Matyu 5

1 JisösnöŠambazip kambu ketaÅi eÅgeka kunduÅe öÅgöba tariga gwarekurupÅan kaÅgota liliköm waÅgiget. 2 Liliköm waÅgigetka könahiba ambazip kambuÅi kambuÅi kusum eÅgiba kewö jiyök. 3 “Denike yeÅön Anutugö jeÅe etqeqeÅi tandök mötzei, yeÅön Suepkö bemtohoÅi buÅa qem aÅgumeaÅgöra mönö simbawoÅ akze. 4 Denike yeÅön jiÅgeÅ köla sahötzei, AnutunöŠi urukölalep eÅgimapköra mönö simbawoÅ akze. 5 Denike yeÅön guÅbönjönjöŠmalakzei, AnutunöŠgölme ki mi yeÅgöra eÅgii buÅaÅina akÅapköra yeÅön mönö simbawoÅ akze. 6 Denike yeÅön Anutugö jeÅe solanibingöra kapaÅ köla mi nene aka ogö ewö kömumba qemjeÅ qeba maljei, AnutunöŠmönö sihimÅini mi gumohom eÅgima. MiaÅgöra yeÅön mönö simbawoÅ akze. 7 Denike yeÅön tosatÅi ak kömum eÅgimakzei, AnutunöŠi ak kömum eÅgimapköra yeÅön mönö simbawoÅ akze. 8 Denike yeÅgö uruÅinan sarakÅi akzawi, yeÅön ölöp Anutu ekÅe. MiaÅgöra yeÅön mönö simbawoÅ akze. 9 Denike yeÅön luai qemakzei, yeÅgö qetÅini mi Anutugö nahönböraturupÅi qetme. MiaÅgöra yeÅön mönö simbawoÅ akze. 10 AnutunöŠkeuÅini jim teköi solanizeaÅgöra sesewerowero ak eÅgimakzei, yeÅön Suepkö bemtohoÅi buÅa qem aÅgume. MiaÅgöra yeÅön mönö simbawoÅ akze. 11 AmbazipnöŠiÅini nöÅgöra aka uruqeqe keu töhöreÅ jim eÅgiba sesewerowero aka keu bölöÅi könaÅi könaÅi sileÅine ala muneÅmuneÅ jimakzei, eÅön mönö simbawoÅ akze. 12 Mötket, AnutunöŠtöwaÅini öÅgöÅgöÅi Suep mire ali ahözawaÅgöra mönö gönköiraÅ ala sösöÅgai aka malme. Mi kewögöra: Kezapqetok ambazip mutuk malgeri, mi sesewerowero tandökÅi mewöÅanök ak eÅgigetka eÅön yeÅgö andöÅine asuhuba yembuk öröröŠmalje.” Mewö. 13 JisösnöŠjiyök, “IÅini gölme ambazip yeÅgö howe tandök akzemö, howe nahömÅan piahima ewö, mi mönö denöwö möhamgöinga kunbuk nahömÅambuk akawak? MiaÅgö könaÅi kun qahö. Toroqeba yuai kungöra qahö dop kölmapmö, mi nesak ewö gilget geiga ambazipnöŠmi könaÅinan tiahöme. 14 “IÅini gölmeÅi gölmeÅi yeÅgö kiwa tandök ewö aka malje. Siti kun kunduÅe öÅgöba meget tatzawi, miaÅön tölapÅe tatmamgö osimakza. 15 KunÅan kiwa ohotiriba kumbut bapÅe qahö almapmö, kiwagö dum tatatÅe ali tatma. Mewö tata asariiga ambazip miri uruÅe maljei, mönö körek yeÅgö jeÅini kuÅguiga asakÅi ehakÅe. 