨ ts’ǫ̀ ìch’è t’à ‘GonezÇ«-le,’ hadıı sìı k’aodèe gısınìyahtı ha. Eyıts’Ç« amìı edèot’ı̨ ts’ǫ̀ ‘Ezhı̨ne anet’e,’ hadıı sìı wehÅı̨kǫ̀ daı̨Éaà awedle ha sÇ«nı. 23 “Eyıt’à kwe-ladà k’e t’asìı Nǫ̀htsı̨ ghàı̨Éà ekìıyeè k’e nèot’ı̨ k’èch’a eghàlaneedàa sìı wenaÄdì nı̨dè, 24 t’asìı Nǫ̀htsı̨ ts’ǫ̀ k’eı̨hk’ǫ̀ ha ı̨lèe sìı eyı aìÉǫǫ̀ anele. T’akweÅǫ̀ǫ̀ nèot’ı̨ ts’àÄtÅa gà eÅexè sıìgoahÅe, eyı tÅ‘axǫǫ̀-ı̨dè t’asìı Nǫ̀htsı̨ ts’ǫ̀ k’eı̨hk’ǫ̀ ha dìì-le. 25 “DÇ« gık’èch’a eghàlaahda t’à naxıghÇ« nàyaetı kwe-t’ıì gıxè sıìgoahÅe. Gıxè nàyaetıı-kǫ̀ ts’ǫ̀ ÅaahtÅe-t’ıì gıxè sıìgoahÅe. HaahÅà-le nı̨dè dÇ«-sınìyaehtıı-dǫǫ̀ ts’ǫ̀ anaxegele ha. DÇ«-sınìyaehtıı-dǫǫ̀ sìı kw’ahtı ghànaxèehtè ha eyıts’Ç« naxıdaìtį̀ anaxegele ha. 26 Ehkw’ı anaxèehsı̨, satsÃ²Ì¨Ä nÇ«Ç«de ts’ǫ̀ naxını̨htőè naahÅa-le nı̨dè, dÇ«-danìı̨laa-kǫ̀ gots’Ç« kÇ«ahdè ha nıìle. 27 “Dıı hats’edı ghÇ« aàhkw’o ı̨lè, ‘EÅexè hoÅı̨ı̨ hoahtsı̨-le.’ 28 Hanìkò sı̨ dıı hanaxèehsı̨: Amìı ekÇ«-le nànıwo t’à ts’èko ghàeda nı̨dè hòt’a edınì t’à yexè hoÅı̨ı̨ hòèhtsı̨ hÇ«t’e. 29 Naxıdaà ı̨Åè wet’à hoÅı̨ı̨ hoahtsı̨ nı̨dè xàaht’à gà Éǫ̀ahk’a. Naxıdaà ı̨Åè wedıhòÅı̨ naxıgha denahk’e nezı̨ hÇ«t’e. Hanì-le-ı̨dè naxızhį̀į̀ hazǫǫ̀ xè wehÅı̨kǫ̀ ts’ǫ̀ anaxedle ha. 30 Eyıts’Ç« naxılà ı̨Åè t’à hoÅı̨ı̨ hoahtsı̨ nı̨dè wek’eaht’à gà Éǫ̀ahk’a. Naxılà ı̨Åè wedıhòÅı̨ naxıgha denahk’e nezı̨ hÇ«t’e. Hanì-le-ı̨dè naxızhį̀į̀ hazǫǫ̀ xè wehÅı̨kǫ̀ ts’ǫ̀ anaxedle ha. 31 “Ä®nÃ¨Ì¨Ä dıı hagedı ı̨lè: ‘DÇ«zhìı edets’èkeè Éǫ̀yeede ha nıwÇ« nı̨dè Éǫ̀Åets’eehdèe nı̨htőè yeghàyeÉah ha.’ 32 Hanìkò sı̨ dıı hanaxèehsı̨: DÇ« wets’èkeè eyıì-le dÇ« xè hoÅı̨ı̨ hòèhtsı̨-le kò Éǫ̀yeèdo nı̨dè ededı̨ wet’à wets’èkeè eyıì-le dÇ« xè at’ı̨ lanì. Eyıts’Ç« dÇ«zhìı ts’èko Éǫ̀weèdoo sìı xè honìdza nı̨dè hoÅı̨ı̨ hòèhtsı̨ hÇ«t’e. 33 “Ä®nÃ¨Ì¨Ä gots’Ç« dÇ« dıı hagedı ı̨lè: Yatı nàtsoo whahtsı̨ nı̨dè wek’eahzhì-le. Nǫ̀htsı̨ ts’ǫ̀ yatı nàtsoo whahtsı̨ nı̨dè wek’ę̀ę̀ eghàlaahda ha hÇ«t’e. 34 Hanìkò sı̨ dıı hanaxèehsı̨: Yak’e Nǫ̀htsı̨ wedaèhchı̨cho hÇ«t’e ts’ıhÉǫ̀, wet’à yatı nàtsoo aahtsı̨-le. 35 Dıı dèè Nǫ̀htsı̨ yek’e nàèt’è hÇ«t’e ts’ıhÉǫ̀ wet’à yatı nàtsoo aahtsı̨-le. Eyıts’Ç« Jerusalem k’àowocho wet’àaÉàa deè wekǫ̀godeè ne ts’ıhÉǫ̀ wet’à yatı nàtsoo aahtsı̨-le. 36 Naxıkwìghà ı̨Åè kò degoo hanì-le-ı̨dè dezǫǫ̀ aahÅe ha dìì ts’ıhÉǫ̀ naxıkwì t’à yatı nàtsoo aahtsı̨-le. 37 ‘HÄÉÄ,’ dahdı nı̨dè wek’ę̀ę̀ eghàlaahda, eyıts’Ç« ‘į̀le,’ dahdı nı̨dè wek’ę̀ę̀ eghàlaahda; eyı weÉǫ̀ǫ̀ yatı nàtsoo t’à xàyaahtıı sìı wehÅı̨ı̨ weyatıì hÇ«t’e. 38 “Dıı hats’edıı weghÇ« aàhkw’o ı̨lè: ‘Sedaà nàneeht’ı nı̨dè sı̨ sı nedaà nàeht’ı ha, eyıts’Ç« seghòò nàneezhì nı̨dè sı̨ sı neghòò nàehzhì ha.’ 39 Hanìkò sı̨ dıı hanaxèehsı̨: HoÅı̨ı̨-dǫǫ̀ elı̨ı̨ sìı naxık’èch’a eghàlaeda kò ek’èt’à weghàhòahÉà-le. DÇ« tsį̀naxı̨ı̨kà nı̨dè k’achı̨ wets’ǫ̀ naahÉa. 40 DÇ« naxıghÇ« nàyaetıì anaxele ha nıwÇ« xè naxıkw’ı̨hÉeè naxıghÇ« nıyıìÉa nı̨dè, naxıÉeè sı nıyıìÉa kò. 41 DÇ«, ı̨Åè echı̨ haı̨wa ts’ǫ̀ wek’èahdè anaxį̀į̀là nı̨dè, nàke echı̨ haı̨wa ts’ǫ̀ wek’èahdè. 42 DÇ« t’asìı naxeekè nı̨dè t’asìı weghàahÉà, eyıts’Ç« dÇ« t’asìı weghÇ«nìahÉà naxı̨ı̨hwhÇ« nı̨dè, į̀le wèahdı-le. 43 “Dıı hagedı weghÇ« aàhkw’o ı̨lè: ‘Naxèot’ı̨ gıghÇ«nıahtÇ«, hanìkò dÇ« naxınìgelı̨-le sìı gıdzaahwhÇ«.’ 44 Hanìkò sı̨ dıı hanaxèehsı̨: DÇ« naxınìgelı̨-le sìı gıghÇ«nıahtÇ« eyıts’Ç« dÇ« danaxegį̀ı̨hÉaa sìı gıgha yaahtı. 45 Haaht’ı̨ nı̨dè Nǫ̀htsı̨ Naxıtà yak’e whedaa sìı weza aaht’e. DÇ« nezı̨ı̨, dÇ« nezı̨-le eÅèht’eè gogha sadeè daaÉaà ayehÉı̨; eyıts’Ç« dÇ« ehkw’ı geedaa, dÇ« ehkw’ı geeda-le eÅèht’eè gogha chÇ«h at’ı̨į̀ ayehÉı̨. 46 DÇ« naxıghÇ«negeètÇ«Ç« zÇ« gıghÇ«nıahtÇ« nı̨dè, eyı t’asìı nıìle. Sǫǫ̀mba-nàgehtsį̀ı̨-dǫǫ̀ ededı̨ kò eÅeghÇ«negeètÇ« hÇ«t’e. 47 Naxèot’ı̨ zÇ« ts’ǫ̀ nezı̨į̀ naahÉa nı̨dè, dÇ« eyıì-le gınahk’e t’asìı nezı̨ı̨ hòahtsı̨ nıìle. DÇ« Nǫ̀htsı̨ k’ègeezÇ«-le ededı̨ kò eÅets’ǫ̀ nezı̨į̀ nageÉa hÇ«t’e. 48 Eyıt’à Nǫ̀htsı̨ Naxıtà yak’e whedaa sìı degaı hÇ«t’e, wexèht’eè naxı̨ sı degaı aaht’e ha hÇ«t’e.