16 “MewöÅanök mönö eÅgö asakÅini kondelgetka ambazip sutÅine asariiga ehakÅe. Amba-zipnöŠahakmemeÅini ölöpÅi eka miaÅgöra IwiÅini Suep mire maljawi, mönö i möpöseiba malme.” Mewö. 17 “NöÅön MosesgöreÅ Köna Keu aka kezapqetok ambazip yeÅgö Buzup KimbiÅini mi qeapkömamgöra aka qahö kaba maljal. Mewö laÅ kude mötmörime. NöÅön qeapkömamgöra qahöpmö, keu mi tem köl teköbi mieÅgö ölÅinan pöndaÅ asuhumapköra aka kaba maljal. 18 NöÅön keu ölÅi kun kewö jibi mötket, Mosesgö Köna keunöhök kulem moröÅi morö közömÅi kun me kirifi ohohogö jönbölanÅi mohok-kun mi qahö kötökÅi ayapkömapmö, keu pakpak mi mutuk ölÅinambuk asuhugetka Suep gölme yetkön göröŠqemahot. 19 “MiaÅgöra kunÅan Köna keugö jimkutukutu morörökÅi mieÅgöreÅök keu kun koyoÅaniba ambazip mewö kusum eÅgimakzawi, yaÅön Suepkö bemtohoÅe aÅgoriga qetÅi morörökÅi bezup qetme. Mewö qetmemö, kunÅan mi tem köla wuataÅgöba ambazip mewö kusum eÅgimakzawi, yaÅön Suepkö bemtohoÅ uruÅe aÅgoriga qetÅi ketaÅamnini qetme. 20 “NöÅön miaÅgö dop kewö jibi mötket: EÅgö ahakmemeÅini solanÅi miaÅön mönö Köna keugö böhi aka Farisi (Köna keugö kapaÅkölköl) yeÅgö silikÅini tandök ewö öröröŠakapuk. SilikÅinan yeÅgö silikÅini gwötpuk qahö oÅgitma ewö, eÅön mönö Suepkö bemtohoÅ uruÅe qahö aÅgotme.” Mewö. 21 JisösnöŠtoroqeba jiyök, “EÅön möpÅeyök keu kun kewö jiget mötzema, ‘Ambazip kun kude qeget kömuma aka kunÅan kazikÅi qei kömumawi, i mönö distrikö keu jakeÅe algetka keuÅi jim teköme.’ 22 “Mewö jiget mötketmö, nöÅön keu mi kewö jim tuaribi mötme: KunÅan alaÅambuk aÅgururuk aka irimÅan seholii yom kazik akzawi, i mönö mewöyök distrikö keu jakeÅe al waÅgiget keuÅi jim tekömeaÅgö dop akza. MewöÅanök kunÅan alaÅi jijiwilit keunöŠjim böliba ‘Gi uruqahö akzan,’ jizawi, i mönö kantrigö jike kaunsöl yeÅgö jeÅine al waÅgiget keuÅi jim tekömeaÅgö dop akza. KunÅan alaÅi lösö keunöŠjim böliba ‘Gi aÅgöjörakabuk akzan,’ jizawi, yaÅön mönö könöp sianöŠgemawaÅgö dop akawak. 23 “MiaÅgöra göÅön kalem naluki memba kaba altanöŠalmamgö aknöÅga miaÅgöreÅ keu kewöÅan mötmötke kaÅgotpawak: Alagahö uruÅe keu ahöi yaÅön kazik ak gihimamgö mötza. Keu mewöÅi mötmöriman ewö, 24 kalemgi mi mönö alta wösöÅe ala mutuk alagahöreÅ anda yambuk keuÅiri jim solaniba urumohot aka miaÅgö andöÅe kunbuk kaba kalem naluki Anutugöra alman. 25 “Kerökan silege ala keu jakeÅe öröm gihimamgö aiga komitigöreÅ anda köna namÅe miaÅgöreÅ mönö kapaÅ köla imbi mohot aka keuÅiri jim solanimahot. Mewö qahö akÅahot ewö, kerökan ölöp örörahöm gihiiga (jas, majistreit) jimtekötekö toÅaÅgö jeÅe aÅgotnöÅga möta jii opotöröpkö böröÅe genöÅga kösö mire al gihibapuk. 26 NöÅön keu ölÅi kewö jibi mötnöÅ, Gi miaÅgöreÅ töwagi pakpak almanaÅgö dop qaköba tatman. Toiyagi kondikÅi mewöyök al teköbagun mönö töwagi memba etman.” Mewö. 27 “Keu kun kewö jiget mötzema, ‘Sero yoÅgorö kude akÅan.’ 28 Mewö jiget mötketmö, nöÅön keu mi kewö jim tuaribi mötme: KunÅan serogö sihim kömbönaÅi qakÅe ambi uba ekzawi, yaÅön lök uruÅan yambuk sero yoÅgorö akza. 29 “Jegi ölÅan siÅgisöndok akÅangö kölgorom ak gihima ewö, mi mönö qözöla gilnöŠanma. Sile kitipki kunÅan ayuhui mewö SuepnöŠöÅgönöÅga dop kölmapmö, silegi jömukÅi malnöÅga gil gihigetka könöp sianöŠgeba ayuhubanbuk. 30 Börögi ölÅan siÅgisöndok akÅangö kölgorom ak gihima ewö, mi mönö yandiba gilnöŠanma. Sile kitipki kunÅan ayuhui SuepnöŠöÅgönöÅga dop kölmapmö, silegi jömukÅi mala könöp sianöŠgeba ayuhubanbuk.” Mewö. 31 “Keu kun kewö jiget ahöza, ‘KunÅan anömÅi mosötmawi, yaÅön mönö aÅgömosötmosöt papia ohoba anömÅi waÅgima.’ 32 Mewö jiget ahözapmö, nöÅön kewö jibi mötme: KunÅan anömÅi qesabulum aiga mosötpawakmö, könaÅi kungöra anömÅi mosöt-mawi, mewö miaÅön mönö anömÅan qesabulum akÅapkö kondota siÅgisöndokö keuÅambuk akÅa. Mewö aiga azi kunbuk meiga azi dölökÅi miaÅön mönö mewöyök qesabulum akÅa.” Mewö. 33 “Keu kun mi mewöyök möpÅeyök kewö jiget mötzema, ‘KeuÅini jöjöpaÅ keunöŠjim köhöigeri, mi mönö kude oÅgitme. Kembugöra yuai akingö keuÅini jöjöpaÅ keunöŠjim jöhögeri, mi mönö wuataÅgögetka ölÅambuk akÅa.’ 34 “Mewö jiget mötketmö, nöÅön keu mi kewö jim tuaribi mötme: KeuÅini mönö jöjöpaÅ keunöŠqahöpmahöp jim köhöime. Suep mi Anutugö jakömbuak dumÅi akzawaÅgöra aka keu kewö kude jime, ‘Keu ölÅi qahö jimam ewö, Suep ToÅan ölöp likepÅi meleÅni qakne öÅgöma.’ 35 “Gölme mi Anutugö könaÅaÅgö döpÅi akzawaÅgöra aka keu kewö kude jime, ‘Keu ölÅi qahö jimam ewö, gölmenöŠölöp tiÅgita turum niÅgima.’ Jerusalem mi KiÅ Tök-kutukutuÅaÅgö sitiÅi akzawaÅgöra aka keu kewöÅi mi mewöyök kude jime, ‘Keu ölÅi qahö jimam ewö, KiÅ KetaÅi yaÅön ölöp qemasolokepnaÅgö likepÅi meleÅni qakne öÅgöma.’ 36 Gi nöröp jupki injaÅi menöŠtuatÅi akÅapkö osiman aka nöröp jupki tuatÅi menöŠinjaÅi akÅapkö osiman. MiaÅgöra keu kewö kude jiman, ‘Keu ölÅi qahö jimam ewö, AnutunöŠölöp nöröpni qeiga jupÅaÅgö mundaÅan uteköma.’ 37 JöjöpaÅ keu kude jimemö, oÅ-keugöra mönö ‘OÅ!’ jime aka qahö-keugöra ‘Qahö!’ jime. Keu diÅdiÅi miaÅgöreÅ keu yuai toroqemei, mi mönö BölöÅaÅgö ToÅan sölölöhöm eÅgii asuhuma.” Mewö. 38 “Keu kun kewö jiget mötzema, ‘KunÅan jegi qösökömawi, gi mönö kitipÅi meleÅda yaÅgö jeÅi qösököman. KunÅan jitki kumburatimawi, gi mönö kitipÅi meleÅda yaÅgö jitÅi kumburatiman.’ 39 “Mewö jiget mötketmö, nöÅön keu mi kewö jim tuaribi mötme: KunÅan bölöÅi ak eÅgimawi, i mönö kude qetala tuarenjoÅ ak waÅgime. Mewö qahöpmö, nuÅgulumgi ölÅi qekötahöma ewö, mönö nuÅgulumgi likepÅi mewöyök qekötahömapköra meleÅman. 40 KunÅan ‘SileötaÅgi memam,’ jiba keunöŠal gihimamgö mötza ewö, mönö mosöta malukugi qakÅi mewöyök waÅginöÅga buÅa qem aÅguma. 41 “Mewöyök kunÅan gösöÅi kilomita (mail) mohotkö dop siriba anmangö kuÅgum gihima ewö, mönö ölöp tem köla kilomita (mail) yahötkö dop siriba yambuk anman. 42 KunÅan göhöreÅ yuai kungöra qesim gihimawi, mi mönö waÅgiman. KunÅan ‘Yuai niÅginöÅga kitipÅi biaÅ meleÅmam,’ jiba qesim gihimawi, i mönö andö kude qeman.” Mewö. 43 “Keu kun kewö jiget mötzema, ‘Ambazip kösutÅine mala alaurupÅini akzei, mi jöpaköm eÅgimakÅemö, kazikurupÅini mönö meleÅda kazik ak eÅgiba malme.’ 44 “Mewö jiget mötketmö, nöÅön keu mi kewö jim tuaribi mötme: IÅini mönö kazikurupÅini jöpaköm eÅgiba kinda sesewerowero ak eÅgimakzei, yeÅgöra mönö köuluköba malme. 45 Mewö ahakÅe ewö, mewö miaÅön IwiÅinan Suep mire maljawi, mönö yaÅgö könaÅi kondela nahönböraturupÅi aka malme. YaÅgö könaÅi kewö: YaÅön wehönÅi qahö aÅgön köliga kota ambazip ölöpÅi aka bölöÅi mewöyök mem asarim eÅgiba kie aliga ambazip diÅdiÅi aka goÅgoÅi yeÅgö nupÅini mewöyök mem kelörakza. 46 “EÅön mönö niÅginöŠgihibigö tandökÅi oÅgita Anutugö könaÅi kondela ahakÅe. Takis tilipqilipÅinambuk megetka sisitÅini memakzei, yeÅön alaurupÅinan jöpaköm eÅgigetka i meleÅda jöpaköm eÅgimakze. Mi urumeleÅgö silikÅi qahö. IÅini yeÅgö silik miyök wuataÅgöba ahakÅe ewö, AnutugöreÅ tosa kun qahö ahuiga yaÅön mönö silikÅinaÅgö likepÅi qahö eÅgiiga töwa kun qahö buÅa qem aÅgume. MiaÅgöra mönö ambazip körek pakpak jöpaköm eÅgiba malme. 47 “UrumeleÅgö kopa ambazipnöŠmewöyök sutÅine jölöÅini jim aÅguba maljemö, mi urumeleÅgö aiwesökÅi qahö. IÅini yeÅgö dop alaurupÅini eÅgö sutÅineyök jölöÅini jim aÅgumakÅe ewö, mewö mönö kopa ambazip ewö akze. Kopa ambazip yeÅgö silikÅini mönö oÅgita qetpuk sorokÅi aka malme? 48 EÅgö Suep IwiÅinan aködamun sorokÅi akzawi, eÅön mönö miaÅgö dop aködamun sorokÅinambuk aka malme.” Mewö.